Ni ipari Kínní 2020, abule agbaye bẹrẹ si mì lori awọn ipilẹ rẹ. Agbaye ti gbekalẹ pẹlu aawọ asọtẹlẹ, awọn abajade eyiti ko ni iṣiro. Láàárín ọ̀sẹ̀ mélòó kan sẹ́yìn, ìtàn kòkòrò fáírọ́ọ̀sì kan gbá gbogbo èèyàn mọ́ra—ìtàn kan tó dá lórí òtítọ́ láìsí àní-àní. Ṣugbọn lori kini?
A ṣe akiyesi akọkọ ti “awọn otitọ” nipasẹ aworan lati Ilu China. Kokoro kan fi agbara mu ijọba Ilu Ṣaina lati gbe awọn igbese draconian julọ julọ. Gbogbo awọn ilu ni a ya sọtọ, awọn ile-iwosan tuntun ni a kọ ni iyara, ati pe awọn eniyan kọọkan ti o wa ni awọn aṣọ funfun ba awọn aye gbangba di alaimọ. Nibi ati nibẹ, awọn agbasọ ọrọ ti jade pe ijọba Ilu Kannada lapapọ n binu ati pe ọlọjẹ tuntun ko buru ju aarun ayọkẹlẹ lọ. Awọn imọran idakeji tun n ṣanfo ni ayika: pe o gbọdọ buru pupọ ju bi o ti wo lọ, nitori bibẹẹkọ ko si ijọba ti yoo gba iru awọn igbese ipilẹṣẹ. Ní àkókò yẹn, ohun gbogbo ṣì jìnnà sí etíkun wa, a sì rò pé ìtàn náà kò jẹ́ kí a díwọ̀n ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ òtítọ́.
Titi di akoko ti ọlọjẹ naa de Yuroopu. Lẹhinna a bẹrẹ gbigbasilẹ awọn akoran ati iku fun ara wa. A rii awọn aworan ti awọn yara pajawiri ti o kunju ni Ilu Italia, awọn ọkọ ayọkẹlẹ ti awọn ọkọ ogun ti n gbe awọn okú, awọn ibi igbokusi ti o kun fun awọn apoti. Awọn onimọ-jinlẹ olokiki ni Ile-ẹkọ giga ti Imperial sọ ni igboya pe laisi awọn iwọn to lagbara julọ, ọlọjẹ naa yoo gba awọn ẹgbẹẹgbẹrun awọn miliọnu awọn ẹmi. Ni Bergamo, awọn sirens n pariwo ni ọsan ati alẹ, parọwọ eyikeyi ohun ni aaye gbangba ti o ni igboya lati ṣiyemeji itan-akọọlẹ ti n yọ jade. Lati igbanna lọ, itan ati awọn otitọ dabi pe o dapọ ati aidaniloju funni ni ọna si idaniloju.
Ohun ti a ko le foju inu ro di otito: a jẹri ẹhin airotẹlẹ ti o fẹrẹ to gbogbo orilẹ-ede lori ile aye lati tẹle apẹẹrẹ China ati gbe awọn eniyan nla ti eniyan labẹ imuni ile de facto, ipo kan fun eyiti ọrọ naa “titiipa” ti da. Ipalọlọ eerie kan sọkalẹ - ominous ati ominira ni akoko kanna. Oju ọrun laisi ọkọ ofurufu, awọn iṣọn-ọpọlọ laisi awọn ọkọ; eruku farabalẹ lori iduro ti awọn ọkẹ àìmọye ti awọn ilepa ati awọn ifẹ ti olukuluku eniyan. Ni India, afẹfẹ di mimọ tobẹẹ pe, fun igba akọkọ ni ọgbọn ọdun, ni awọn aaye kan awọn Himalaya ti han ni ẹẹkan si oju-ọrun.
