[Atẹle yii jẹ ipin kan lati inu iwe Dokita Julie Ponesse, Akoko Alaiṣẹ Wa Kẹhin.]
Awọn ibanujẹ nla julọ ni awọn ti a fa fun ara wa.
Sophocles, Oedipus Rex
Ìrírí mi ti jẹ́ pé ọ̀kan lára àwọn ohun tí ń múni bínú jù lọ nínú ìgbésí ayé ni láti wo ẹnìkan tí ń ṣe àwọn ìpinnu tí ó yọrí sí ìparun tiwọn. Kì í ṣe wíwo ẹnì kan tí ń jìyà nìkan ni ó máa ń ṣòro, ṣùgbọ́n wíwo wọn tí wọ́n ṣe àwọn yíyàn gan-an tí ó dá ìjìyà wọn sílẹ̀. Ati, boya paapaa buru, ni mimọ pe a ṣe eyi funrararẹ.
Awọn ere Sophocles, Oedipus Rex, fi yi lasan lori ipele. O sọ itan ti Oedipus, ọkunrin kan ti sọtẹlẹ lati ibimọ lati pa baba rẹ ti o si fẹ iya rẹ laibikita awọn igbiyanju otitọ rẹ lati yago fun ṣiṣe boya. Sophocles fihan wa pe o jẹ gbọgán nitori ninu awọn igbiyanju wọnyi ti Oedipus ti lọ si opin ailopin rẹ. Ni ipari ere naa, Oedipus mọ pe ijiya rẹ jẹ nitori awọn yiyan tirẹ ṣugbọn, ni aaye yẹn, o ti pẹ pupọ lati yi ipa ọna rẹ pada. Nítorí náà, ojú tì í nítorí ohun tí ó ṣe, ó fọ́ ara rẹ̀ lójú, ó sì sá lọ sí ìgbèkùn.
Ninu aroko ti o kẹhin, Mo gbero boya ọlaju wa wa ni etibebe iparun. Imọran yẹn le ti kọlu ọ bi iwọn diẹ, ṣugbọn paapaa wiwo ikọsọ ni bawo ni a ṣe n lọ, ni ẹyọkan ati ni apapọ, daba pe awọn okun ti o di wa papọ n ṣii ni iwọn ti o kọja agbara wa lati tun wọn pada. Ní gbangba àti ní ìkọ̀kọ̀, lórí Íńtánẹ́ẹ̀tì àti ní ìgbésí ayé gidi, ìbànújẹ́ aráàlú àti ìwà híhù ń nípa lórí ojú tí a fi ń wo àwọn ènìyàn, bí a ṣe ń tọ́ àwọn ọmọ dàgbà tí a sì ń kọ́ wọn lẹ́kọ̀ọ́, dé ìwọ̀n àyè tí a múra tán láti fi ara wa rúbọ, àti bí a ti ní ìtẹ̀sí láti tún ìtàn kọ.
Ni Oṣu Kẹsan, ọdun 2022, Trish Wood ṣe atẹjade nkan iwadii aibikita kan ti a pe, “A Ngbe Isubu Rome (ó sì ń fipá mú wa gẹ́gẹ́ bí ìwà rere)” nínú èyí tí ó fi ṣàpèjúwe wa gẹ́gẹ́ bí “àṣà ìparun tí ń díbọ́n pé a kò rí ìparun tirẹ̀.” Wood sọ̀rọ̀ nípa “ìwà ìríra tí ó tẹ̀ síwájú, ìpayà-ìran àti ìfojúsùn, ìwà òǹrorò àti ìpakúpa ẹnikẹ́ni tí ó bá tako ayẹyẹ Carnival bíbanilẹ́rù tí ń ṣẹlẹ̀ ní àwọn òpópónà wa” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí ìhùwàsí ìparun ara-ẹni. Ojukokoro wa, ikojọpọ wa, ifaramọ wa, ati nihilism wa ti ṣẹda awọn laini aṣiṣe ni gbogbo apakan ti igbesi aye. Ati pe Covid dabi ẹni pe o jẹ aami iparun wa nikan, nlọ wa pẹlu awọn ọgbẹ jinlẹ ti “ibanujẹ ajakale-arun.”
Igi ko ṣe aṣiṣe. O dara ju ohunkohun ti Covid ṣe si wa, tabi ṣe itara, awujọ wa dabi pe o wa ni aaye tipping ati pe ko han gbangba pe a le yi pada si ibiti a wa paapaa ti a ba gbiyanju. A jẹ eniyan ti o bajẹ ti o dabi pe o n fọ diẹ diẹ sii lojoojumọ.
Nibi, Mo fẹ lati mu iwe afọwọkọ ti aroko ti o kẹhin ni ipele kan siwaju ati ṣawari kini o le fa iṣubu wa. Ṣe o jẹ lasan pe a n jiya ni ọpọlọpọ awọn agbegbe ti igbesi aye ni bayi? Ṣe o jẹ aṣiṣe diẹ lori ọna ilọsiwaju bibẹẹkọ? Ti a ba wa ni etibebe iparun, ṣe o jẹ apakan ti arc ti gbogbo awọn ọlaju nla bi? Tabi, bii Oedipus, ṣe a jiya lati diẹ ninu abawọn ti o buruju - iwa ihuwasi apanirun apapọ ti gbogbo wa pin - ti o ni iduro fun mu wa si aaye yii ni akoko yii ninu itan-akọọlẹ?
Kí Ló Ń Kọ́ Wa?
Gbogbo awọn ajalu, kilasika ati igbalode, tẹle ilana kan pato. Onírúurú ìwà kan wà, akọni tó bani nínú jẹ́, tó dà bíi tiwa lọ́nà tó bọ́gbọ́n mu, àmọ́ tó ń jìyà gan-an torí àléébù rẹ̀, àìpé inú tó máa ń mú kó ba ara rẹ̀ tàbí àwọn míì jẹ́. Àbùkù Oedipus ni ìgbéraga rẹ̀ tó pọ̀jù (tabi hubris) ni ironu kii ṣe pe oun le sa fun ayanmọ rẹ nikan ṣugbọn pe oun nikan ni o le gba Tebesi kuro lọwọ ajakalẹ-arun ti a gbe sori rẹ. Ìgbéraga rẹ̀ ló mú kó sá kúrò lọ́dọ̀ àwọn òbí rẹ̀ tó jẹ́ alágbàtọ́ àti ìgbéraga rẹ̀ ló mú kí inú bí i tó fi pa ọkùnrin náà láìmọ̀ (tí ó dà bíi bàbá rẹ̀) ní ikorita tí kò ní jẹ́ kí ó kọjá. Itan rẹ gbe wa nitori, gẹgẹ bi Sigmund Freud kowe, “O le jẹ tiwa.”
Ewu kan ti wiwa fun abawọn ajalu kan (apapọ) lati ṣalaye iparun wa ni pe o ro pe a jẹ awọn alamọja ti n gbe ere kan dipo awọn eniyan ti ngbe ni agbaye gidi. Ṣugbọn awọn ọrọ wa kii ṣe nipasẹ awọn oṣere ere, ati pe awọn agbeka wa kii ṣe nipasẹ awọn oludari. A wo awọn ọjọ iwaju tiwa, ṣe awọn yiyan tiwa, ati ṣiṣẹ lori awọn yiyan wọnyẹn (tabi bii o dabi). Ati nitorinaa ibeere kan jẹ boya awọn eniyan gidi, kii ṣe awọn kikọ iwe-kikọ nikan, le ni awọn abawọn ajalu.
