Ni awọn igba kan ninu itan, nigbami awọn iṣẹlẹ ti o pẹ ti waye ti o ṣe afihan agbara ti alatako - pe (gẹgẹ bi a ti mọ) agbara alailẹgbẹ eniyan lati ṣe afihan iyapa to lagbara pẹlu diẹ ninu tabi abala miiran ti iṣelu, awujọ, tabi aṣa ipo iṣe, yálà wọ́n ṣe èyí ní àlàáfíà tàbí, nínú àwọn ọ̀ràn kan, líle koko, lọ́nà tí ó lè (àti nígbà míràn) yọrí sí ìforígbárí ìforígbárí.
Oro naa, 'aiṣedeede' jẹ ibatan si omiiran, ọrọ ti o ni imọran - iyapa - ni ori imọ-jinlẹ pato ti o gbaṣẹ nipasẹ philosopher Jacques Rancière, ti o kọ (ni Iyatọ - Lori Iselu ati Aesthetics, Tẹsiwaju, Niu Yoki, 2010, p. 38):
Kokoro ti iṣelu jẹ aibikita. Dissensus kii ṣe ija laarin awọn ifẹ tabi awọn ero. O jẹ ifihan (ifihan) ti aafo kan ni oye funrararẹ. Iṣafihan iṣelu jẹ ki o han ohun ti ko ni idi lati rii; o gbe aye kan si omiran…
Ati siwaju (oju-iwe 69):
Iyatọ kii ṣe ariyanjiyan ti awọn iwulo, awọn ero tabi awọn iye; o jẹ pipin ti a fi sii ni 'ori ti o wọpọ:' ariyanjiyan lori ohun ti a fi funni ati nipa fireemu laarin eyiti a rii nkan bi a ti fun… Eyi ni ohun ti Mo pe ni aibikita: fifi awọn agbaye meji si ọkan ati agbaye kanna… koko-ọrọ iṣelu jẹ agbara fun sisọ awọn iwoye ti ariyanjiyan.
Ohun ti o yẹ ki o ṣe akiyesi loke, ni gbolohun akọkọ, ni gbolohun ọrọ, 'aafo ninu ọlọgbọn funrararẹ.' Ti eyi ba dabi akomo, ro pe eyikeyi ipo iṣelu 'deede' - gẹgẹbi iyẹn ni AMẸRIKA loni, eyiti o ni iru “ifokankankan” ti o mu wa nipasẹ ẹgbẹ ti n ṣakoso ati awọn akọle rẹ - ṣe agbekalẹ agbaye 'oye' ti iwoye ni ọna ti eyikeyi iyapa lati 'gba' (ti fi agbara mu) awọn ọna ti iṣe ṣe pade pẹlu ọpọlọpọ awọn iwọn itusilẹ ati ibinu. Fun apẹẹrẹ, awọn iwo atako ti eniyan n ṣalaye nipa iwulo ti nini Alakoso tẹlẹ Donald Trump pada ni Ile White House nigbagbogbo pade pẹlu awọn ẹgan ti ẹgan, ti o tumọ si pe iru awọn imọran jẹ aṣiwere.
Iyatọ, nínú ipò yìí, ó para pọ̀ jẹ́ ‘àlàfo nínú ọlọ́gbọ́n fúnra rẹ̀,’ tàbí fífi ‘ayé kan sínú òmíràn,’ ní tipa bẹ́ẹ̀ fi hàn pé ètò-àjọ ayé ọlọ́gbọ́n ní ìbámu pẹ̀lú ohun tí ó yẹ. ọkan ṣeto ti iyasoto oselu ati cratological (agbara-jẹmọ) àwárí mu fun igbese ati ọrọ (tabi kikọ) ko le jẹ tán. Iyatọ Nitorina, fun Rancière, 'Kokoro ti iselu' niwọn igba ti ko si igbasilẹ oselu ti o pọju ti o ni kikun, laisi awọn iṣeṣe iṣelu miiran, eyiti o jẹ idi ti o fi kọwe pe 'koko-ọrọ oloselu jẹ agbara fun iṣeto awọn oju iṣẹlẹ ti iyatọ.'
