Stat News kọlu ipo iwa rere ati imọ-jinlẹ ni ọsẹ meji sẹhin nigbati wọn tẹjade nkan kan lati ọdọ Stephen B. Soumerai, ọjọgbọn ti oogun olugbe ni Ile-ẹkọ iṣoogun Harvard, ati Christine Y. Lu, ọjọgbọn ni Ile-ẹkọ oogun elegbogi Sydney ti Yunifasiti ti Sydney.1
Mo ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìròyìn èké ní ọ̀rọ̀ díẹ̀, 1,220 péré. Mo tún gbogbo àpilẹ̀kọ náà ṣe, ní lẹ́tà ìkọ̀wé, pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ mi.
Mi ò ka Stat News sí orísun ìròyìn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ó ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́, àti pẹ̀lú orúkọ rẹ̀, kò ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ìṣirò, èyí tí mo rò fún ọdún mẹ́wàá títí tí mo fi wá a kiri. Stat jẹ́ kúkúrú fún Statim, èyí tí ó túmọ̀ sí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ní èdè Látìn.
Àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n méjèèjì ti gbàgbé pé àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n ní ojúṣe sí àwùjọ láti jẹ́ olùgbékalẹ̀ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ní òtítọ́. Àpilẹ̀kọ wọn jẹ́ ìpolówó tó burú jùlọ, èyí tí ó ti hàn gbangba nínú àkọlé àti àkọlé rẹ̀:
Ogun RFK Jr. lórí àwọn oògùn apanilára ń bọ̀ - yóò sì gba ẹ̀mí ènìyàn. Ọ̀rọ̀ Kennedy kò dá lórí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì búburú nìkan, ó tún ń fa àìgbẹ́kẹ̀lé nínú àwọn ìtọ́jú ìlera ọpọlọ.
Ó jẹ́ ohun ìgbàanì àti pé kò yẹ kí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì gbé ohùn wọn sókè nípa lílo ọ̀rọ̀ ogun, ṣùgbọ́n wọ́n tẹ̀síwájú pẹ̀lú èyí ní gbólóhùn àkọ́kọ́ ti àpilẹ̀kọ náà:
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ogun rẹ̀ lórí àjẹsára lè máa gba àfiyèsí púpọ̀ sí i, akọ̀wé ìlera Robert F. Kennedy Jr. ń wá fún irinṣẹ́ ìṣègùn pàtàkì mìíràn: àwọn oògùn adínilára. Ní oṣù kọkànlá, ó ti a fiweranṣẹ lori X pé CDC “nígbẹ̀yìn gbẹ́yín ń dojúkọ ìbéèrè tí ó ti wà ní ipò àìgbọ́dọ̀máṣe ti bóyá àwọn SSRI àti àwọn oògùn onímọ̀ nípa ọpọlọ mìíràn ń ṣe àfikún sí ìwà ipá púpọ̀.” A bẹ̀rù pé ní ọdún 2026, ó lè yí ọ̀rọ̀ rẹ̀ padà sí ìṣe.
Kennedy kò tíì bẹ̀rẹ̀ ogun lórí àjẹsára.2-6 Gẹ́gẹ́ bí akọ̀wé ìlera, ó ti gbé àwọn ètò tó bófin mu, tó ṣe pàtàkì, tó sì dá lórí ẹ̀rí. Ó lé Ìgbìmọ̀ Ìmọ̀ràn lórí Àwọn Ìṣe Àjẹ́sára (ACIP) kúrò ní Ilé-iṣẹ́ fún Ìṣàkóso àti Ìdènà Àrùn (CDC) nítorí pé ó ti mú gbogbo àwọn ìdámọ̀ràn tó wá sí ọ̀dọ̀ wọn kúrò, àti nítorí pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ kan ní àwọn ìforígbárí tó gbòòrò nípa àwọn olùṣe àjẹ́sára àti àwọn ilé-iṣẹ́ oògùn mìíràn; ó ti kọ àwọn ìdámọ̀ràn tó gbòòrò jù fún àjẹ́sára Covid sílẹ̀; ó dín owó tí wọ́n ń ná fún àjẹ́sára mRNA kù; ó dẹ́kun gbígbàmọ̀ràn àjẹ́sára hepatitis B fún gbogbo àwọn ọmọ tuntun; ó sì dín àkókò àjẹ́sára ọmọdé tó pọ̀ kù tí ó sọ Amẹ́ríkà di òde ju Yúróòpù lọ.