Ibi ti o nifẹ lati wa idahun ni awọn akoko aawọ ti o kọja ninu eyiti a rii ara wa bi, tabi ṣe ara wa si, protagonists. WWII Britain jẹ apẹẹrẹ ti o dara, ni apakan nitori pe o jẹ aipẹ, ati ni apakan nitori pe o pin ọpọlọpọ awọn iriri - ti iberu, ipinya awujọ, ati ọjọ iwaju ti ko ni idaniloju - ti a ni iriri ni bayi. Nigbati o ba ka nipa bawo ni awọn eniyan Ilu Gẹẹsi ṣe kojọpọ, o le rii ni kedere ori ti aṣoju ati idi ti iwa, ati bii diẹ ninu ede ti a lo lati ṣapejuwe wiwa papọ yii jẹ otitọ ati itan-akọọlẹ. Apẹẹrẹ rere kan ni asọye ti John Martin, akọwe ikọkọ ti Winston Churchill, ṣe lati ṣapejuwe bi awọn ara ilu Britain ṣe yi araawọn pada lati awọn olufaragba si awọn apanilaya: “Awọn ara ilu Britani wa lati rii ara wọn gẹgẹ bi akikanju ni ibi nla kan ati bi awọn aṣaju idi giga ati idi ti a ko le ṣẹgun, eyiti awọn irawọ ninu awọn iṣẹ ikẹkọ wọn ti n ja.”
O tun ṣe iranlọwọ lati ranti idi ti awọn Hellene atijọ ti kọ awọn ajalu ni aye akọkọ. Ní ọ̀rúndún karùn-ún ṣááju Sànmánì Tiwa, àwọn ará Áténì ń jà láti ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ti ogun àti àjàkálẹ̀ àrùn kan tó pa ìdá mẹ́rin àwọn olùgbé wọn. Awọn igbesi aye wọn ni a ṣe pẹlu aidaniloju, ipadanu, ati ibanujẹ, ati titobi ti riri pe igbesi aye jẹ ẹlẹgẹ ati pe o kọja iṣakoso wa. Awọn akọwe orin ti o buruju - Sophocles, Euripides, ati Aeschylus - ṣe ere awọn iriri ti ogun ati iku lati le ni oye diẹ ninu rudurudu ti wọn fa, lati ṣẹda iru aṣẹ ati idi. Awọn ohun kikọ ti o buruju kii ṣe awọn ẹda iwe-kikọ pupọ bi wọn ṣe jẹ afihan iriri gidi ti ijiya ti o wọpọ pupọ ni agbaye atijọ. Ati nitorinaa, botilẹjẹpe awọn ogun ikọja laarin eniyan ti o ju eniyan lọ ati awọn oriṣa Olympia le dabi fifo gigun lati awọn igbesi aye ayeraye diẹ sii, awọn ẹkọ ti o wa ninu awọn ajalu le tun fun wa ni nkan ti o wulo ati iwulo.
Nitorinaa Mo gba bi ibeere laaye ati iwunilori; ṣe a jiya lati a collective ajalu abawọn? Ati pe ti o ba jẹ bẹ, kini o le jẹ? Gbigba itọka lati awọn oṣere ere iṣẹlẹ - awọn Hellene, Shakespeare ati paapaa Arthur Miller - awọn oludije pẹlu hubris tabi igberaga pupọ (odipus, asiluli, Ati awọn Koro's John Proctor), ojukokoro (Macbeth), owú (Othello), afọju afọju (Gloucester in Ọba Lear), ati paapaa ṣiyemeji pupọ (Hamlet).
Ni ọna kan, Mo ro pe a n jiya lati gbogbo iwọnyi, lati oju opo wẹẹbu eka ti awọn abawọn ajalu. Ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì wa máa ń sọ wá di góńgó tí kò ní àbójútó, ojúkòkòrò wa máa ń jẹ́ ká máa pọkàn pọ̀ ju bó ṣe yẹ lọ, ìfọ́jú wa sì máa ń jẹ́ ká máa jìyà àwọn míì. Sugbon nigba ti mo ro ohun ti o le jẹ awọn nexus ni eyi ti gbogbo awọn wọnyi awọn abawọn intersect, ohunkohun dabi lati setumo wa ni aaye yi ni itan diẹ ẹ sii ju wa igberaga; igberaga ni ero a le kọ pipe aroko ti ati ki o curate pipe ile; igberaga ni ero a le pa arun ati aiṣedeede kuro, ati paapaa sa fun iku; igberaga ni ero a le lọ si awọn opin ti aaye ita ati awọn ijinle okun laisi iṣẹlẹ.
Ṣugbọn igberaga wa jẹ kongẹ. Kii ṣe pe a ro pe a dara ju awọn miiran lọ, tabi dara ju ti a ti lọ tẹlẹ. A ro pe a le jẹ ju eniyan lọ. A ro pe a le di pipe.
Iji Pipe
Ninu arosọ iṣaaju, Mo jiyan pe imọ-jinlẹ ti gba gbogbo awọn apakan ti awujọ, ni agbara ni agbara idahun wa si Covid ati, o ṣee ṣe, si awọn rogbodiyan ọjọ iwaju. Ṣugbọn kilode ti a fi di ọmọlẹyin ti imọ-jinlẹ ni ibẹrẹ akọkọ?
Gẹgẹbi aaye ibẹrẹ, jẹ ki a wo ohun ti n ṣẹlẹ ni ile-ẹkọ giga ni awọn ọdun ti o yori si 2020.
Fun igba pipẹ, awọn imọ-ọrọ iye ti a gba ni gbangba ni awọn iṣe iṣe iṣoogun jẹ hedonism (ilepa igbadun) ati eudaimonism (iwadii ti idagbasoke nipasẹ igbesi aye iwa rere). Ṣugbọn, ni aaye kan, awọn imọ-jinlẹ wọnyi bẹrẹ si ni rọpo nipasẹ oludije kẹta: iwa pipé.
Laiseaniani o faramọ pẹlu pipe bi iwa ihuwasi, ilepa awọn iṣedede ti ara ẹni ti o ga julọ ti iṣẹ. Sugbon iwa perfectionism ṣe afikun paati iwuwasi ti, lati ni aye ti o dara, eniyan yẹ lati di pipe ni awọn ọna wọnyi. (Itumọ jẹ arosinu pe o ṣee ṣe lati ṣe bẹ.)
Iwa pipé ni o fee jẹ tuntun. Ní ọ̀rúndún kẹrin ṣááju Sànmánì Tiwa, ìjẹ́pípé ìwà rere ti Aristotle mú ìrísí àbá èrò orí ìwà rere, ní sísọ pé àwọn ènìyàn ní a telos (idi kan tabi ibi-afẹde), eyiti o jẹ lati de ọdọ a ipo ti idagbasoke tabi alafia (eudaemonia). Ní àwọn ọ̀rọ̀ rírọrùn, a níláti kọ́kọ́ ní àwọn ìwà rere bíi ìgboyà, ìdájọ́ òdodo, àti ìwà ọ̀làwọ́ bí a bá lè ní agbára láti gbé ìgbésí-ayé dáradára. Iwa pipe ni ọna ti o yatọ diẹ ni ọrundun 19th pẹlu onimọran onimoran John Stuart Mill fun ẹniti o ni imuṣẹ, igbesi aye iwa rere nipasẹ didagbasoke ohun ti o pe ni “awọn igbadun ti o ga julọ” (awọn igbadun ọpọlọ dipo awọn igbadun ti ara).