Ko duro nibẹ. A tun rii gbigbe agbara ti o lapẹẹrẹ. Wọ́n pe àwọn onímọ̀ nípa fáírọ́ọ̀sì onímọ̀ nípa fáírọ́ọ̀sì gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́dẹ̀ Orwell—àwọn ẹranko tí ó lọ́gbọ́n jù lọ nínú oko—láti rọ́pò àwọn òṣèlú tí kò ṣeé gbára lé. Wọn yoo ṣiṣẹ oko ẹran pẹlu alaye deede (“ijinle sayensi”). Ṣugbọn awọn amoye wọnyi laipẹ tan jade lati ni pupọ diẹ wọpọ, awọn abawọn eniyan. Ninu awọn iṣiro wọn ati awọn yaya wọn ṣe awọn aṣiṣe ti paapaa awọn eniyan “arinrin” kii yoo ni rọọrun ṣe. O lọ jina pe, ni aaye kan, wọn kà gbogbo awọn iku bi awọn iku corona, pẹlu awọn eniyan ti o ti ku ti, sọ, awọn ikọlu ọkan.
Tabi wọn ko mu awọn ileri wọn ṣẹ. Awọn amoye wọnyi ṣe adehun pe Awọn Gates si Ominira yoo tun ṣii lẹhin awọn iwọn meji ti ajesara, ṣugbọn lẹhinna wọn ṣe ipinnu iwulo fun ẹkẹta. Gẹgẹbi awọn ẹlẹdẹ Orwell, wọn yi awọn ofin pada ni alẹ. Ni akọkọ, awọn ẹranko ni lati ni ibamu pẹlu awọn iwọn nitori nọmba awọn alaisan ko le kọja agbara ti eto itọju ilera (flate ti tẹ). Ṣugbọn ni ọjọ kan, gbogbo eniyan ji lati ṣe iwari kikọ lori awọn ogiri ti n sọ pe awọn igbese naa n gbooro nitori ọlọjẹ naa ni lati parẹ (fifun pa awọn ti tẹ). Nigbamii, awọn ofin yipada nigbagbogbo pe awọn ẹlẹdẹ nikan ni o dabi ẹnipe o mọ wọn. Ati paapaa awọn ẹlẹdẹ ko ni idaniloju.
Diẹ ninu awọn eniyan bẹrẹ lati tọju awọn ifura. Bawo ni o ṣe ṣee ṣe pe awọn amoye wọnyi ṣe awọn aṣiṣe ti awọn alaiṣedeede paapaa kii yoo ṣe? Ṣe kii ṣe awọn onimọ-jinlẹ, iru eniyan ti o mu wa lọ si oṣupa ti wọn fun wa ni intanẹẹti? Wọn ko le jẹ aṣiwere yẹn, ṣe wọn? Kini ipari ipari wọn? Awọn iṣeduro wọn mu wa siwaju si ọna ni itọsọna kanna: pẹlu igbesẹ tuntun kọọkan, a padanu diẹ sii ti awọn ominira wa, titi ti a fi de opin opin ibi ti awọn eniyan ti dinku si awọn koodu QR ni idanwo iṣoogun ti imọ-ẹrọ nla kan.
Bí ọ̀pọ̀ èèyàn ṣe rí i nìyẹn. O daju pupọ. Sugbon ti diametrically tako viewpoints. Diẹ ninu awọn eniyan ni idaniloju pe a n ṣe pẹlu ọlọjẹ apaniyan, ti yoo pa awọn miliọnu. Awọn miiran ni idaniloju pe kii ṣe nkankan ju aisan akoko lọ. Síbẹ̀, àwọn míì tún mọ̀ pé kòkòrò fáírọ́ọ̀sì náà kò tiẹ̀ sí níbẹ̀ àti pé ìdìtẹ̀ dìdàkudà kárí ayé ni a ń ṣe. Ati pe awọn diẹ tun wa ti wọn tẹsiwaju lati farada aidaniloju ti wọn si n beere lọwọ ara wọn pe: bawo ni a ṣe le loye ohun ti n lọ ni pipe?
Ni ibẹrẹ aawọ coronavirus Mo rii pe emi n ṣe yiyan — Emi yoo sọ jade. Ṣaaju ki aawọ naa, Mo nigbagbogbo ṣe ikẹkọ ni Ile-ẹkọ giga ati pe Mo gbekalẹ lori awọn apejọ ẹkọ ni kariaye. Nigbati aawọ naa bẹrẹ, Mo pinnu ni oye pe Emi yoo sọrọ ni aaye gbangba, ni akoko yii ko sọrọ si agbaye ti ẹkọ, ṣugbọn awujọ ni gbogbogbo. Emi yoo sọ jade ki o gbiyanju lati mu wa si akiyesi awọn eniyan pe nkan ti o lewu wa nibẹ, kii ṣe “ọlọjẹ naa” funrararẹ bii iberu ati imọ-ẹrọ – awọn agbara awujọ lapapọ ti o n ru soke.