Jù bẹ́ẹ̀ lọ, a ti fi hàn gbangba pé àwọn SSRI àti àwọn oògùn psychoactive mìíràn lè fa ìwà ipá.7-11 Fún àwọn adídùn ọkàn, ìwà ipá náà ní í ṣe pẹ̀lú ìwọ̀n oògùn.11 Ó sì ṣe pàtàkì láti kẹ́kọ̀ọ́ ipa wọn nínú ìbọn pípa àwọn ènìyàn púpọ̀. Ó bani nínú jẹ́ pé, àwọn aláṣẹ sábà máa ń kọ̀ láti tú ìròyìn nípa àwọn oògùn tí àwọn apànìyàn náà ń lò jáde. Ó ti di ohun tí a kò gbọ́dọ̀ mẹ́nu kàn pé àwọn oògùn ọpọlọ máa ń pa ènìyàn, dé ìwọ̀n tí ó fi jẹ́ pé wọ́n ni okùnfà ikú kẹta, lẹ́yìn àrùn ọkàn àti àrùn jẹjẹrẹ (nítorí pé àwọn àgbàlagbà lè pàdánù ìlera wọn, kí wọ́n fọ́ ìdí wọn, kí wọ́n sì kú).12
Ní pàtàkì, Kennedy ti sọ iyèméjì nípa àwọn oògùn apanilẹ́rìn-ín fún àwọn ọ̀dọ́ di pàtàkì nínú ètò ìlera gbogbogbòò rẹ̀, ó tilẹ̀ sọ pé oògùn apanilẹ́rìn-ín náà jẹ́ oògùn apanilẹ́rìn-ín. ó lè ṣòro láti jáwọ́ ju heroin lọ — ipò kan tí kò fojú fo ẹ̀rí ọ̀pọ̀ ọdún nípa ààbò àti ìṣiṣẹ́ wọn. Èyí tí ó tún burú jù ni pé, ó máa ń ṣe àìmọ̀ tàbí kò fojú fo ẹ̀rí tó lágbára tó fi hàn pé fífi àwọn oògùn tí kò dáa hàn nínú àwọn ìkìlọ̀ ìdààmú ọkàn lọ́wọ́lọ́wọ́ lágbára gan-an. dinku iwọle sí gbogbo ìtọ́jú ìlera ọpọlọ pàtàkì fún àwọn ọ̀dọ́.
Kennedy sọ òótọ́ pé ó ṣòro láti jáwọ́ nínú àwọn oògùn apanilára ju heroin lọ. Àwọn àmì ìfàmọ́ra lẹ́yìn ìdáwọ́dúró kò pẹ́ fún heroin ṣùgbọ́n kì í ṣe fún àwọn oògùn apanilára.13,14 àti àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ tí wọ́n ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn aláìsàn méjèèjì sábà máa ń sọ pé heroin ló rọrùn jù. Ó lè ṣòro láti jáwọ́ nínú àwọn oògùn apanilára tí ọ̀pọ̀ aláìsàn kì í fi í ṣe àṣeyọrí.14,15 nítorí náà, wọ́n ti parẹ́ sí ìtọ́jú títí ayé. Ìdí pàtàkì nìyí tí ọ̀pọ̀ àwọn aláìsàn fi ń lo àwọn oògùn wọ̀nyí fún ọ̀pọ̀ ọdún.16
Èyí ni ìkìlọ̀ àpótí dúdú ti FDA:
Ó jẹ́ ohun tí kò dáa, ó léwu, àti èyí tí kò bójú mu láti jiyàn pé ìkìlọ̀ FDA ń ba àwọn oògùn náà jẹ́, ó sì “dínkù gidigidi sí gbogbo ìtọ́jú ìlera ọpọlọ fún àwọn ọ̀dọ́.” Àwọn ọmọdé tí wọ́n ní ìbànújẹ́ ni a ń fún ní oògùn adídùn, èyí tí ó ń mú kí wọ́n ní ewu ìpara ara wọn pọ̀ sí i.17,18
Kò yani lẹ́nu pé ìgbékalẹ̀ àwọn ètò ìdènà ìpara-ẹni máa ń mú kí ìpara-ẹni máa pọ̀ sí i nígbà gbogbo nítorí wọ́n máa ń dámọ̀ràn àwọn oògùn adídùn-ọkàn nígbà gbogbo.19 Nítorí náà, ó lè dára fún àwọn ọmọdé bí àwọn aláṣẹ àti Kennedy bá kìlọ̀ nípa àwọn oògùn apanirun wọ̀nyí, kí àwọn ọmọdé má baà pọ̀ sí i.
Kì í ṣe pé Kennedy ti sọ̀rọ̀ gbangba àti léraléra nípa ìníyelórí àwọn oògùn adínilára fún àwọn ọ̀dọ́ nìkan ni, ṣùgbọ́n ó tún ti so wọ́n pọ̀ mọ́ àwọn oògùn adínilára. iwa iwa — pàápàá jùlọ sí ìbọn pípa ọ̀pọ̀ ènìyàn — pẹ̀lú, lẹ́ẹ̀kan síi, kò sí ẹ̀rí rárá. Nínú ìwé ìròyìn Washington Post ti oṣù kẹsàn-án op-ed Ó tako ìṣàyẹ̀wò ìlera ọpọlọ fún àwọn ọmọdé, ìtọ́jú, àti, dájúdájú, “oògùn tí a kọ jù fún ìlera ọpọlọ ọmọdé.”
Àwọn ìwà àìlóye Soumerai àti Lu ń pọ̀ sí i. Ó yẹ kí a gbóríyìn fún Kennedy pé ó ń béèrè lọ́wọ́ àwọn ọ̀dọ́langba nípa ìníyelórí àwọn oògùn apanilára. Àwọn oògùn wọ̀nyí kò ní ipa pàtàkì lórí ìsoríkọ́, yálà fún àwọn ọmọdé tàbí fún àwọn àgbàlagbà.8,10 Àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ ti ṣàkọsílẹ̀ pé ipa náà kéré gan-an ju ipa tí kò bá ìṣègùn mu lọ. Nínú àwọn àyẹ̀wò tí ó ní àbùkù, tí ilé iṣẹ́ ń ṣe onígbọ̀wọ́ fún, ìyàtọ̀ láàrín oògùn àti placebo jẹ́ méjì péré lórí Ìwọ̀n Hamilton,20 àti ipa tó kéré jùlọ tí a lè rí lórí ìwọ̀n yìí ni 5-6.21 Èyí túmọ̀ sí wípé àwọn oògùn náà kò ṣiṣẹ́.