Ṣugbọn, ni akoko ti a de si ọrundun 21st, iwa pipe ti iwa ti yipada patapata o di alaimọ. Ni ipilẹṣẹ tumọ si pe a le mu agbara wa ṣiṣẹ nipa imudara awọn ẹda wa, pipe ni bayi ṣeto ibi-afẹde ti ko le de ti itumọ ọrọ gangan di free of abawọn. Ìwà pípé ti òde òní ni ìfojúsọ́nà aláìdára-ẹni-nìkan pé ìgbésí ayé wa jẹ́ pípé àti ìmúrasílẹ̀, pé a gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹni tí ó ju ẹ̀dá ènìyàn lọ nínú ẹ̀kọ́-ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́-ẹ̀kọ́ wa, ìmọ̀ ẹ̀kọ́ àkànlò, àjẹsára wa, àti àní ìwà wa pàápàá. A curate ati ara. A ṣe ilana, ṣe ajesara, itiju, ẹbi ati paarọ iṣẹ abẹ. Ati pe a nireti pupọ, tabi diẹ sii, lati ọdọ awọn miiran.
Idi kan ti Mo ro pe aṣa wa ni itara lati gba ajẹsara Covid pupọ ni pe ilowosi iṣoogun, ni gbogbogbo, ti gba iru owo awujọ ajeji. A ṣe agbero awọn abẹwo alamọja, awọn iwe ilana oogun, ati awọn iṣẹ abẹ bii awọn alabaṣiṣẹpọ ti o nifẹ lori kaadi ijó kan. Eyi jẹ afihan, Mo ro pe, ti ipa ti imọ-jinlẹ ati pipe ni igbesi aye wa; o tumo si a ba wa 'lori ọkọ' pẹlu awọn agutan ti rutini jade ati yiyo gbogbo kẹhin ti ara ẹni abawọn ati lilo awọn titun ọna ẹrọ lati ṣe bẹ.
Eyi ni afihan, Mo ro pe, ni aini sũru ati oore-ọfẹ ti a dabi pe a ni fun awọn ti o yan lati gbagbe ohunkohun ti idasilo iṣoogun ti a ro pe o le 'tunse' ohun ti o ṣe wọn. Mo mọ ti obinrin kan ti o ti jiya lati şuga fun bi gun bi ẹnikẹni le ranti. O kọ lati mu oogun tabi paapaa gba ayẹwo. Pupọ julọ ti idile ẹbi rẹ ti dinku oore-ọfẹ fun u lasan nitori wọn gbagbọ pe ko lo anfani awọn ojutu ti a dabaa. Ko ni ṣe ilana naa, nitorinaa o le “jiya awọn abajade.”
Ifarada kanna wa fun awọn ti o koju ajesara Covid. Idahun ti o wọpọ lati ọdọ pro-vaxxers olufọkansin ni pe o yẹ ki a kọ itọju iṣoogun si awọn ti kii yoo lo anfani ti ojutu ti a fun wọn. Wọn kii yoo ṣe ilana naa, nitorinaa wọn le “jiya awọn abajade.” ("Jẹ ki wọn ku,” gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn orílẹ̀-èdè Kánádà tó tóbi jù lọ ṣe dámọ̀ràn.)
O rọrun pupọ. Tabi o jẹ?
Ìwà pípé, nígbà tí ó bá kan sísọ̀rọ̀ sí àìlera wa nípa ti ara tàbí ti ọpọlọ, jẹ́ ìrònú tí kò fi àyè sílẹ̀ fún àwọn ìbéèrè, àìlèsọ̀rọ̀, ìyàtọ̀ ẹnì kọ̀ọ̀kan, ìrònú, àforíjì, tàbí àtúnyẹ̀wò. Ati pe ko farahan ex nihilo ni 2020; o bẹrẹ lati ni isunmọ awọn ọdun sẹyin, bi o ṣe nilo lati ti o ba jẹ lati ṣe atunṣe esi Covid wa.
Ìwà pípé
Ẹ̀rí wà pé ìrísí ìjẹ́pípé àti ìjẹ́pàtàkì yìí bẹ̀rẹ̀ sí í yanjú àwọn àkópọ̀ ìwà wa ní 40 ọdún sẹ́yìn. Gẹgẹbi ọdun 2019 kan iwadi, Awọn nọmba ti a ko tii ri tẹlẹ ti awọn eniyan bẹrẹ si ni iriri pipe ti ara ẹni (tito awọn ireti ti o ga julọ fun ararẹ), pipe-iṣalaye miiran (ṣe kanna fun awọn ẹlomiiran), ati pipe-pipe ti a ti sọ ni awujọ (igbagbọ pe ọkan ti waye si awọn ipele ti o ga julọ nipasẹ awujọ) ni ibẹrẹ bi 1980. Ni ọdun 2012, Ẹgbẹ UK fun Ilera Onisegun ri pe pipé jẹ iwa ti ndagba laarin awọn dokita, ni pataki, ti o maa n ṣe alariwisi pupọju ihuwasi wọn, ti o yori si awọn ipa ti opolo ati ti ara apanirun.
Ninu iwe to ṣẹṣẹ, Pakute pipe, Thomas Curran kọwe pe iji pipe ti ilujara ati awọn ifosiwewe ayika ti o gbooro, pẹlu wiwa ti o pọ si ti media awujọ ninu awọn igbesi aye wa, ṣẹda awọn ipo ọjo fun pipe-pipe ti lawujọ. O kọ,
Mo ti ri pe aye wa ti di increasingly globalized lori awọn ti o kẹhin 25 years, pẹlu awọn šiši soke ti awọn aala lati isowo ati ise, ati Elo ti o ga awọn ipele ti irin-ajo,… Ni awọn ti o ti kọja a ti wa ni dajo siwaju sii lori kan ti agbegbe asekale, ṣugbọn pẹlu awọn šiši ti awọn ọrọ-aje ohun ti a ti wa ni ti ri ni wipe awon eniyan ti wa ni fara si awọn wọnyi afikun agbaye bojumu ti pipe.
Lakoko ti a le ti nireti agbaye lati mu imọ wa pọ si ti awọn miiran, ati nitori naa ifarada wa fun oniruuru, o tun pese awọn aye nla fun ifiwera. Boya o n ṣe ounjẹ alẹ tabi kikọ ọja iṣura kan, agbaye jẹ ki lẹnsi lafiwe gbooro ni iwọn dizzying, ṣiṣẹda awọn aye ailopin lati jẹ ki o mọ awọn abawọn wa.