Mo wa ni ipo ti o dara lati kilọ fun awọn eewu ọpọlọ ti itan-akọọlẹ corona. Mo le fa lori imọ mi ti awọn ilana imọ-ọkan kọọkan (Emi jẹ olukọ olukọni ni Ghent University, Belgium); PhD mi lori didara ti ko dara pupọ ti iwadii ẹkọ eyiti o kọ mi pe a ko le gba “imọ-jinlẹ” laelae; alefa tituntosi mi ni awọn iṣiro eyiti o gba mi laaye lati rii nipasẹ ẹtan iṣiro ati awọn iruju; imọ mi ti ẹkọ ẹmi-ọkan; Awọn iwadii imọ-jinlẹ mi ti awọn opin ati awọn ipa-ọpọlọ apanirun ti wiwo mechanist-rationalist lori eniyan ati agbaye; ati nikẹhin ṣugbọn kii kere ju, awọn iwadii mi si awọn ipa ti ọrọ lori eniyan ati pataki pataki ti “Ọrọ Otitọ” ni pataki.
Ni ọsẹ akọkọ ti aawọ naa, Oṣu Kẹta ọdun 2020, Mo ṣe atẹjade iwe ero kan ti akole “Iberu Iwoye Jẹ Ewu Ju Iwoye Ara Rẹ lọ.” Mo ti ṣe itupalẹ awọn iṣiro ati awọn awoṣe mathematiki eyiti o da lori itan-akọọlẹ coronavirus ati lẹsẹkẹsẹ rii pe gbogbo wọn bori eewu ọlọjẹ naa. Awọn oṣu diẹ lẹhinna, ni opin May 2020, a ti fi idi eyi mulẹ ju ojiji ti iyemeji lọ. Ko si awọn orilẹ-ede, pẹlu awọn ti ko lọ sinu titiipa, ninu eyiti ọlọjẹ naa sọ pe nọmba nla ti awọn olufaragba ti awọn awoṣe sọ asọtẹlẹ yoo. Sweden jẹ boya apẹẹrẹ ti o dara julọ. Gẹgẹbi awọn awoṣe, o kere ju eniyan 60,000 yoo ku ti orilẹ-ede naa ko ba lọ sinu titiipa. Ko ṣe bẹ, ati pe eniyan 6,000 nikan ni o ku.
Bi emi (ati awọn miiran) ṣe gbiyanju lati mu eyi wa si akiyesi awujọ, ko ni ipa pupọ. Awọn eniyan tẹsiwaju lati lọ pẹlu alaye naa. Iyẹn ni akoko ti Mo pinnu lati dojukọ nkan miiran, eyun lori awọn ilana imọ-jinlẹ ti o wa ni iṣẹ ni awujọ ati pe o le ṣalaye bi eniyan ṣe le di afọju yatq ati tẹsiwaju lati ra sinu itan-akọọlẹ kan ti ko ni oye. O gba mi ni oṣu diẹ lati mọ pe ohun ti n ṣẹlẹ ni awujọ jẹ ilana agbaye ti ibi-Ibiyi.
Ni akoko ooru ti ọdun 2020, Mo kọ iwe ero kan nipa iṣẹlẹ yii eyiti o di olokiki daradara ni Holland ati Belgium. Ni bii ọdun kan lẹhinna (ooru 2021) Reiner Fuelmich pe mi si Corona Ausschuss, Ifọrọwanilẹnuwo ṣiṣan ifiwe-ọsẹ kan laarin awọn agbẹjọro ati awọn amoye mejeeji ati awọn ẹlẹri nipa aawọ coronavirus, lati se alaye nipa ibi- Ibiyi. Láti ibẹ̀, àbá èrò orí mi tàn dé ìyókù Yúróòpù àti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, níbi tí àwọn èèyàn bí Dókítà Robert Malone, Dókítà Peter McCullough, Michael Yeadon, Eric Clapton àti Robert Kennedy ti gbé e.