Àríwísí Kennedy lórí ìṣàyẹ̀wò ìlera ọpọlọ fún àwọn ọmọdé tún tọ́. Ó ń yọrí sí lílo oògùn púpọ̀ jù. Ìdánwò ìṣàyẹ̀wò ìsoríkọ́ tí WHO dámọ̀ràn kò dára tó bẹ́ẹ̀ tí fún gbogbo ènìyàn 100 tí wọ́n ní ìlera tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò, 36 yóò ní àyẹ̀wò ìsoríkọ́ èké.22 Àwọn ìlànà fún àyẹ̀wò ìsoríkọ́ pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa fi lè rí àyẹ̀wò náà gbà láti ìgbà dé ìgbà kódà nígbà tí ìṣòro wa kan ṣoṣo bá jẹ́ ìbànújẹ́ díẹ̀.8
Bẹ́ẹ̀ náà ni ó rí pẹ̀lú ADHD, èyí tí ó ti di àṣà láti mọ àṣà. Mo ti kọ́ ọ̀pọ̀ ènìyàn lẹ́kọ̀ọ́, àwọn ògbóǹtarìgì àti àwọn aláìmọ̀kan, mo sì máa ń béèrè lọ́wọ́ wọn láti dán ìdánwò tí a dámọ̀ràn fún àwọn àgbàlagbà ADHD wò.8,23 Kò ní kùnà láé. Láàárín ìdá mẹ́ta àti ààbọ̀ ìdánwò tó ní àmì-ẹ̀yẹ. Nígbà tí mo kọ́ àwọn oníṣègùn mẹ́tàdínlógún ní ọdún 2022, mẹ́rìnlélógún ni wọ́n ní àmì-ẹ̀yẹ tó ...
Àwọn oníròyìn àti àwọn onímọ̀ nípa ìlera kò fi bẹ́ẹ̀ fojú fo ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó sọ fún wa pé àwọn oògùn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú amphetamine àti amphetamine fún ADHD kò yanjú ìṣòro kankan, wọ́n sì lè ṣeni léṣe nígbẹ̀yìn gbẹ́yín; wọ́n jẹ́ àwọn ohun tó ń dènà ìdàgbàsókè tó gbéṣẹ́; wọ́n sì ń mú kí ewu ìwà ipá pọ̀ sí i.7,8 Àwọn olùwádìí tó wà lẹ́yìn ìwádìí tó tóbi jùlọ tí wọ́n tíì ṣe rí, ìwádìí MTA, àti Ilé-ẹ̀kọ́ Ìlera Ọpọlọ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà purọ́ nípa àwọn àbájáde búburú fún ìgbà pípẹ́ láti borí ìṣòro kékeré tí methylphenidate kò ṣiṣẹ́.24
Ọ̀rọ̀ Kennedy tí kò mọ̀ nípa àwọn oògùn apanilára yóò ná ẹ̀mí ènìyàn. Ìbáradọ́gba rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ rẹ̀ tí kò gbà láti lo oògùn ajẹ́sára ṣe kedere: Tí o bá ń fi ẹnu burúkú ṣe àjẹsára tó sì ń gba ẹ̀mí là, o máa ń lé àwọn èèyàn kúrò nínú ìtọ́jú ìṣègùn tó ń gba ẹ̀mí là..
A kò tíì fihàn rí pé àwọn oògùn apanilára lè gba ẹ̀mí là, ṣùgbọ́n a ti ṣàkọsílẹ̀ pé wọ́n ń pa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀mí.8,12,17-19 Ohun tí Kennedy gbìyànjú láti ṣe ni láti jẹ́ kí àwọn ènìyàn jìnnà sí ìtọ́jú ìlera tó lè pa ènìyàn.
Ọ̀rọ̀ Kennedy nípa ìdààmú ọkàn kìí ṣe pé ó dá lórí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì búburú nìkan, ó tún ń mú kí àìgbẹ́kẹ̀lé nínú ìtọ́jú ìlera ọpọlọ pọ̀ sí i ní àkókò tí ìdààmú ọkàn, àníyàn, àti ìpara ara ẹni ti dé ibi gíga jùlọ. Tí èrò Kennedy bá ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà Ìṣàkóso Oúnjẹ àti Oògùn — fún àpẹẹrẹ, nípasẹ̀ àwọn ìkìlọ̀ tuntun tàbí ti a ti fẹ̀ sí i — àràádọ́ta ọ̀kẹ́ àwọn aláìsàn tí ó ní ewu, títí kan àwọn aboyún àti àwọn ọ̀dọ́langba, lè pàdánù àǹfààní sí ìtọ́jú oògùn pàtàkì àti ìtọ́jú ìlera ọpọlọ, kódà bí wíwà wọn bá wà ní ọ̀nà tó tọ́ ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ.