Abala ti o ṣatunkọ pupọ ati abala ti media media nmu ipa yii pọ si. Àwòrán àwọn àjèjì ní àwọn àkókò tí wọ́n fara balẹ̀ yan ìgbésí ayé wọn máa ń yí ojú ìwòye wa nípa ohun tí ìgbésí ayé tòótọ́ jẹ́ àti ohun tó lè jẹ́. Agbara lati ya awọn fọto 50 ti akoko kan ati lẹhinna paarẹ gbogbo rẹ ṣugbọn eyiti o dara julọ ṣẹda iwo eke ti kini igbesi aye dabi gaan. Ati imọran pupọ ti itọju - ilana ti ṣiṣatunṣe awọn igbesi aye wa bi ẹnipe wọn ni lati jẹ apakan ti iṣafihan ile ọnọ musiọmu - awọn igun wa si ọna pipe.
Oselu Perfectionism
Ipa miiran ti ailoriire ti pipe ni pe o ya ararẹ si iru eto eto iṣelu kan ninu eyiti ipinlẹ naa ni iṣakoso aarin pataki lori awọn igbesi aye eniyan: iṣiro.
Onímọ̀ ọgbọ́n orí Ìtànmọ́lẹ̀ náà Immanuel Kant fi ẹ̀kọ́ òtítọ́ jiyàn pé àwùjọ pípé kan ń béèrè pé kí ìjọba ṣètò bíbá ẹ̀dá ènìyàn wà. Eyi, Mo fura, ni deede idi ti a fi rii atako kekere si awọn ilana Covid ti o lagbara ti o pọ si eyiti o ṣe agbekalẹ gbogbo apakan ti igbesi aye wa. Lakoko Covid, ko si ero pe a le fi eniyan silẹ lati ni oye ṣakoso awọn ibaraenisọrọ tiwọn, tabi paapaa pe awọn dokita kọọkan le ṣe itọsọna pẹlu ọwọ. Aṣayan ọfẹ jẹ irreducibly individualistic, ati nitorina idoti. O faye gba pe awọn eniyan oriṣiriṣi ti o ni awọn iye ti o yatọ yoo ṣe iyatọ, ati nitorina ti kii ṣe pipe, awọn aṣayan. Ati pe yiyan ọfẹ wa laarin awọn ohun akọkọ lati rubọ bi pipe pipe ti gba ilẹ ni ibẹrẹ ọdun 2020.
Iwa pipe jẹ gangan imọ-jinlẹ iye ti ẹnikan yoo nireti lati bori ninu aṣa ti o gba nipasẹ imọ-jinlẹ, ati pe o jẹ eyiti a rii pe o ṣe agbekalẹ gbogbo apakan ti igbesi aye wa loni. Tinutinu ati pẹlu igberaga, a fi ifitonileti alaye sori pẹpẹ ti pipe kii ṣe lati daabobo ara wa, ṣugbọn si pipe ara wa. Ominira ẹni kọọkan di ero aimọkan ti a ro pe ọlaju ọrundun 21st ti dagba ni ikọja.
Ti abawọn ajalu wa ba jẹ pipe, yoo ṣe alaye pupọ. Yoo ṣe alaye itunu wa pẹlu ibamu ati ibamu, niwọn bi pipe-pipe nilo wa lati mu awọn aiṣedeede kuro ti o yọkuro lati ibi-afẹde ti pipe-ara-ẹni. Yoo ṣe alaye ifarabalẹ wa pẹlu Imọye Oríkĕ, imudara elegbogi, cryogenics, ati MAID, ati pẹlu ifẹ gbogbogbo lati kọja awọn idiwọn wa. Yoo ṣe alaye idi ti a fi ro Zero-Covid — awọn pipe imukuro kokoro - ṣee ṣe. Yoo ṣe alaye ifẹ wa ni itọju ati aibikita fun awọn alailera, awọn apakan ti o ni idoti ti igbesi aye. Ati pe yoo ṣe alaye idi ti a fi ṣe ojurere pipade ati idajọ ati ifẹ lati ge awọn eniyan kuro ninu igbesi aye wa pẹlu pipe iṣẹ-abẹ dipo ṣiṣe nipasẹ awọn apakan ẹtan ti ibatan kan. Fun dara tabi buru (bi o buru julọ, Mo ro pe), aimọkan mi-opic pẹlu pipe pipe di monotheism ti ọrundun 21st.
Pipe ati Psychology Ajakaye
Nitorinaa, bawo ni igbega ti pipe ni awujọ, ni gbogbogbo, pari ni awọn iṣesi-pipe-pipe wa lakoko COVID?
A laipe iwadi ṣawari ipa ti pipé lori awọn ipinlẹ ọpọlọ wa lakoko Covid. O fihan pe pipé pọ si kii ṣe iṣeeṣe nikan ti ni iriri aapọn ti o jọmọ Covid ṣugbọn ifarahan lati tọju awọn iṣoro ilera lati le rii nipasẹ awọn miiran bi pipe. Fun awọn alaiṣe pipe, o ṣeeṣe lati ṣaisan ni a le tumọ bi idiwọ si iyọrisi aibikita ni ọpọlọpọ awọn agbegbe ti igbesi aye gẹgẹbi irisi ti ara, iṣẹ, tabi ọmọ obi. Fun “aṣepe alamọdaju ti ara ẹni” ati “narcissist,” ni pataki, iye ti ara ẹni jẹ ipinnu ni pataki nipasẹ afọwọsi ita, ati nitorinaa ifihan agbara-rere di olokiki lainidii lakoko Covid. Covid titari lainidii lori awọn bọtini pipe wa ti a fi ajalu mu ara wa sinu ipo iparun awujọ ati ti ara ẹni.
Ati ninu eyi ni iṣoro naa wa. Ìwà pípé kì í ṣe asán tàbí ìfojúsùn tí kò tọ́. Ó ń fi ojú-ìwòye èké hàn nípa ẹni tí a jẹ́, ìkùnà láti “mọ ara rẹ̀” lọ́nà yíyẹ. O fihan pe a fun ara wa - awọn agbara wa ati awọn ailera wa - bi a ṣe fun awọn ẹlomiran ni akiyesi diẹ. Ni siseto awọn iwo wa lori pipe, a gbagbe pe a ko ni agbara ati, ni pataki, pe ẹwa ni igbesi aye ko ni ninu rẹ.
Eyi jẹ ọkan ninu awọn ẹkọ ti o tobi julọ ti awọn ajalu Giriki kọ wa: pe a gbọdọ gba, ati nikẹhin gba, awọn aidaniloju ipilẹ ati awọn aipe ti igbesi aye. Onímọ̀ ọgbọ́n orí ìgbà ayé Martha Nussbaum fa àwọn ẹ̀kọ́ láti inú eré Gíríìkì hecuba lati ṣe aaye yii:
Ipo ti jije dara ni pe o yẹ ki o ṣee ṣe nigbagbogbo fun ọ lati ni iparun ni ihuwasi nipasẹ ohun kan ti o ko le ṣe idiwọ. Lati jẹ eniyan ti o dara ni lati ni iru ṣiṣi si agbaye, agbara lati gbẹkẹle awọn ohun ti ko ni idaniloju ju iṣakoso tirẹ lọ, ti o le mu ọ fọ ni awọn ipo ti o buruju pupọ eyiti iwọ ko jẹbi. Ti o sọ ohun kan ti o ṣe pataki pupọ nipa ipo eniyan ti igbesi aye iwa: pe o da lori igbẹkẹle ti a ko ni idaniloju ati lori ifarahan lati ṣafihan; o da lori jijẹ diẹ sii bi ohun ọgbin ju bi ohun-ọṣọ, ohun kan dipo ẹlẹgẹ, ṣugbọn ti ẹwa rẹ pato jẹ eyiti ko ṣe iyatọ si ailagbara rẹ.