Ní ìbámu pẹ̀lú èyí, ní àkókò ìsinsìnyí, àwọn tí wọ́n wà láàárín wa tí wọ́n mọ̀ pé wọ́n ní agbára láti ṣàìgbọràn sí i ni a ké sí láti gbé ‘iríran’ rẹ̀ lélẹ̀, yálà nínú iṣẹ́ kíkọ (tàbí ọ̀rọ̀ sísọ) tàbí nínú ìṣe, ti a pinnu lati ṣiṣẹda 'awọn ela' ni ijọba apapọ ti awọn oloye, ti iṣeto nipasẹ awọn ti o fẹ lati saturate aaye ti aaye awujọ si iyasoto awọn iṣeeṣe miiran ti jijẹ awọn koko-ọrọ iṣelu.
Agbara yii lati ṣẹda 'aafo' ni agbaye ti iṣeto ti agbara nipasẹ atako (tabi iyapa) ti ṣe afihan jakejado itan-akọọlẹ eniyan. Lẹnnupọndo atẹṣiṣi afanumẹ lọ tọn sọta huhlọn Lomu tọn, he yin anadena gbọn gilaaditọ afanumẹ lọ dali Spartacus ni ayika 73-72 BCE - nigbati on ati awọn ọmọ-ẹhin rẹ tako agbara Rome si aaye nibiti o ti gba agbara ti o fẹrẹ jẹ gbogbo awọn ọmọ-ogun Romu lati pa iṣọtẹ gladiator kuro - tabi nọmba eyikeyi ti iṣọtẹ ati awọn iyipada ninu ilana itan-akọọlẹ, ti o fidimule ni atako, pẹlu Iyika Faranse ti o bẹrẹ pẹlu ijija ti tubu olokiki, Bastille, diẹ ninu awọn akoko Iyika ti Amẹrika, bakannaa ni akoko Iyika ti Amẹrika. ti nwaye ni ọdun 1789, ti o jẹ okunfa nipasẹ eyiti a pe ni Boston Tea Party ni ọdun 1775.
Ṣe afikun si eyi Ogun Abele Amẹrika ti aarin 19th orundun, ti o ni ibatan si atako Ariwa ti o yika iṣe isinru. Nigbawo, ni ibẹrẹ ọdun 16th, Martin Luther ya ara rẹ̀ jìnnà sí ohun tí ó rí gẹ́gẹ́ bí ìwà ìbàjẹ́ nínú Ṣọ́ọ̀ṣì Roman Kátólíìkì ìgbà tirẹ̀, ó jẹ́ ọ̀ràn àtakò mìíràn, èyí tí ó yọrí sí irú ẹ̀sìn tí ó yàtọ̀ láàárín àwọn ipò Kristian.
Iwọnyi jẹ awọn iṣẹlẹ diẹ, laarin awọn ti o han julọ (fi fun idaduro, rogbodiyan iwa-ipa ti o kan), eyiti o le ṣafikun ọpọlọpọ awọn miiran ti ẹnikan ba wo itan-akọọlẹ fun apẹẹrẹ. Níhìn-ín ní Gúúsù Áfíríkà, àtakò àti àtakò lòdì sí àṣà ẹlẹ́yàmẹ̀yà, èyí tí ó gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà, láti orí ìwé kíkà àti ti ìmọ̀ ọgbọ́n orí, sí ìforígbárí àlàáfíà, sí ogun guerrilla lòdì sí àwọn aláṣẹ ẹlẹ́yàmẹ̀yà, jẹ́ ìṣísẹ̀ àtakò síi.
Nigbati Frantz Fanon koju awọn alaṣẹ amunisin ni Algeria, ni ọrọ ati iṣe, o jẹ atako. Ohun ti ẹnikan jẹri ni Ilu Gẹẹsi ni akoko diẹ sẹhin, ni irisi awọn ara ilu ti n ṣe ikede lodi si Brexit, tun jẹ ami atako. Ati nigbati akọni, astute ilu kọ láti tẹ́wọ́ gba àwọn ọ̀nà ìfipámúnilò iatrocratic tí kò lẹ́tọ̀ọ́ sí i tí a fi lé wọn lórí kárí ayé ní àwọn àkókò àìpẹ́ yìí, tí a rò pé ó jẹ́ ní orúkọ ‘ìlera,’ ó tún tọ́ sí orúkọ àtakò.