Lẹhin ti Robert Malone ti sọrọ nipa Ibiyi Ibiyi lori Joe Rogan Experience, oro naa di ọrọ buzz ati fun awọn ọjọ diẹ ni o wa julọ fun ọrọ lori Twitter. Lati igbanna, imọran mi ti pade pẹlu itara ṣugbọn pẹlu pẹlu simi lodi.
Ohun ti o jẹ ibi- Ibiyi kosi? O jẹ iru idasile ẹgbẹ kan pato ti o jẹ ki awọn eniyan fọju si ohun gbogbo ti o lodi si ohun ti ẹgbẹ gbagbọ. Láti fúnni ní àpẹẹrẹ kan, lákòókò ìyípadà tegbòtigaga Iran ní 1979, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ wáyé, àwọn ènìyàn sì bẹ̀rẹ̀ sí í gbà gbọ́ pé àwòrán aṣáájú wọn—Ayatollah Khomeini—ní ojú òṣùpá. Nigbakugba ti oṣupa ba wa ni oju-ọrun, awọn eniyan ti o wa ni ita yoo tọka si i, ti o nfihan ara wọn ni ibiti a ti le rii oju Khomeini gangan.
Ẹya keji ti ẹni kọọkan ni imudani ti idasile ibi-pupọ ni pe wọn muratan lati rubọ iwulo ẹni kọọkan ni ipilẹṣẹ nitori ti apapọ. Àwọn aṣáájú Kọ́múníìsì tí Stalin dájọ́ ikú fún—tó sábà máa ń jẹ́ aláìmọwọ́mẹsẹ̀ nínú ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n—gba ìdájọ́ wọn, nígbà mìíràn pẹ̀lú gbólóhùn bíi, “Bí ohun tí mo bá lè ṣe fún Ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì nìyẹn, èmi yóò fi ìdùnnú ṣe é.”
Ni ẹkẹta, awọn ẹni-kọọkan ti o wa ni idasile pupọ di aibikita fun awọn ohun aibikita. Ni ipele ti o ga julọ ti idasile pupọ, wọn yoo ṣe awọn iwa ika si awọn ti ko lọ pẹlu ọpọlọpọ eniyan. Ati paapaa iwa diẹ sii: wọn yoo ṣe bẹ bi ẹnipe o jẹ iṣẹ iṣe iṣe wọn. Lati tọka si awọn Iyika ni Iran lẹẹkansi: Mo ti sọ sọrọ pẹlu ohun Iranian obinrin ti o ti ri pẹlu ara rẹ oju bi a iya royin ọmọ rẹ si ipinle ati ki o ṣù awọn noose pẹlu ara rẹ ọwọ ni ayika re ọrun nigbati o si wà lori awọn scaffold. Lẹ́yìn tí wọ́n sì pa á, ó sọ pé akọni lóun jẹ́ nítorí ohun tó ṣe.
Iyẹn jẹ awọn ipa ti iṣelọpọ ibi-aye. Iru awọn ilana le farahan ni awọn ọna oriṣiriṣi. O le farahan laipẹkan (gẹgẹ bi o ti ṣẹlẹ ni Nazi Germany), tabi o le jẹ imomose ru nipasẹ indoctrination ati ete (gẹgẹbi o ti ṣẹlẹ ni Soviet Union). Ṣugbọn ti o ko ba ni atilẹyin nigbagbogbo nipasẹ indoctrination ati ete ti a tan kaakiri nipasẹ media media, yoo maa jẹ igba diẹ ati pe kii yoo ni idagbasoke sinu ipo ijọba ti o ni kikun. Boya o farahan lairotẹlẹ tabi ti o binu ni aimọọmọ lati ibẹrẹ, ko si idasile pipọ, sibẹsibẹ, le tẹsiwaju lati wa fun eyikeyi gigun ayafi ti o ba jẹ ifunni nigbagbogbo nipasẹ indoctrination ati ete ti tan kaakiri nipasẹ media media. Ti eyi ba ṣẹlẹ, idasile ibi-pupọ di ipilẹ ti iru ipo tuntun patapata ti o farahan fun igba akọkọ ni ibẹrẹ ti ọrundun ogun: ipinlẹ lapapọ. Iru ipinlẹ yii ni ipa iparun pupọju lori olugbe nitori kii ṣe iṣakoso ti gbogbo eniyan ati aaye iṣelu nikan-gẹgẹbi awọn ijọba ijọba alaiṣedeede ṣe — ṣugbọn tun aaye ikọkọ. O le ṣe igbehin nitori pe o ni ọlọpa aṣiri nla ti o wa ni didasilẹ rẹ: apakan yii ti awọn olugbe ti o wa ni imudani ti idasile ibi-pupọ ati pe o gbagbọ ninu awọn itan-akọọlẹ ti o pin kaakiri nipasẹ awọn olokiki nipasẹ media media. Ní ọ̀nà yìí, ẹ̀tọ́ àdámọ̀ máa ń dá lórí “àdéhùn àdéhùn kan láàárín àwọn ènìyàn àti àwọn olókìkí” (wo Arendt, Awọn Origins ti Totalitarianism).