Fun Nussbaum, ati laisi iyemeji fun Hecuba funrararẹ, paradox ti igbesi aye ni pe, lakoko ti awọn aipe wa jẹ ohun ti o fi wa han si ijiya, ajalu ti o buru julọ ti gbogbo ni lati gbiyanju lati daabobo ara wa titi di aaye ti a ko le gbe laaye bi awọn eeyan ti a jẹ.
Pupọ ti pipe pipe wa ni a so pọ pẹlu igbẹkẹle-gidi ninu imọ-ẹrọ ati agbara rẹ lati dinku awọn airotẹlẹ ti igbesi aye ti o fa irora ati ijiya wa. Ẹgbẹ̀rún ọdún méjì sẹ́yìn a ṣe àwọn ohun ìtúlẹ̀, ìjánu, àti òòlù láti jèrè agbára lórí aginjù tí kò fọwọ́ rọ́ sẹ́yìn tí ó yí wa ká; loni, a pilẹ awọn ọrọigbaniwọle, aabo awọn ọna šiše, ati ajesara. Ṣugbọn a gbagbe pe lilo imọ-ẹrọ lati ṣe ilọsiwaju igbesi aye wa nilo diẹ sii ju aṣeyọri imọ-ẹrọ lasan; ó ń béèrè ọgbọ́n gbígbéṣẹ́ tí a nílò láti mú kí ó máa ṣiṣẹ́ fún wa dípò kí a di ẹrú rẹ̀.
Awọn gan seese ti ibasepo fi wa si ewu. Ó ń béèrè pé kí a gbẹ́kẹ̀ lé, kí a sì gba àwọn ìlérí látọ̀dọ̀ àwọn ẹlòmíràn, àti pé kí wọ́n máa bá a nìṣó ní gbígbé ní ipò ìlera tó dára. Lọ́jọ́ kejì, mo bá obìnrin kan tó wá láti ilé ìtajà ìtajà àdúgbò wa, ẹni tí mo ti wá bára wọn ṣọ̀rẹ́. Mo ṣe akiyesi bi Emi ko ti rii i fun igba diẹ. O sọ pe arabinrin rẹ ti ku lairotẹlẹ, oṣu meji lẹhin ayẹwo alakan kan. O tun sọ pe, larin ọfọ isonu yii, o tun n gbiyanju lati ṣawari ẹni ti o jẹ laisi arabinrin, laisi ọrẹ rẹ ti o dara julọ, lilọ kiri ni agbaye rudurudu bi eniyan tuntun ati adaduro.
Idahun si awọn adanu wọnyi nigbagbogbo lati pada sẹhin lati daabobo ara wa. Nígbà táwọn èèyàn bá kú, tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣèlérí, tàbí láwọn ọ̀nà míì tí wọ́n ò lè gbẹ́kẹ̀ lé, ó bọ́gbọ́n mu pé kí wọ́n fẹ́ pa dà sínú ọ̀rọ̀ náà pé, “Èmi yóò kàn wà láàyè fún èmi fúnra mi.” O rii eyi nibi gbogbo loni: awọn eniyan ti o yapa awọn ibatan ti o di ẹru pupọ, omiwẹ sinu agbaye ti awọn iboju ninu eyiti awọn kikọ jẹ igbẹkẹle diẹ sii, paapaa ti o ba jẹ pe o kere si imuse.
Lori oke ti titan kuro lati awọn ibatan, a lo idaniloju bi afikun aabo lati ewu ati aidaniloju. Onirohin Iris Murdoch ṣe arosọ pe a koju aidaniloju ainirọrun ti igbesi aye nipa jijudaju ati igbẹkẹle. Ti a ko fẹ lati gbe ni kikun si ohun ti a jẹ - aniyan ati awọn ẹda ti ko ni idaniloju, tutu ati ẹru ati ẹlẹgẹ ni gbogbo igbesi aye pupọ - a kọ ara wa sinu jijẹ ni awọn iwe-ẹri eke.
Ṣe kii ṣe eyi ti a nṣe loni? A ṣe idaniloju idaniloju nipa awọn ipilẹṣẹ ti Covid, awọn idi otitọ ti rogbodiyan Israeli-Palestine, ati awọn ero ti awọn oṣere oloselu agbaye. Ṣugbọn, nigba ti a ba pinnu lati gbe ni ọna yii - ti o daju ti o si kun fun igberaga - a ko kan padanu iye ti awọn ibasepọ mu si aye; a n ṣe yiyan lati gbe kere si eniyan nitori awọn nkan wọnyi ti o jẹ ki igbesi aye ni itumọ.
Ohun ti o jẹ lati ni abawọn ti o buruju kii ṣe lati ṣe awọn yiyan igbesi aye talaka nikan. Oedipus ko kan yan ibi; dipo, gbogbo pato ohun ti o pinnu lati se wà ironically ati ki o pataki sopọ si rẹ downfall. O jẹ ironu olododo ti ara ẹni pe o n fi ọwọ kan Tebesi kuro ni orisun ti ajakalẹ-arun rẹ ti o fa u si iparun tirẹ. Ri ara rẹ bi olugbala rẹ ṣe apanirun rẹ.
Ni ọna ti o jọra, Mo gbagbọ pe aimọkan wa pẹlu pipe jẹ ironically ati ni pataki ti somọ awọn yiyan ayanmọ ti a ṣe pẹlu ọwọ si Covid-19 ati ni ọpọlọpọ awọn agbegbe miiran ti igbesi aye wa. A kii ṣe, o dabi ẹnipe, nitorinaa ko dabi awọn ohun kikọ ajalu ti iwe-iwe. Nípa lílo ìmọ̀ ẹ̀rọ tí kò fi ọgbọ́n ṣe ìtọ́sọ́nà láti gbìyànjú láti ṣàkóso ayé tí ó yí wa ká, a ti di ẹrú rẹ̀. Nipa piparẹ awọn miiran, a n jẹ ki o ṣee ṣe lati gbe daradara, fun ara wa. Ati pe o jẹ asọtẹlẹ isokan wa - “Gbogbo wa ni papọ,” “Ṣe ipa tirẹ” - ti n pin wa ni pipin ju lailai. Àbùkù búburú wa, ó dà bí ẹni pé, jẹ́ oníròbìnújẹ́ àti agbára tí ń ṣẹ̀dá ìparun tiwa fúnra wa.
Catharsis
Báwo la ṣe lè wo ara wa sàn kúrò nínú àléébù burúkú yìí?
Ninu iwe-kikọ, awọn abawọn ajalu ni a ṣiṣẹ nipasẹ ilana kan pato ti a pe catharsis, ilana ti ìwẹnumọ tabi ìwẹnumọ ninu eyi ti awọn ẹdun ibanuje - aanu ati iberu - ti wa ni dide ati lẹhinna yọ kuro lati inu psyche ti oluka (tabi oluwo). Catharsis olubwon sise jade ni itage Elo bi ailera ṣe ni gidi aye; nipa fifun jepe ohun anfani lati vicariously ṣiṣẹ nipasẹ intense emotions ati awọn won iṣẹlẹ gaju ni awọn aye ti mookomooka ohun kikọ, nyoju bakan rebalanced.