Òótọ́ ni, ní ti tòótọ́, pé kò yẹ kí àtakò fara hàn ní irú àwọn ọ̀nà tó ṣe kedere ní gbangba bẹ́ẹ̀; Ó máa ń fi ara rẹ̀ hàn nínú ìdílé, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ lójoojúmọ́, fún àpẹẹrẹ níbi tí àwọn obìnrin tí wọ́n wà lábẹ́ rẹ̀ bá ń kópa nínú àtakò – nígbà mìíràn ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ní àwọn ìgbà míràn ní ìfọ̀rọ̀rora-ẹni-wò – nípa ìnilára tàbí ìlòkulò tí wọ́n ní (nígbà míràn ní ti gidi) lọ́wọ́ àwọn ọkọ tàbí alábàákẹ́gbẹ́ wọn.
As Eddy tokasi, ṣaaju ki awọn obinrin (diẹ ninu awọn) gba agbara igbekalẹ nipasẹ itusilẹ, wọn nigbagbogbo ni agbara ibalopo ti ara wọn lati koju awọn ti o jẹ gaba lori wọn; ti, ju, jẹ atako. Loni, ni awọn orilẹ-ede baba-nla ti o pọju - gẹgẹbi Afiganisitani - nibiti itusilẹ ti awọn obinrin jẹ ti o jinna, botilẹjẹpe iṣojuuwọn, bojumu, aibikita dawọle ọpọlọpọ awọn ifarabalẹ, gẹgẹbi obinrin boya ni gbangba iwakọ ọkọ ayọkẹlẹ ni iṣafihan igboya ti ominira.
O yẹ ki o ti han tẹlẹ lati oke pe atako, botilẹjẹpe ko nigbagbogbo mọ bi iru bẹẹ, wa ni ibi gbogbo, ati pe gbogbo eniyan ti o ṣe afihan eyi yoo ṣee ṣe lati tọka ifihan kan ninu igbesi aye wọn. Tikalararẹ, Mo ranti ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ ti atako ni apakan ti diẹ ninu awọn ọmọ ẹgbẹ ti Oluko yunifasiti ati igbimọ ile-igbimọ ninu eyiti Mo ti ṣiṣẹ, fun apẹẹrẹ, ni oju awọn igbiyanju nipasẹ iṣakoso ile-ẹkọ giga lati dinku awọn anfani ti awọn ọmọ ẹgbẹ oṣiṣẹ ni ile-ẹkọ giga ni ọna sureptitious, laisi akiyesi awọn ipa odi eyi yoo ni lori awọn ipo igbesi aye ti igbehin.
Ninu iṣẹ ti ọkan ninu awọn onkọwe ti o ṣe ayẹyẹ julọ (ni ododo) ti ọrundun 20th, ti o ku ko pẹ diẹ sẹhin, John Awọn ẹyẹ, ẹnìkan pàdé ìrònú onírònú wọ̀nyí lórí iye tí a kì í sábà jẹ́wọ́gba ti atako (Maggot kan, Vintage 1996, Kindle àtúnse, Epilogue, ipo 9209):
Iyatọ jẹ iṣẹlẹ ti gbogbo agbaye, sibẹsibẹ ti Ariwa Yuroopu ati Amẹrika jẹ, Mo fura, ogún iyebiye wa julọ si agbaye. A ṣepọ paapaa pẹlu ẹsin, niwon gbogbo ẹsin titun bẹrẹ ni aiṣedeede, eyini ni, ni kiko lati gbagbọ ohun ti awọn ti o wa ni agbara yoo jẹ ki a gbagbọ - ohun ti wọn yoo paṣẹ ati ki o fi agbara mu wa, ni gbogbo awọn ọna lati awọn apanilaya ti o ni agbara ati ipa ti o buruju si ifọwọyi media ati isọdọtun aṣa, lati gbagbọ. Ṣugbọn ni pataki o jẹ ilana ti ayeraye tabi ilana itiranya, kii ṣe nkan ti o nilo ni ẹẹkan, lasan lati pade aye ti awujọ iṣaaju, nigbati igbagbọ ẹsin jẹ apẹrẹ nla, ati pe yoo jẹ matrix ibamu, fun ọpọlọpọ awọn nkan lẹgbẹẹ ẹsin. O nilo nigbagbogbo, ati ni ọjọ-ori tiwa diẹ sii ju ti iṣaaju lọ.