Mo keji ohun intuition articulated nipa Hannah Arendt ni 1951: a titun totalitarianism ti wa ni nyoju ninu awujo wa. Kii ṣe ijọba Komunisiti tabi ijọba ijọba Fasistiti ṣugbọn apaniyan imọ-ẹrọ kan. Irú àkópọ̀ ìjọba tí kì í ṣe “olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun kan” bíi Stalin tàbí Hitler ló ń darí rẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn aṣojú aṣojú àti onímọ̀ ẹ̀rọ. Gẹgẹbi nigbagbogbo, apakan kan ti olugbe yoo koju ati pe kii yoo ṣubu sinu ohun ọdẹ si idasile pupọ. Ti apakan olugbe yii ba ṣe awọn yiyan ti o tọ, yoo jẹ iṣẹgun nikẹhin. Ti o ba ṣe awọn yiyan ti ko tọ, yoo ṣegbe. Lati wo kini awọn yiyan ti o tọ, a ni lati bẹrẹ lati inu itusilẹ ti o jinlẹ ati deede ti iru iṣẹlẹ ti iṣelọpọ ibi-aye. Ti a ba ṣe bẹ, a yoo rii kedere kini awọn yiyan ti o tọ, mejeeji ni ilana ati ni awọn ipele iṣe. Ohun ti o jẹ iwe mi Awọn Psychology of Totalitarianism Àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀: ìtúpalẹ̀ ìtàn-àkóbá-ẹ̀kọ́ nípa ìlọsíwájú àwọn ènìyàn jálẹ̀ àwọn ọgọ́rùn-ún ọdún díẹ̀ sẹ́yìn bí ó ti yọrí sí ìfarahàn ti totalitarianism.
Aawọ coronavirus ko jade kuro ni buluu. O ni ibamu si lẹsẹsẹ ti ainireti ati awọn idahun ti ara ẹni iparun ti ara ẹni si awọn nkan ibẹru: awọn onijagidijagan, imorusi agbaye, coronavirus. Nigbakugba ti ohun titun ti iberu ba waye ni awujọ, idahun kan nikan wa: iṣakoso ti o pọ sii. Nibayi, awọn eniyan le fi aaye gba iye iṣakoso nikan. Iṣakoso ifipabanilopo nyorisi iberu ati iberu nyorisi iṣakoso ipaniyan diẹ sii. Ní ọ̀nà yìí, àwùjọ ṣubú lulẹ̀ sí àyípo búburú kan tí ó ṣamọ̀nà láìnídìí sí totalitarianism (ie, ìṣàkóso ìjọba tí ó pọ̀ jù) tí ó sì dópin sí ìparun àrà ọ̀tọ̀ ti àkóbá àti ìdúróṣinṣin ti ara ti ẹ̀dá ènìyàn.
A ni lati ro ibẹru lọwọlọwọ ati aibalẹ ọkan lati jẹ iṣoro funrarẹ, iṣoro kan ti ko le dinku si ọlọjẹ tabi eyikeyi “ohun ti irokeke.” Ibẹru wa bẹrẹ ni ipele ti o yatọ patapata — iyẹn ti ikuna ti Atokun nla ti awujọ wa. Eyi ni itan-akọọlẹ ti imọ-ẹrọ mechanistic, ninu eyiti eniyan dinku si ohun-ara ti ẹda. Itan-akọọlẹ ti o kọju si imọ-ọkan, ti ẹmi, ati awọn iwọn iṣe ti awọn eniyan ati nitorinaa ni ipa iparun ni ipele awọn ibatan eniyan. Nkankan ninu itankalẹ yii jẹ ki eniyan ya sọtọ si eniyan ẹlẹgbẹ rẹ, ati lati ẹda. Nkankan ninu rẹ mu ki eniyan duro resonating pẹlu aye ni ayika rẹ. Nkankan ninu rẹ yi eniyan sinu atomized wonyen. O jẹ koko-ọrọ atomized gangan pe, ni ibamu si Hannah Arendt, jẹ bulọọki ile alakọbẹrẹ ti ipinlẹ lapapọ.