Ó jẹ́ ohun ìbànújẹ́ láti rí irú ìròyìn èké bẹ́ẹ̀ àti ad hominem Àríyànjiyàn. Òtítọ́ ni òdìkejì ohun tí Soumerai àti Lu sọ. Àníyàn Kennedy kò ní í ṣe pẹ̀lú ọ̀rọ̀ sísọ ṣùgbọ́n ó dá lórí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó dára, ó sì ṣe pàtàkì ju ti ìgbàkigbà rí lọ láti má ṣe fọkàn tán “àwọn ìtọ́jú ìlera ọpọlọ” tí Soumerai àti Lu fi ń tọ́ka sí àwọn oògùn ọpọlọ.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ènìyàn mọ̀ pé àwọn ìdí tí “ìsoríkọ́ àwọn ọ̀dọ́langba, àníyàn, àti ìpara ara ẹni ti ga jù” ni pé ìdí tí a fi ń ṣe àyẹ̀wò àrùn ọpọlọ ti lọ sílẹ̀ báyìí débi pé ọ̀pọ̀ ènìyàn lásán lè rí àyẹ̀wò, àti ìpara ara ẹni ń pọ̀ sí i nítorí pé àṣà ìtọ́jú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro ni láti lo oògùn adídùn.
Kí ló dé tí a fi ń ṣàníyàn tí “àwọn aboyún àti àwọn ọ̀dọ́langba” bá pàdánù àǹfààní sí “ìtọ́jú oògùn pàtàkì?” Kò sí oògùn ọpọlọ pàtàkì fún àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí – kò sí èyíkéyìí.
Wọ́n fura sí pé SSRI lè fa àìlera ọmọ inú oyun, a sì ti ṣe àkọsílẹ̀ pé àwọn oògùn náà léwu fún ìyá àti ọmọ tuntun.25,26 Serotonin wà níbi gbogbo nínú ara, ó sì ń kó ipa pàtàkì nígbà ìdàgbàsókè ọmọ inú oyun. Tí a bá lo ìlànà ìṣọ́ra nínú ìṣàkóso oògùn, èyí tí a gbọ́dọ̀ máa ṣe nígbà gbogbo ṣùgbọ́n kì í ṣe bí àwọn olùṣàkóso oògùn ṣe ń ronú nìyẹn, a gbọ́dọ̀ kìlọ̀ nípa lílo oògùn ìbànújẹ́ nígbà oyún, gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń kìlọ̀ nípa mímu ọtí.
Báwo la ṣe mọ̀? A ti rí i tẹ́lẹ̀ bí àwọn ìránṣẹ́ tí ìbẹ̀rù ń fà nípa àwọn oògùn adínilára lè fa ìpalára búburú. Àtúnyẹ̀wò ètò ìlera fún ètò, a ṣe àgbéyẹ̀wò gbogbo ẹ̀rí tó lágbára lórí àwọn ìkìlọ̀ FDA tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ fún àwọn ọ̀dọ́ tó ń fa ìrora ọkàn. A rí i pé àwọn ìkìlọ̀ tó dára tí wọ́n ṣe sí àwọn dókítà, àwọn aláìsàn, àti àwọn òbí nípa àwọn ipa búburú tó ṣeé ṣe kó ní iye owó tó pọ̀. ọpọlọpọ ẹgbẹrun awọn ẹmi.
Èyí jẹ́ ìròyìn èké pátápátá. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, pẹ̀lú ìyàlẹ́nu, ìránṣẹ́ tí ìbẹ̀rù ń fà ni ohun tí Soumerai àti Lu tayọ nínú àpilẹ̀kọ wọn, irọ́ wọn sì lè fa “ìpalára búburú.”
Wọ́n sọ pé àwọn ti ṣàyẹ̀wò ohun gbogbo, wọ́n sì rí i pé àwọn ìkìlọ̀ FDA fún àwọn ọ̀dọ́ ti ná ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀mí. Báwo ni àwọn ìkìlọ̀ pé oògùn lè pa ọ́ nípasẹ̀ ìpara ara ẹni, èyí tí àwọn ìwádìí tí a kò ṣe pàtó sọ fún wa, ṣe lè yọrí sí ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ìpara ara ẹni? Èyí kò ṣeé ṣe. Wọ́n tẹ ìwádìí kan jáde ní BMJ ni 2014,27 èyí tí ó ṣàfihàn irú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí àwọn ènìyàn méjì yìí ń ṣe. Mo ṣàlàyé ìwádìí wọn nínú ìwé àkọ́kọ́ mi nípa ọpọlọ:8
“Àwọn Silverbacks kárí ayé sọ pé àwọn oògùn apanilára máa ń dáàbò bo ara wọn lọ́wọ́ ìpara ẹni (97-99), àwọn kan lára wọn sì ń tiraka gidigidi láti yí FDA lérò padà láti mú ìkìlọ̀ dúdú rẹ̀ kúrò lórí ìpara ẹni nínú àwọn ọ̀dọ́. Ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí wọ́n ń tọ́ka sí kò lópin.
Iwadi tuntun julọ ni a tẹjade ninu BMJ ní ọdún 2014 (138), ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn tí ó ti kọjá, ó ní àbùkù tó bẹ́ẹ̀ tí a kò fi lè rí ohunkóhun nínú rẹ̀ (139). Àwọn olùwádìí ní Amẹ́ríkà kò tilẹ̀ kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìparí wọn, ìgbìyànjú ìpara-ẹni lórí SSRI, ṣùgbọ́n wọ́n lo ohun tí kò dára fún ìtọ́jú, tí ó ní gbogbo àwọn èròjà psychotropic. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní SSRI tí wọ́n gbìyànjú láti pa ara wọn kì í sábà ṣe majele fún ara wọn (wọn kò sì lè ṣe bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú SSRI); wọ́n sábà máa ń lo àwọn ọ̀nà ìwà ipá bíi gbígbé e sókè (49,140).