Awọn aramada lati epilogue ti eyi ti a mu – ati eyi ti Emi ko le jiroro ni ipari nibi – jẹ ẹya iyalẹnu arabara: apakan kioto-itan, apakan Imọ-itan. Iyọkuro lati inu epilogue, loke, jẹ oye lodi si ẹhin ti koko-ọrọ rẹ ati akoko ti a ṣeto rẹ, eyun ni ibẹrẹ 18th-ọgọrun ọdun England.
Irohin itan-akọọlẹ pari pẹlu akọọlẹ ti ibimọ ẹnikan ti o pinnu lati di eniyan itan-akọọlẹ - Ann Lee, ti a tun mọ ni Iya Ann, olori ti awọn ti a npe ni Shakers (ti a npe ni nitori ti gbigbọn ijó igbadun wọn, eyi ti a le kà bi iru iru ti sublimation ni awọn ofin Freudian), ti o yapa lati awọn apejọ ẹsin ti aṣa ni igbagbọ pe awọn wọnyi jẹ ṣina, ati pe titun kan, aṣa ẹsin ti o yatọ ni a pe fun.
Atunkọ itan iyalẹnu ti Fowles ti isọdi ti awujọ, aninilara awujọ Gẹẹsi ọrundun 18th ni Maggot kan pese aaye laarin eyiti iṣẹlẹ ti Ann Lee - aṣaaju ẹsin obinrin kan ni akoko kan nigbati awọn obinrin tun jẹ ẹni ti o kere si ti awọn ọkunrin - le ni oye bi irisi atako. Ipari ti atako rẹ, ati ti awọn Shakers, ni a le ni iwọn lati ijusile ibalopọ laarin awọn ọkunrin ati awọn obinrin, pẹlu ọkọ ati iyawo (eyiti o ṣee ṣe ohun ti o yori si ikọlu igbeyawo wọn ni ipari).
O dabi ẹnipe ikorira Ann pẹlu aye ti o ti kọja ti England ti ọrundun 18th ri ikosile rẹ ninu kiko lati ṣe atilẹyin fun ẹda iran eniyan ni agbaye kan ti oun ati awọn ọmọlẹhin rẹ ro pe o di onirẹlẹ, ati nitorinaa ko yẹ fun ayeraye.
Ohun ti Emi yoo fẹ lati tẹnumọ nibi, sibẹsibẹ, ni itọka Fowles (ninu ipin, loke), lori ipilẹ itọkasi rẹ si atako ẹsin ti iru ti o ba pade ni apakan ti Ann Lee, si iru atako gan-an, eyun: '…kiko lati gbagbọ ohun ti awọn ti o wa ni agbara yoo jẹ ki a gbagbọ - ohun ti wọn yoo paṣẹ ati ki o ṣe ọranyan wa, ni gbogbo awọn ọna lati ijọba apanilaya ati agbara ika si ifọwọyi media ati isọdọtun aṣa, lati gbagbọ. [awọn italics mi; BO].'
Eleyi allusion mu ki awọn ibaramu ti Maggot kan fun awọn bayi akoko ninu eyi ti a gbe conspicuously significant, lati sọ awọn kere. Nipa ifọwọyi media akọkọ ati alaye, awọn eniyan ti ko ni anfani fun ara wọn ti awọn iroyin omiiran ati awọn orisun asọye dojukọ ijakadi igbagbogbo ti alaye ti o daru nigbagbogbo ti o jẹ awọn iro tita gbangba, ati boya buru ju, algorithmically pinnu, ipalọlọ pipe lori awọn iṣẹlẹ pataki ti o waye ni agbaye (eyiti awọn ifọwọyi wo bi nkan ti yoo ṣe idiwọ imudani wọn lori agbara media).
-
Bert Olivier ṣiṣẹ ni Sakaani ti Imọye, University of the Free State. Bert ṣe iwadii ni Psychoanalysis, poststructuralism, imọ-jinlẹ ilolupo ati imọ-ẹrọ ti imọ-ẹrọ, Litireso, sinima, faaji ati Aesthetics. Ise agbese rẹ lọwọlọwọ ni 'Lílóye koko-ọrọ ni ibatan si hegemony ti neoliberalism.'
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