Ni ipele ti olugbe, imọ-ẹrọ mechanist ṣẹda awọn ipo ti o jẹ ki eniyan jẹ ipalara fun dida ibi-pupọ. O ti ge asopọ eniyan kuro ni agbegbe adayeba ati awujọ, ṣẹda awọn iriri ti isansa ti ipilẹṣẹ ti itumọ ati idi ninu igbesi aye, ati pe o yori si awọn ipele giga ti a pe ni aibalẹ “ọfẹ-lilefoofo”, ibanujẹ, ati ifinran, itumo aibalẹ, ibanujẹ, ati ifinran ti ko ni asopọ pẹlu aṣoju ọpọlọ; aniyan, ibanuje, ati ifinran ninu eyiti awọn eniyan ko mọ ohun ti wọn lero aniyan, ibanuje, ati ibinu nipa. O wa ni ipo yii pe eniyan di ipalara si ibi-idasilẹ.
Imọ-ẹrọ mechanist tun ni ipa kan pato ni ipele ti “gbajumo” — o yi awọn abuda ẹmi wọn pada. Ṣaaju Imọlẹ, awujọ jẹ olori nipasẹ awọn ọlọla ati awọn alufaa ("ancient régime"). Gbajumo yii ti paṣẹ ifẹ rẹ si ọpọ eniyan ni ọna ti o han gbangba nipasẹ aṣẹ rẹ. Aṣẹ-aṣẹ yii ni a fun ni nipasẹ Awọn Narratives Atóbilọ́lá ti isin ti o di awọn ọkan eniyan mú ṣinṣin. Bi awọn itan-akọọlẹ ẹsin ti padanu idimu wọn ati imọran ijọba tiwantiwa ode oni ti farahan, eyi yipada. Awọn oludari ni bayi ni lati jẹ dibo nipasẹ awọn ọpọ eniyan. Ati pe ki ọpọ eniyan le yan wọn, wọn ni lati wa ohun ti ọpọ eniyan fẹ ati diẹ sii tabi kere si fun wọn. Nibi, awọn olori kosi di ẹyìn.
Isoro yii ti pade ni ọna asọtẹlẹ kuku ṣugbọn ibajẹ. Ti ọpọ eniyan ko ba le paṣẹ, wọn ni lati jẹ fọwọ si. Ibẹ̀ ni wọ́n ti bí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìpolongo òde òní, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpèjúwe rẹ̀ nínú iṣẹ́ àwọn ènìyàn bí Lippman, Trotter, àti Bernays. A yoo lọ nipasẹ awọn iṣẹ ti awọn baba idasile ti ete lati le ni kikun loye iṣẹ awujọ ati ipa ti ete lori awujọ. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìpolongo sábà máa ń ní ìsopọ̀ pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè alápapọ̀ bí Soviet Union, Nazi Germany, tàbí Orílẹ̀-èdè Olómìnira Eniyan ti China. Ṣùgbọ́n ó rọrùn láti fi hàn pé láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún, ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ àti ìgbékèéyíde ni a tún máa ń lò nígbà gbogbo ní gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè “tiwa tiwa-n-tiwa” kárí ayé. Yato si awọn meji wọnyi, a yoo ṣe apejuwe awọn imọ-ẹrọ miiran ti ifọwọyi-ọpọlọpọ, gẹgẹbi fifọ ọpọlọ ati ogun-ọkan.