Kii ṣe lairotẹlẹ pe iriri ti catharsis jẹ visceral ni ọna ti igbe ti o dara mu u jade ninu rẹ, ti ara. Ati pe awọn ipilẹṣẹ ti ọrọ naa dajudaju ṣe afihan asopọ rẹ pẹlu mimọ ti ara.
Aristotle lo deede catharsis ni a egbogi ori, ifilo si awọn sisilo ti katamenia - omi oṣu - lati ara. Ọrọ Giriki "Kathairein" farahan paapaa ju eyi lọ, ninu awọn iṣẹ ti Homer ti o lo ọrọ Semitic "Qatar" (fun "fumigate") lati tọka si awọn ilana isọdọmọ. Ati, dajudaju, awọn Hellene ni ero ti miasma, tàbí “ẹ̀bi ẹ̀jẹ̀,” èyí tí a lè mú lára dá kìkì nípa àwọn iṣẹ́ ìwẹ̀nùmọ́ nípa tẹ̀mí. (The classical example is Orestes tí ọkàn rẹ̀ di mímọ́ nígbà tí Apollo fi ẹ̀jẹ̀ ẹlẹ́dẹ̀ títọ́ mu u lọ́mú.) Nínú àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ Kristẹni, àṣà mímu ẹ̀jẹ̀ ìṣàpẹẹrẹ Kristi nígbà sacramenti ìdàpọ̀ ń ràn wá lọ́wọ́ láti rántí ikú ìrúbọ rẹ̀ tí ó wẹ̀ wá mọ́ kúrò nínú àìṣòdodo. Ero gbogbogbo ni pe awọn ẹdun wa le jẹ nà ati lẹhinna tu silẹ gẹgẹ bi a ṣe le mu omi, yara, ati lagun lati wẹ ara wa kuro ninu majele ti ara.
Catharsis jẹ apakan pataki ti ilana imularada. Idi rẹ ni lati ṣẹda ijidide, ilana ti wiwo ohun ti o ti ṣe, tani iwọ jẹ, ati bii awọn yiyan rẹ ṣe ni ipa lori ararẹ ati awọn miiran. Ijidide yẹn nigbagbogbo jẹ irora, bii awọn akoko akọkọ ti ṣiṣi oju rẹ ni owurọ tabi bii awọn ẹlẹwọn ti ina fọ afọju bi wọn ṣe jade lati iho apata apẹrẹ ti Plato.
Kii ṣe lairotẹlẹ, Mo ro pe, pe ọpọlọpọ eniyan ṣe apejuwe jibu wọn kuro ninu itan-akọọlẹ Covid gẹgẹbi iru “ijidide.” O jẹ ọrọ ti wiwo awọn nkan ni ina titun, ri awọn ewure nibiti o ti rii awọn ehoro ni ẹẹkan. Ibanujẹ kan wa si rẹ. Ṣùgbọ́n ìtura lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn pẹ̀lú wà nínú ìdààmú yẹn bí òtítọ́ bá ti bẹ̀rẹ̀ sí í wòye.
Ti a ba ni abawọn ti o buruju, ati pe ti o ba jẹ pipe pipe, lẹhinna iru catharsis wo ni o le wo wa sàn ninu rẹ? Àwọn ìmọ̀lára ìpìlẹ̀ wo ni ó ní nínú, báwo la sì ṣe lè pa wọ́n mọ́ra kí a lè wẹ ara wa mọ́ kúrò nínú wọn?
Ibi ti o dara lati bẹrẹ ni lati ronu nipa bii awọn akojọpọ - awọn ẹgbẹ eniyan - ṣọ lati dahun si pajawiri tabi awọn iṣẹlẹ ibalokanjẹ. Oṣu Kẹsan 11 wa ni irọrun si ọkan. Botilẹjẹpe o ti ju 20 ọdun sẹyin ni bayi, Mo ranti awọn ọjọ ti o tẹle 9/11 pẹlu mimọ gara. Mo ranti paapaa ọna ti o ṣe mu ati mu wa mule, lawujọ. Mo duro ni laini ni ile itaja kọfi kan ni ọna mi si kilasi nigbati mo kọkọ gbọ iroyin naa. Daradara ṣaaju akoko ti awọn fonutologbolori, gbogbo eniyan duro lati pejọ ni igun ile itaja ti o wa ni ayika tẹlifisiọnu kan ti o bo iṣẹlẹ naa. O le gbọ eniyan ti nmi, o jẹ ki o jẹ idakẹjẹ ati idakẹjẹ. Awọn eniyan n wa alaye diẹ ni oju ara wọn. Diẹ ninu awọn di ara wọn, julọ kigbe.
Mo jẹ ọmọ ile-iwe giga kan ni Ile-ẹkọ giga Queen ni Kingston, Ontario ni akoko yẹn ati pe Mo ranti gbogbo eniyan sọrọ nipa rẹ nigbati mo de ile-iwe. Wọn fagile awọn kilasi, awọn ami “Titipade” han ni awọn window itaja. O di koko-ọrọ ti awọn apejọ fun awọn ọsẹ ti mbọ. Ipilẹ iroyin gba eto siseto nigbagbogbo fun awọn ọjọ. Mo ti wà riveted sugbon ti re. Awọn aworan media - ti awọn onija ina ti o bo, awọn nkan ti ara ẹni ti n jade lati ibi iparun, awọn igbi eruku ti n ṣan ni opopona, awọn itan ti awọn ọmọde ti awọn obi wọn kii yoo wa si ile ati, dajudaju, aworan gbigbọn ti Ara Baba Mychal Adajọ ti a ti gbe jade lati inu idalẹnu.
Awọn aworan wọnyi, agbegbe media ti nlọ lọwọ, awọn ibaraẹnisọrọ ailopin ati omije ati famọra gbogbo rẹ rẹ wa. Wọ́n bá wa sọ̀rọ̀, wọ́n gbá wa mọ́ra, a sì ké jáde. Ni awọn ọjọ, awọn ọsẹ ati paapaa awọn oṣu lẹhinna, Mo ranti rilara ailera ti ara lati gbogbo rẹ. Boya a ṣe diẹ sii ju ti a nilo lati ṣe ṣugbọn gbogbo pinpin ni idasilẹ cathartic wa. O jẹ irora ṣugbọn o sọ wa di mimọ ati pe o fa wa papọ.
A ṣe alabapin ninu ohun ti awọn onimọ-jinlẹ pe “pinpin awujọ” - ifarahan lati tun ka ati pin awọn iriri ẹdun pẹlu awọn miiran - ati pe o jẹ cathartic ni agbara. Onimọ-jinlẹ Bernard Rimé rii pe 80-95% ti awọn iṣẹlẹ ẹdun ni a pin ati pe a maa n pin awọn ẹdun odi lawujọ lawujọ lẹhin iṣẹlẹ ajalu kan lati le loye, lati sọ asọye, lati sopọ, lati wa itumọ, tabi lati koju awọn ikunsinu ti adawa.