Àwọn olùwádìí náà tún fojú fo òtítọ́ náà pé ìyípadà ìwọ̀n oògùn SSRI èyíkéyìí mú kí ewu ìpara-ẹni pọ̀ sí i. Nítorí náà, ewu ìpara-ẹni máa ń pọ̀ sí i tí àwọn ènìyàn bá dẹ́kun lílo SSRI lójijì nítorí ìkìlọ̀ náà, ṣùgbọ́n èyí yóò jẹ́ nítorí àwọn àmì ìjákulẹ̀, kì í ṣe àmì pé SSRI máa ń dáàbò bo ara ẹni.
Àwọn olùwádìí mìíràn tún tako ìjẹ́wọ́ àwọn ìgbìyànjú láti pa ara wọn láti inú ibi ìpamọ́ data márùn-ún ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, láti Amẹ́ríkà pẹ̀lú (141).”
Àwọn ìdáhùn kíákíá mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ló wà nínú BMJ èyí tó ya ìwádìí ìdọ̀tí tí Soumerai àti Lu ṣe sí wẹ́wẹ́, àwọn olùwádìí mẹ́ta láti Harvard sì ṣe àgbékalẹ̀ ìdìtẹ̀ ìjọba náà - àwọn tí wọ́n ti lo dátà láti inú ibi ìpamọ́ dátà márùn-ún ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.28
Ní ọdún 2003 àti 2004, Ilé Iṣẹ́ Oúnjẹ àti Oògùn fún àwọn ọmọ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìmọ̀ràn nípa ìlera tí wọ́n kìlọ̀ pé àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́langba tí wọ́n ń mu oògùn adídùn wà nínú ewu èrò àti ìwà tí wọ́n lè hù. Ní oṣù kẹwàá ọdún 2004, FDA béèrè pé kí wọ́n fi ìkìlọ̀ kan sí orí àwọn ìwé gbogbo àwọn oògùn adídùn adídùn. Lẹ́yìn náà, ní oṣù karùn-ún ọdún 2007, FDA fa ìkìlọ̀ náà sí àwọn ọ̀dọ́langba.
Ìpìlẹ̀ fún àwọn ìkìlọ̀ wọ̀nyẹn tilẹ̀ jẹ́ àríyànjiyàn nígbà náà. Àyẹ̀wò àròpọ̀ tí FDA béèrè fún fihàn pé ewu kékeré kan wà fún àwọn èrò ìpara-ẹni fún àwọn ọ̀dọ́ tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í lo ìtọ́jú àwọn adídùn-ọkàn. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ìdánwò tí a fi sínú àyẹ̀wò àròpọ̀ ... a kò ṣe apẹẹrẹ rẹ̀ rí láti wọn ewu ìpara-ẹni-nípa-ẹni. Àti àwọn ìwádìí náà a kò wọn rara àwọn tó ti pa ara wọn pátápátá.
Kò sí ẹni tí ó fọ́jú tó òun tàbí ẹni tí kò ní ríran. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ilé-iṣẹ́ náà ṣe jìbìtì ńlá, èyí tí èmi àti àwọn mìíràn ti ṣàkọsílẹ̀,8,10 Síbẹ̀síbẹ̀, FDA rí i pé àwọn oògùn náà ní ìlọ́po méjì ewu ìpakúpa láàárín àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́langba (P= 0.00005).29
Ẹ̀tàn náà burú gan-an. Àwọn ilé iṣẹ́ náà kò gba ìpara ara ẹni, ìgbìyànjú láti pa ara ẹni, àti èrò ìpara ara ẹni lórí oògùn olóró nínú àwọn ìdánwò wọn tí wọ́n ń ṣàkóso, wọ́n sì fi wọ́n kún ẹgbẹ́ placebo, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò yẹ níbẹ̀, tàbí wọ́n pè wọ́n ní ohun mìíràn, fún àpẹẹrẹ, àìlera ìmọ̀lára.8,10,30
FDA ló ṣe alabapin nínú ẹ̀tàn náà. Nínú àwọn ìdánwò àwọn oògùn kan, àwọn tó pa ara wọn (gbogbo ọjọ́ orí) pọ̀ ju gbogbo ìwádìí FDA lórí gbogbo àwọn oògùn náà lọ.8 Thomas Laughren, ẹni tí ó ṣe àkóso ìwádìí àròjinlẹ̀ ti FDA ní ọdún 2006, tẹ ìwé kan jáde ní ọdún márùn-ún sẹ́yìn nípa lílo ìwé FDA níbi tí ó ti ròyìn ní ìgbà mẹ́wàá.8 iye awọn igbẹmi ara ẹni fun awọn alaisan 10,000 ti a yan si awọn oogun ibanujẹ31 ju nínú àgbéyẹ̀wò rẹ̀ ní ọdún 2006 lọ.32 Ó jẹ́ ohun ìyanu pé ó lè jẹ́ èrò-ọkàn tí ó lè ṣe bí ènìyàn bá kú tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́.
Iye iṣẹlẹ naa ga gidigidi: 2 ninu 100 awọn ọdọ ni iriri ipaniyan ara wọn lakoko ọsẹ diẹ ti itọju.32,33 Èyí ni ohun tí Soumerai àti Lu pè ní “ewu kékeré!”
