Ni ọsan Satidee to kọja, lẹhin fifun ọrọ kan ni Oxford, Mo lọ rin irin-ajo nipasẹ awọn papa itura lẹgbẹẹ awọn kọlẹji atijọ, ti o kun fun itan-akọọlẹ. Tolkien, CS Lewis, Barfield. Ẹṣin chestnut igi, lawns, odo, awọn ododo. Nlọ kuro ni pápá oko ti Ile-ijọsin Kristi, pada si agbegbe ilu, Mo deba obinrin kan ti o rù pẹlu apoeyin, apoti, ati idii ti o tobi. Mo funni lati ṣe iranlọwọ fun u ati pe o kọja nkan ti o lewu fun mi. Mo kẹ́kọ̀ọ́ pé lábẹ́ ọ̀ràn náà, kẹ̀kẹ́ arúgbó kan wà tí wọ́n fọ́—tí wọ́n ti jí tẹ́lẹ̀ tẹ́lẹ̀, ó sì ṣẹ̀ṣẹ̀ gbé èyí wọlé láti Holland. Bi a ṣe n kọja lori afara lori Thames, Mo beere nipa rẹ:
'Mo ṣiṣẹ fun Ajo Agbaye fun Ilera, n ṣe agbekalẹ awọn awoṣe mathematiki.'
'Ṣe o jẹ dokita?'
'Mo jẹ ajakalẹ-arun.'
'Mo dabi ẹni pe o ranti,' Mo ni oye, n dibọn pe ko mọ nipa rẹ, 'pe lakoko Covid awọn awoṣe mathematiki kuna ni aibalẹ.'
'Daradara, o ṣoro lati gba o tọ.'
'Dajudaju, ṣugbọn, kini a pe ni, ọkunrin yẹn…?' Mo ṣe aimọkan lẹẹkansi. 'Ah, bẹẹni, Neil Ferguson. Njẹ awọn aṣiṣe rẹ ko ti parẹ nipa iwọn iwọn meji bi?
Kii ṣe iyẹn Awọn awoṣe Ferguson, eyiti a lo lati tan ijaaya ati lati tii diẹ sii ju idaji eniyan lọ, sọtẹlẹ lemeji tabi ni igba mẹta bi ọpọlọpọ awọn iku bi o ti le ṣẹlẹ gangan: awọn awoṣe rẹ sọtẹlẹ awọn ọgọọgọrun igba iku diẹ sii ju ti a ba ti ni ifoju ti o ba jẹ pe otitọ, kii ṣe awọn anfani ti o ni ẹtọ, ti ṣe pataki nitootọ. Ninu igbiyanju ijinle sayensi nitootọ, awọn aṣiṣe ni igba ogoji kere yoo jẹ itẹwẹgba.
'Daradara,' o dahun lai padanu aanu rẹ, 'ṣugbọn o jẹ ki awọn eniyan tẹle awọn aṣẹ naa.'
Emi ko ni iyemeji pe o gbagbọ itan-akọọlẹ yii. Mirage naa wa, ọdun marun lẹhinna. Lakoko ti Mo gbiyanju iṣipopada iha kan, ti n tọka si ipalara ti ẹmi ti o han gbangba ti awọn aṣẹ ti a ṣẹda, awa ati opo naa kọja ẹnu-ọna kan: a wa ni agbala ti aaye rẹ. Ọrọ sisọ naa kii yoo lọ siwaju. Ó gbá mi mọ́ra gan-an, ó dúpẹ́ gan-an—nítorí ríràn án lọ́wọ́ pẹ̀lú ọ̀pọ̀ rẹ̀, kì í ṣe fún dídúró fún òtítọ́ àti ìṣọ̀kan.
Mo tẹtẹ pe nigbati E. (Mo fi orukọ rẹ silẹ ni kikun) bẹrẹ lati ṣawari sinu awọn awoṣe mathematiki, ọdun mẹwa tabi mẹdogun sẹhin, gbogbo rẹ jẹ nipa sunmọ otitọ ati ṣiṣe ni ibamu. Bayi, nkqwe, o jẹ nipa isunmọ si idi kan ati titẹda otitọ ni ibamu.
Ohun ti o ṣe pataki ni ṣiṣe ṣiṣe, kii ṣe otitọ gangan. Utilitarianism ati lẹhin-otitọ jẹ awọn ẹgbẹ meji ti owo kan naa. Ẹyọ kan ti o tan ṣaaju imọlẹ awọn iboju ṣugbọn eyiti o fi ara rẹ han pe iro ni iwaju ọrun buluu didan. Aye ni labẹ a lọkọọkan.