Onimọ-ọrọ awujọ Emile Durkheim ṣe alaye pe o jẹ nipasẹ pinpin ni a ṣe aṣeyọri imudara ifarapa ti awọn ẹdun eyiti o yori si imuduro ti awọn igbagbọ, isọdọtun ti igbẹkẹle, agbara, ati igbẹkẹle ara ẹni, ati paapaa iṣọpọ awujọ pọ si. O wa ni pinpin pe a kọ agbegbe kan ti awọn ti o ni iriri ibalokanjẹ kanna. Iwadi fihan pe pinpin kii ṣe awọn otitọ ti awọn iriri wa nikan, ṣugbọn awọn ikunsinu wa nipa wọn, ṣe atunṣe imularada lẹhin awọn iṣẹlẹ apanirun. Ọdun 1986 iwadi awọn alabaṣepọ ti a yàn si ọkan ninu awọn ẹgbẹ mẹrin, pẹlu "ẹgbẹ ibalokanjẹ-combo," ninu eyiti awọn olukopa kowe nipa kii ṣe awọn otitọ ti ipalara wọn nikan ṣugbọn awọn ẹdun ti o wa ni ayika wọn. Awọn ti o wa ninu ẹgbẹ ibalokanjẹ ṣe afihan iwosan ẹdun pupọ julọ ṣugbọn tun awọn ilọsiwaju ilera idi ti o tobi julọ, pẹlu idinku ninu awọn abẹwo dokita ti o ni ibatan aisan.
Ni bayi pe a ti ni diẹ ninu ijinna lati kikankikan ti aawọ Covid, Mo n mọ bi o ṣe yatọ si iyatọ ti idahun apapọ wa pẹlu ohun ti Mo ranti nipa 9/11.
Gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń bani nínú jẹ́, kò ha yẹ kí a ti retí irú àpẹẹrẹ pípínpín bí? Nibo ni ikun omi ti awọn ibaraẹnisọrọ wa, awọn iyọnu ẹdun, awọn itan ti ara ẹni? Nibo ni gbogbo awọn famọra ati omije ti gbogbo eniyan wa?
Ko si eyi ti o ṣẹlẹ lakoko Covid. A pin awọn otitọ ṣugbọn kii ṣe awọn iriri. A fojusi lori awọn iṣiro, kii ṣe awọn itan. Ko si Covid “ẹgbẹ ibalokanjẹ-combo,” ko si pinpin ohun ti o ro pe o bẹru ti ọlọjẹ tabi idahun ijọba si rẹ, ko si apejọpọ lori ibinujẹ ti awọn olufẹ ti o ku nikan, ko si ibanujẹ lori ohun ti o dabi lati korira nipasẹ awọn ara ilu ẹlẹgbẹ rẹ tabi yọ kuro ninu awọn ibaraenisọrọ awujọ ti o nilari.
Ni ifiwera si 9/11, esi ibalokanjẹ adayeba wa si Covid jẹ idamu nipasẹ aṣa jinlẹ ti ipalọlọ, ihamon, ati ifagile. Pipin naa ṣẹlẹ ni awọn ẹgbẹ kekere, ti o ya sọtọ, ati agbegbe media jẹ omioto ati ita gbangba. Ṣugbọn awọn ti gbawọ, awọn iriri pinpin ti awọn eniyan ti n gbe nipasẹ agbaye, iṣẹlẹ ikọlu ko si… tabi ipalọlọ.
Otitọ pe a ko ṣe iṣẹ ẹdun ti o nilo fun imularada ibalokanjẹ ni ipa ọna adayeba ti awọn nkan tumọ si pe a tun wa ni gàárì pẹlu pent-soke, awọn ẹdun ajalu. Ati pe wọn ko ṣeeṣe lati tu nipasẹ aye lasan. Iṣẹ naa yoo tun nilo lati ṣe, boya nipasẹ wa ni bayi, tabi nipasẹ awọn ọmọ tabi awọn ọmọ-ọmọ wa ni aaye kan ni ọjọ iwaju.
Nitorina, kini a nilo lati ṣe ni bayi? A nilo awọn idile ati awọn ọrẹ lati sọrọ nipa bi ọdun mẹta ti o kẹhin ṣe yi wọn pada. A nilo awọn arabinrin lati pin irora ati awọn aidaniloju wọn. A nilo Substacks ati op-eds ati awọn nkan ẹya lori apapọ awọn idiyele - ti ara, ẹdun, eto-ọrọ, ati aye - ti ajakaye-arun ati esi ajakaye-arun. A nilo awọn ijẹrisi ati awọn ifọrọwanilẹnuwo ati awọn iwe ti ewi ati itan-akọọlẹ lati ṣaja Amazon ati New York Times bestseller awọn akojọ. A nilo gbogbo eyi lati ṣe iranlọwọ fun wa ni oye ohun ti o ṣẹlẹ si wa. Awọn itan jẹ balm si awọn ọgbẹ wa. A nilo wọn fun imularada wa bii lati ṣẹda igbasilẹ itan deede. Ati titi ti a fi ni wọn, awọn ẹdun wa yoo jẹ diẹ diẹ sii lojoojumọ, pẹlu wa lilefoofo ni iru purgatory Covid kan.
Awọn ero ti o kẹhin
O ṣoro lati ronu pe a jẹ ọlaju kan ti o wa ni etibebe iparun ati boya paapaa le tun le ronu pe a le jẹ idi ti iparun tiwa. Ṣugbọn o wulo lati ranti pe awọn ọlaju kii ṣe bi a ko le ṣẹgun bi a ṣe le ronu. gẹgẹ bi Ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ ará Britain Sir John Bagot Glubb, ìwọ̀nba àkókò ìgbésí ayé àwọn ọ̀làjú jẹ́ ọdún 336 lásán. Nipa iwọn yii, a ti ṣe daradara daradara, ọlaju wa - pẹlu awọn gbongbo ni Greece atijọ ati Ijọba Romu - ti pẹ diẹ sii ju pupọ julọ lọ. Otitọ ti o ni ironu ni pe gbogbo ọlaju ṣugbọn tiwa ti ṣubu. Ati, fun dara tabi fun buru, o jẹ iparun ti gbogbo ọlaju iṣaaju ti o gba laaye fun ẹda ti ara wa.
Ṣugbọn ohun ti o da mi loju pupọ nipa iṣubu agbara wa ni pe a dabi pe a ni gbogbo awọn ohun elo lati koju rẹ. A ni igbasilẹ itan ti o lagbara lati fihan wa bi awọn aṣaaju aṣiwere, ojukokoro, ogun abẹle, ati isonu ti aṣa ati ibaraẹnisọrọ ṣe pa wa run. A jẹ imọwe diẹ sii (ni ọna kan) ati ilọsiwaju ni imọ-ẹrọ diẹ sii ju igbagbogbo lọ, eyiti o yẹ ki o ti ya sọtọ kuro ninu diẹ ninu awọn okunfa ti o wọpọ ti iparun: arun, iṣubu ọrọ-aje, ati ogun agbaye. Iwọ yoo ronu pe awọn ẹkọ itan, nikan, yoo ti ràn wa lọwọ lati yipada lati yago fun iparun wa. Ati pe sibẹsibẹ a wa.
Gbogbo awọn ohun elo wọnyi, bẹẹni, ṣugbọn a ni iwa kekere, ọgbọn ti o wulo diẹ pẹlu eyiti a le ṣakoso wọn. Ni ipari, a wa nibi nitori abawọn ti o buruju ti o jẹ ki a gbagbọ ninu o ṣeeṣe lati gbe ni pipe ju ki o gbe daradara, ni gbogbo igba ti o jẹ ki a fọju si paradox ni okan ti ero naa.