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé tí kò ní àrùn ọpọlọ kankan ló ti pa ara wọn nítorí àwọn ewu tí kò ṣeé fara dà láti inú oògùn náà, èyí tí wọn kò mọ̀, nítorí wọ́n rò pé wọ́n ti ya wèrè.8
Ẹgbẹ́ ìwádìí mi fi hàn bí àwọn oògùn wọ̀nyí ṣe léwu tó fún gbogbo ènìyàn. A ṣe àgbéyẹ̀wò meta ti àwọn ìdánwò tí a ń ṣàkóso placebo nínú àwọn olùyọ̀ǹda àgbàlagbà tí wọ́n ní ìlera nípa lílo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àkọ́kọ́ tí FDA ṣàlàyé. A rí i pé àwọn SSRIs àti SNRIs ní ìlọ́po méjì ewu àwọn ìpalára tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìpara-ẹni àti ìwà ipá, àti pé iye tí a nílò láti tọ́jú láti ṣe ìpalára fún ẹnìkan tí ó ní ìlera jẹ́ 16 péré (95% ìgbẹ́kẹ̀lé àárín 8 sí 100).34
Nítorí pé fluoxetine ni SSRI àkọ́kọ́ tí a fọwọ́ sí fún lílo fún àwọn ọmọdé, èmi àti onímọ̀ nípa ọpọlọ David Healy ṣe ìwádìí kíkún lórí àwọn ìdánwò méjì tí a ń ṣàkóso nínú ìsoríkọ́ tí ó yọrí sí ìtẹ́wọ́gbà. A lo àwọn ìròyìn ìwádìí ìṣègùn kíkún (ojú ìwé 3.357).10 Èyí jẹ́ ohun ìyanu. Nínú ìgbẹ́jọ́ kékeré àkọ́kọ́, ti àwọn ọmọdé 48 sí 48, àwọn olùwádìí ti yọ àwọn ìgbìyànjú ìpara-ẹni méjì kúrò lórí fluoxetine nínú ìwé tí wọ́n tẹ̀ jáde, àti 19 sí 6 ní ìrírí àìbalẹ̀ ọkàn (P = 0.005), 9 sí 1 ní àlá burúkú (P = 0.02), àti 7 sí 4 nímọ̀lára ìdààmú nínú. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ìpalára ńlá nítorí pé àìbalẹ̀ ọkàn, títí kan ìmọ̀lára ìdààmú inú, àti àwọn àlá alẹ́ máa ń mú ewu ìpara-ẹni àti ìwà ipá pọ̀ sí i.
Nínú ìwádìí mìíràn, nínú àwọn ọmọ 109 sí 110, ọmọ kan ní ipalara gidigidi fún gbogbo ọmọ 10 tí a fi fluoxetine tọ́jú. Fluoxetine mú kí àkókò QTc pọ̀ sí i lórí ECG (P = 0.02), èyí tí ó mú kí ewu ikú òjijì pọ̀ sí i, kí ó pọ̀ sí i nínú ẹ̀jẹ̀, kí ó sì jẹ́ ohun tí ó ń dènà ìdàgbàsókè tó munadoko, tí ó dín ìbísí gíga àti ìwúwo kù láàárín ọ̀sẹ̀ mẹ́sàn-án sí 1.0 cm àti 1.1 kg, lẹ́sẹẹsẹ (P = 0.008 fún àwọn méjèèjì).
A tún rí i pé fluoxetine kò ṣiṣẹ́, a sì parí èrò sí pé fluoxetine kò léwu, kò sì ní agbára.
Àyẹ̀wò tuntun kan tí ó kún rẹ́rẹ́ lórí ìwádìí FDA tí ó ní àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìpara-ẹni-nínú-ara nínú àkókò ìtẹ̀lé lẹ́yìn tí ìpele tí a yàn fún ìṣètò ti parí fi hàn pé àwọn adínkù-ọkàn máa ń pa ara-ẹni ní ìlọ́po méjì, láìsí ààlà ọjọ́-orí.17
Láìka ẹ̀rí tí ó lè fa ìbéèrè yìí sí, àwọn ìmọ̀ràn FDA àti ìkìlọ̀ tí a kọ sínú àpótí gba ìròyìn tí ó wọ́pọ̀ nígbà gbogbo nínú àwọn ìwé ìròyìn pàtàkì àti tẹlifíṣọ̀n tí ó fi èké sọ pé àwọn ènìyàn lè pa ara wọn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìròyìn lo ìtàn àròsọ, wọ́n sì tẹnu mọ́ ewu lílo oògùn adínilára láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́langba. Nítorí náà, àwọn ìkìlọ̀ ààbò tí a gbèrò dáadáa di àmì ìdánilójú fún àwọn oníṣègùn, àwọn òbí, àti àwọn ọ̀dọ́. Fún àpẹẹrẹ, ìwé ìròyìn New York Times kan akọle sọ pé “FDA so àwọn oògùn pọ̀ mọ́ jíjẹ́ ẹni tó lè pa ara rẹ̀,” àti òmíràn nínú Washington Post ìròyìn pé “FDA fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn oògùn adínilára ń mú ewu ìpara-ẹni-para-ẹni àwọn ọmọdé pọ̀ sí i.”
Soumerai àti Lu ń parọ́. Wọ́n sọ pé ìròyìn àwọn oníròyìn fi irọ́ hàn pé àwọn ènìyàn pa ara wọn, wọ́n sì tọ́ka sí ìwé ìròyìn méjì tí wọ́n sọ òtítọ́. Kò burú ju èyí lọ. Àìṣòótọ́ wọn jẹ́ pátápátá.