Ni awọn akoko ode oni, imudara ibẹjadi ti imọ-ẹrọ iwo-kakiri pupọ yori si awọn ọna tuntun ati awọn ọna aimọ tẹlẹ fun ifọwọyi ti ọpọ eniyan. Ati awọn ilọsiwaju imọ-ẹrọ ti n yọ jade ṣe ileri eto tuntun patapata ti awọn ilana ifọwọyi, nibiti ọkan ti ni ifọwọyi nipa ohun elo nipasẹ awọn ẹrọ imọ-ẹrọ ti a fi sii ninu ara eniyan ati ọpọlọ. O kere ju iyẹn ni ero naa. Ko ṣe afihan sibẹsibẹ si iwọn wo ni ọkan yoo ṣe ifowosowopo.
Totalitarianism kii ṣe ijamba itan. Ó jẹ́ àbájáde ọgbọ́n tí ó jẹ́ àbájáde ìrònú ẹ̀rọ amúnisọ̀rọ̀ àti ìgbàgbọ́ atannijẹ́ nínú agbára-ọlọ́run-ọgbọ́n ènìyàn. Bi iru bẹẹ, totalitarianism jẹ ẹya asọye ti aṣa Imọlẹ. Orisirisi awọn onkọwe ti fi eyi ranṣẹ, ṣugbọn ko tii ti tẹriba si itupalẹ imọ-jinlẹ. Mo pinnu lati gbiyanju lati kun aafo yii, eyiti o jẹ idi ti Mo kowe Awọn Psychology of Totalitarianism. O ṣe itupalẹ imọ-ẹmi-ọkan ti totalitarianism ati pe o wa laarin aaye ti o gbooro ti awọn iṣẹlẹ awujọ ti eyiti o jẹ apakan kan.
Kii ṣe ipinnu mi pẹlu iwe lati dojukọ ohun ti o maa n ni nkan ṣe pẹlu totalitarianism — awọn ibudo ifọkansi, indoctrination, ete—ṣugbọn kuku awọn ilana aṣa-itan ti o gbooro lati eyiti ijọba lapapọ ti jade. Ọna yii n gba wa laaye lati dojukọ lori ohun ti o ṣe pataki julọ: awọn ipo ti o yika wa ni awọn igbesi aye ojoojumọ wa, lati inu eyiti atako ti n gba gbongbo, dagba, ti o si dagba.
Nigbeyin, iwe mi ṣawari awọn iṣeeṣe ti wiwa ọna kan kuro ninu aiṣedeede aṣa ti o wa ninu eyiti a dabi pe o di. Awọn rogbodiyan awujọ ti o npọ si ni ibẹrẹ ọrundun kọkanlelogun jẹ ifihan ti iṣesi-ọkan ati rudurudu ti ero-imọran — iyipada ti awọn awo tectonic lori eyiti wiwo agbaye kan duro. A n ni iriri akoko ninu eyiti imọran atijọ kan gbe soke ni agbara, ni akoko ikẹhin, ṣaaju ki o to ṣubu. Igbiyanju kọọkan lati ṣe atunṣe awọn iṣoro awujọ ti o wa lọwọlọwọ, ohunkohun ti wọn le jẹ, lori ipilẹ imọran atijọ yoo jẹ ki awọn nkan buru si. Eniyan ko le yanju iṣoro kan nipa lilo iṣaro kanna ti o ṣẹda rẹ. Ojutu si iberu ati aidaniloju ko wa ni ilosoke ti iṣakoso (imọ-ẹrọ). Iṣẹ́ gidi tí ó dojúkọ wa gẹ́gẹ́ bí ẹnì kọ̀ọ̀kan àti gẹ́gẹ́ bí àwùjọ kan ni láti fojú inú wo ojú ìwòye tuntun nípa ìran ènìyàn àti ayé, láti rí ìpìlẹ̀ tuntun fún ìdánimọ̀ wa, láti gbé àwọn ìlànà tuntun kalẹ̀ fún gbígbé papọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn, àti láti gba agbára ènìyàn tí ó tọ́ padà—Ọ̀rọ̀ Òdodo.
Ti tẹjade lati ọdọ onkọwe Apo kekere
-
Mattias Desmet, Brownstone Senior Fellow, jẹ olukọ ọjọgbọn ti ẹkọ nipa imọ-ọkan ni Ile-ẹkọ giga Ghent ati onkọwe ti The Psychology of Totalitarianism. O ṣe alaye ilana ti idasile ibi-aye lakoko ajakaye-arun COVID-19.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