Njẹ onkọwe wa si iriri Covid wa, ati si iparun gbogbogbo wa diẹ sii? Emi ko mọ ati pe Emi ko ro pe o ṣe pataki nikẹhin.
Ohun ti o ṣe pataki ni bi awa, gẹgẹ bi ẹnikọọkan, ṣe dahunpada. Ohun ti o ṣe pataki ni iye akiyesi ti a fun ara wa ati awọn miiran, boya a bi ara wa ni awọn ibeere lile ati gbongbo awọn abawọn ihuwasi ti o wa ni awọn igun dudu julọ ti awọn ẹmi wa. Ohun ti o ṣe pataki kii ṣe pe a jẹ awọn ohun kikọ ṣugbọn pe awa ni awọn ohun kikọ, pe a ni anfani lati gba ojuse fun awọn igbesi aye ati awọn aṣayan ti a ṣe.
O jẹ iyanilenu fun mi pe, paapaa laaarin ‘A-ko-nilo-itan’ igberaga ti ọrundun 21st, awọn itan ajalu ti Shakespeare ati ti Greece atijọ ti ṣakoso lati ye. Enẹ lọsu dona na mí whẹwhinwhẹ́n nado gbọjẹ bo dotoai. Mo ṣe iyalẹnu, kilode ti awọn akori wọn duro idanwo ti akoko? Kí nìdí tí wọ́n fi ń sọ̀rọ̀ jinlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀? Ati, ni pataki julọ, kini a ngbiyanju lati kọ ara wa nipasẹ sisọ ati sisọ?
Awọn ajalu kii ṣe awọn itan ti o ṣe iranlọwọ fun wa lati ni oye ti rudurudu ti agbaye ni ayika wa; wọn tun jẹ ikilọ fun awọn iran iwaju. Wọn ti wa ni họ lori Odi ti awọn iho apata ati awọn lẹta lati awọn ti o ti kọja lati kọ wa bi o lati yago fun ojo iwaju ara-iparun.
Laanu, itan fihan wa pe a ko dara pupọ ni ṣiṣe akiyesi awọn ikilọ wọnyi. Ńṣe ló dà bíi pé àléébù wa tó ń bani nínú jẹ́ ti dúró lójú ọ̀nà láti rí òtítọ́ nípa ara wa. A tun n pamo si iboji Oedipus. Ati, bii Oedipus, awọn ohun ti a ṣe lati gbiyanju lati yago fun iparun wa ni o jẹ ki a ṣere jade. Boya a ro pe a jẹ pataki, tabi bakan ajesara. Boya a gbagbọ pe a ti kọja awọn abawọn buburu ti awọn baba wa; ṣùgbọ́n a kò rí i pé a jẹ aláìlera àti láti mọ̀ọ́mọ̀ fọ́jú. Gẹgẹbi Oedipus, a kọ lati ri ati pe ọjọ kan ko ni le wo ara wa mọ.
Mo nireti pe Emi ko funni ni imọran pe ṣiṣẹ abawọn ajalu wa kuro ninu ara wa yoo rọrun tabi pe yoo jẹ ki gbogbo awọn wahala wa tu ni iṣẹju kan. Nibẹ ni a idi idi ti ki ọpọlọpọ awọn yan mọọmọ afọju; kii ṣe alalepo. O le lọ nipasẹ ọjọ rẹ, paapaa gbogbo igbesi aye, laisi igbega oju oju tabi ohun orin eyikeyi awọn agogo itaniji ti awujọ. Ṣugbọn koju awọn aṣiṣe wa ati ṣiṣẹ nipasẹ wọn jẹ ọna ti o ṣeeṣe nikan siwaju.
Awọn igbesi aye wa ni ipilẹ pupọ nipasẹ awọn itan ti a sọ fun ara wa. Ati pipé ni itan ti a n sọ lọwọlọwọ. Ṣugbọn o jẹ itan ti o lewu ati iparun nitori pe o ṣẹda “awọn aaye afọju” ti o jẹ ki a ko le rii ipalara ti a ṣe. Ti o ba n pa wa run, lẹhinna ko yẹ ki a gbiyanju lati kọ itan miiran?
Itan kan ninu eyiti awọn igbesi aye wa jẹ idoti, ọjọ iwaju ko ni idaniloju, ati pe igbesi aye wa ni opin.
Itan kan ninu eyiti a jẹ awọn eeyan alaipe ti o tẹtisi awọn itan ara wọn ti o funni ni oore-ọfẹ fun awọn aipe ara wọn.
Itan kan ti a nilo lati kọ ẹkọ lati kọ pẹlu awọn ohun kikọ tuntun ti a nilo lati kọ ẹkọ lati jẹ.
Itan kan ninu eyiti awọn ohun ti o pa wa run ni iṣẹju kan le kọni ati mu wa larada ni atẹle.
Ninu gbogbo ajalu, ni kete ṣaaju ipari, ifọkanbalẹ eerie wa. Ibalẹ ti Isubu 2023 jẹ aditi. Eniyan ko sọrọ. Awọn itan ko ṣe pinpin. Ara-adulation ati revisionism pọ.
Emi ko le ṣe iranlọwọ ṣugbọn iyalẹnu, ṣe a ni iriri “igbese ja bo” lẹhin opin itan wa, tabi o tun n bọ bi? Bawo ni a ṣe le mọ? Njẹ akọni ajalu naa mọ lailai? Iṣe ti o ṣubu ni ere kan nigbagbogbo pẹlu iṣesi ti ohun kikọ silẹ si ipari, bi o ṣe koju awọn idiwọ ti o mu u de aaye yẹn, ati bii o ṣe gbero lati tẹsiwaju.
Bawo ni a ṣe gbero lati tẹsiwaju? Njẹ a yoo wo awọn aṣiṣe wa ni oju tabi a yoo tẹsiwaju lati jẹ ifunni ẹranko ti o jẹ ifẹ afẹju wa pẹlu pipé? Njẹ a yoo bẹrẹ sisọ awọn itan wa bi? Njẹ a yoo tẹtisi awọn itan ti awọn ẹlomiran? Ati, boya ni pataki julọ, awọn iran iwaju yoo ṣe akiyesi awọn ikilọ wa bi?
Akoko yoo so fun wa. Tàbí, gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé eré ìbànújẹ́ náà Euripides ṣe gbani nímọ̀ràn, “Àkókò yóò ṣàlàyé gbogbo rẹ̀.”
-
Dokita Julie Ponesse, 2023 Brownstone Fellow, jẹ olukọ ọjọgbọn ti iṣe ti o ti kọni ni Ile-ẹkọ giga Yunifasiti ti Huron ti Ontario fun ọdun 20. A gbe e si isinmi ati pe o fi ofin de lati wọle si ogba rẹ nitori aṣẹ ajesara naa. O gbekalẹ ni Faith ati Tiwantiwa Series ni ọjọ 22, ọdun 2021. Dokita Ponesse ti gba ipa tuntun ni bayi pẹlu The Democracy Fund, ifẹ ti Ilu Kanada ti o forukọsilẹ ti o ni ero lati ni ilọsiwaju awọn ominira ilu, nibiti o ṣe iranṣẹ bi ọmọwewe ethics ajakaye-arun.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