Àfojúsùn pàtàkì ìkìlọ̀ náà ni láti mú kí àwọn dókítà máa ṣe àkíyèsí àwọn èrò ìpara-ẹni. Dípò bẹ́ẹ̀, wọ́n yípadà: Ìwọ̀n àyẹ̀wò ìbànújẹ́ àti ìtọ́jú àti lílo oògùn apanilára ti dínkù, àti àwọn ìgbìyànjú láti pa ara-ẹni àwọn ọ̀dọ́ àti Àwọn ikú pọ̀ sí iẸ̀rí náà pọ̀ gan-an: Àwọn ìkìlọ̀ náà fa ìpalára ńlá láìsí àǹfààní kankan tí a kọ sílẹ̀, ó ṣeé ṣe kí ó fa ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ọ̀dọ́langba tí wọ́n lè dènà ìpara ara wọn. Kò sì sí ìwádìí kankan tí ó ti fi hàn pé ìtọ́jú ìlera ọpọlọ ti sunwọ̀n sí i tàbí pé ìwà àti ikú ara ẹni dínkù nítorí ìkìlọ̀ náà.
Láìsí àní-àní, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwádìí tó dájú ló wà tó tako ohun tí Soumerai àti Lu sọ, mo sì ti mẹ́nu ba ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn.8,19
Ó sì ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ohun tó burú jùlọ, ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ọ̀dọ́langba tó ní ìsoríkọ́ lílekoko ló dẹ́kun lílọ sí ọ̀dọ̀ dókítà fún ìtọ́jú ìlera ọpọlọ tó ṣe pàtàkì.
Ìròyìn ayọ̀ ni èyí nítorí pé “ìtọ́jú ìlera ọpọlọ pàtàkì” túmọ̀ sí àwọn oògùn adínilára. Ìgbàgbọ́ àṣìṣe pé oògùn adínilára ń ṣiṣẹ́ fún ìsoríkọ́ líle koko jẹ́ nítorí àwọn ohun ìṣẹ̀dá ìṣirò méjì tí àwọn ènìyàn díẹ̀ mọ̀, tí mo sì ti ṣàlàyé rẹ̀.35
Àwọn ìwádìí líle koko tí a ṣe lórí àwọn ọ̀dọ́langba ará Amẹ́ríkà nígbà gbogbo fihàn pé àwọn ìkìlọ̀ àpótí dúdú — èyí tí a mú kí ó pọ̀ sí i ní ìpolówó àti nínú àwọn ìròyìn — yọrí sí ewu. idinku ninu awọn ibewo dokita ati àyẹ̀wò ìsoríkọ́ láti ọwọ́ ìdá mẹ́ta. Ìpalára yìí, tí ìbẹ̀rù àti àbùkù tí ó wà nínú ìkìlọ̀ tuntun yìí ń fà, hàn gbangba pé ó mú kí ewu ìpara-ẹni pọ̀ sí i nípa dídínà àwọn ọ̀dọ́langba láti gba ìrànlọ́wọ́, láti lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń jìyà ìsoríkọ́ líle koko.
Nígbà tí àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo oògùn ọpọlọ kò bá ní àríyànjiyàn, wọ́n sábà máa ń tì àwọn aláìsàn síwájú wọn, wọ́n sì máa ń sọ pé wọ́n di ẹni tí a kò gbà pẹ̀lú àwọn oníròyìn. Ó jẹ́ ohun tí kò bọ́gbọ́n mu láti sọ pé kíkìlọ̀ fún àwọn aláìsàn nípa àwọn oògùn tó léwu gan-an lè yọrí sí àbùkù. Ó sì yẹ kí àwọn ọ̀dọ́ yẹra fún lílọ sí ọ̀dọ̀ àwọn dókítà nítorí pé àwọn dókítà máa ń yára kọ oògùn apanilára fún gbogbo nǹkan.8,36 Ìwádìí kan ní Amẹ́ríkà fi hàn pé ó lé ní ìdajì àwọn dókítà tó kọ ìwé ìtọ́jú lẹ́yìn tí wọ́n bá àwọn aláìsàn jíròrò ìṣòro ìsoríkọ́ fún ìṣẹ́jú mẹ́ta tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ!37
Àwọn oògùn apànìyàn kì í ṣe pípé; kò sí oògùn tàbí ìtọ́jú tó pé. Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ àjẹsára, wọ́n ti fihàn pé wọ́n ń gba ẹ̀mí là, wọ́n níye lórí púpọ̀, wọ́n sì ní àwọn àǹfààní tó ju àwọn àléébù lọ. Àti lẹ́ẹ̀kan sí i, gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ àjẹsára, nígbà tí ẹnìkan tó wà ní ipò àṣẹ bá ń ṣiyèméjì nípa ipa àti ààbò — ní ọ̀nà tí kò tọ́ àti lójú gbogbo ẹ̀rí — o máa lé àwọn ọ̀dọ́langba tó nílò ìrànlọ́wọ́ wa kúrò.