Lọ́jọ́ kejì, tí wọ́n ti múra tán láti wọ ọkọ̀ òfuurufú kan ní BA, àwọn òṣìṣẹ́ náà kéde ní kedere pé a máa rìnrìn àjò nínú ọkọ̀ òfuurufú tó kéré jù lọ, wọ́n sì gbọ́dọ̀ gbé àwọn àpótí àgọ́ wa lọ sí àgbègbè tí wọ́n ti ń kó ẹrù. Arìnrìn àjò kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ mi lọ láti gbé àpò rẹ̀ jáde, mo sì tẹ̀ lé e. O so wipe o je boṣewa ilana, sugbon mo yanilenu. Nítorí náà, mo béèrè lọ́wọ́ àwọn obìnrin méjì tí wọ́n wọ aṣọ kan bóyá gbogbo àpótí ilé wa ní láti lọ síbi ẹrù náà ní ti gidi. 'Bẹẹni,' awọn mejeeji sọ. Bí ó ti wù kí ó rí, nígbà tí mo wọnú ọkọ̀ òfuurufú náà, mo wá rí i pé lẹ́ẹ̀kan sí i, wọ́n ti fi òtítọ́ rúbọ lórí pẹpẹ ìrànwọ́ kékeré kan: ọ̀pọ̀ nínú àwọn arìnrìn àjò náà pa àpò wọn mọ́. Mo béèrè lọ́wọ́ awakọ̀ òfuurufú tó ń kíni káàbọ̀ bóyá ló yẹ kí n tẹ̀ lé. Lọ́nà rere ṣùgbọ́n lọ́nà àìrọ̀rùn, ó sọ pé: ‘Ó dáa, èmi kọ́ ni alábòójútó àwọn nǹkan wọ̀nyí, ṣùgbọ́n ní ti gidi…’ Mo rí i. 'Nitorina nigbamii ti Mo dara julọ foju aṣẹ naa, otun?' 'Rara, um, bẹẹni…'
Iwọ ko nireti pe ọkọ ofurufu lati yi awọn nkan pada - sibẹsibẹ, ko si adehun nla. Yiyi otitọ, botilẹjẹpe, di ipalara ni irọrun ni awọn alaye nla bii ti awọn alaṣẹ ilera lori Covid ati ninu awọn labyrinths ti a ṣe nipasẹ awọn media infotainment.
Tolkien, ọmọ ilé ẹ̀kọ́ gíga Exeter College níbi tí mo ti jẹun ní Sátidé yẹn, kọ̀wé nípa ìmọ́lẹ̀ ohun tí a mọ̀ pé ó jẹ́ òótọ́ pé: “Mo gbà gbọ́ tọkàntọkàn pé kò sí ìdajì ọkàn àti ìbẹ̀rù ayé kankan tí ó gbọ́dọ̀ mú wa yà kúrò nínú títẹ̀lé ìmọ́lẹ̀ láìkùnà.” Àmọ́ lóde òní, ìmọ́lẹ̀ yẹn ń borí nítorí ìlọsíwájú ìmọ̀ ẹ̀rọ. Gẹgẹbi Hannah Arendt ṣe akiyesi, lai bikita boya ohunkan jẹ otitọ tabi eke jẹ ẹya pataki ti awọn ẹni-kọọkan ni ipo apaniyan.
Ofin ti o pọ si ti ṣiṣe lori otitọ jẹ ami ti sisun sinu totalitarianism. Ati ami ti idinku ọkan ninu awọn ilana pataki ti iyi eniyan: oye inu ti otitọ. Gandhi pe ni satyagraha: “diduro ṣinṣin si otitọ” tabi “agbara otitọ.” Agbara ti a le lo ati imọ-ẹrọ ko le.
-
Jordi Pigem ni Ph.D. ni Philosophy lati University of Barcelona. O kọ Imọ-jinlẹ ti Imọ-jinlẹ ni Awọn Masters ni Imọ-jinlẹ Holistic ni Ile-ẹkọ giga Schumacher ni England. Awọn iwe rẹ pẹlu mẹta-mẹta kan laipẹ, ni ede Sipania ati Catalan, lori agbaye ti o wa lọwọlọwọ: Pandemia y posverdad (Pandemics and Post-Truth), Técnica y totaltarismo (Technics and Totalitarianism) ati Conciencia o colapso (Ọlọrun tabi Collapse). O jẹ ẹlẹgbẹ Brownstone Institute ati ọmọ ẹgbẹ ti o ṣẹda ti Brownstone Spain.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