Soumerai àti Lu sọ àwọn ẹ̀sùn tí kò ní ẹ̀rí tí kò tọ́ pátápátá. Àkọ́kọ́, àwọn oògùn ìdènà-ọkàn kì í gba ẹ̀mí là, wọ́n ń gba ẹ̀mí púpọ̀.8,12
Èkejì, wọn kò ní “ìníyelórí tó pọ̀” pẹ̀lú àwọn àǹfààní tó ju ìpalára wọn lọ; ìdàkejì pátápátá. A ti fihàn pé àwọn ènìyàn fẹ́ràn placebo fún àwọn oògùn apanilára nígbà tí wọ́n bá wọn àwọn àǹfààní àti ìpalára tí wọ́n rò pé wọ́n ní nígbà tí wọ́n bá ń ṣe àyẹ̀wò, tí wọ́n sì pinnu láti fi iṣẹ́ sílẹ̀ dé ìwọ̀n tó pọ̀ jù nígbà tí wọ́n bá ń lo oògùn olóró.38 Àti iye tí a nílò láti fi oògùn ọpọlọ tọ́jú láti ṣe àǹfààní fún aláìsàn kan jẹ́ àláìmọ̀ nítorí pé iye tí a nílò láti tọ́jú láti ṣe aláìsàn kan ní jàǹbá kéré gan-an.39
Gẹ́gẹ́ bí àwọn olùkọ́ ní Harvard àti Yunifásítì Sydney, a ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ PhD, àwọn olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ ìṣègùn, àti àwọn olóòtú ìwé ìròyìn nípa ewu àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ tí kò dára, tí kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé nípa ìtọ́jú ìlera àti ìlànà. Pẹ̀lú ìròyìn àti ìpolongo tí ó gbayì láti ọ̀dọ̀ àwọn olùgbéròyìnjáde àti ìgbìmọ̀ràn láti ọ̀dọ̀ àwọn olùfẹ́ pàtàkì, irú àwọn ìwádìí bẹ́ẹ̀ ti yọrí sí aiṣe tabi paapa ipalara àwọn ìlànà ìlera orílẹ̀-èdè.
Àwọn àrékérekè Soumerai àti Lu1,40 Ó lè jẹ́ ewu, ọ̀nà tí wọ́n gbà ń lo ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì sì nìyí: “Tí o bá ń fi ìyà jẹ àwọn ìwífún rẹ fún ìgbà pípẹ́, wọn yóò sọ ohunkóhun tí o bá fẹ́ gbọ́ fún ọ.”41
Ó yẹ kí ó jẹ́ ohun ìyanu fún gbogbo wa pé ọkùnrin tó ní ohùn tó ga jùlọ nínú ìtọ́jú ìlera — Kennedy — ń lò ó ní àwọn ọ̀nà tí ìwádìí lẹ́yìn ìwádìí ti fihàn pé ó ń mú kí àníyàn pọ̀ sí i, ó ń dín ìbẹ̀wò dókítà kù fún ìbànújẹ́ líle koko, ó sì ń mú kí àwọn ènìyàn pa ara wọn.
Mo rò pé mo ti sọ ọ́ di mímọ̀ pé Kennedy jẹ́ ẹni tí a lè fọkàn tán ju Soumerai àti Lu lọ.
jo
1 Soumerai SB, Lu CY. Ogun RFK Jr. lórí àwọn oògùn apanilára ń bọ̀ – yóò sì ná ẹ̀mí ènìyàn níyà. Iroyin Iṣiro Ọdun 2026; Oṣu Kẹta ọjọ 7.
2 Gøtzsche PC. Ṣe Eto Ajesara AMẸRIKA ti o gbooro Ṣe ipalara bi? Brownstone Iwe akosile Ọdun 2025; Oṣu Kẹwa 22.
3 Gøtzsche PC. Bawo ni CDC ati FDA ṣe tan ara ilu Amẹrika jẹ nipa Awọn ipalara ajesara to ṣe pataki. Brownstone Iwe akosile Ọdun 2025; Oṣu kọkanla ọjọ 21.
4 Gøtzsche PC. Àjẹ́sára Hepatitis B fún Àwọn Ọmọ Ọwọ́: Àwọn Ìròyìn Ìròyìn Tí Ń Tan Àwọn Ọmọ Ọwọ́ Lọ́nà Pàtàkì. Brownstone Iwe akosile Ọdun 2025; Oṣu kejila ọjọ 19.
5 Høeg TB, Kulldorff M. Ìṣàyẹ̀wò ìṣètò àjẹsára ọmọdé àti ọ̀dọ́ ní Amẹ́ríkà ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè mìírànÌròyìn 2026; Oṣù Kínní 2.
6 Gøtzsche PC. Wọ́n ti dín ìṣètò àjẹsára ọmọdé ní Amẹ́ríkà kù nínú àwọn ìròyìn. Àkójọpọ̀ 2026; Oṣù Kínní 16.
7 Moore TJ, Glenmullen J, Furberg CD. Àwọn oògùn tí dókítà kọ sílẹ̀ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìròyìn ìwà ipá sí àwọn ẹlòmíràn. PLoS One 2010;5:e15337.
8 Gøtzsche PC. Oloro Psychiatry ati Eto Kiko. Copenhagen: Awọn eniyan Tẹ; Ọdun 2015.
9 Sharma T, Guski LS, Freund N, Gøtzsche PC. Igbẹmi ara ẹni ati ibinu lakoko itọju antidepressant: atunyẹwo eto ati awọn itupalẹ meta ti o da lori awọn ijabọ iwadi ile-iwosanBMJ 2016;352:i65.
10 Gøtzsche PC, Healy D. Mímú àwọn ìdánwò fluoxetine pàtàkì méjì padà sípò nínú àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́langba tí wọ́n ní ìsoríkọ́. Int J Ewu Saf Med 2022; 33: 385-408.
11 Healy D, Herxheimer A, Menkes DB. Àwọn oògùn apanilára àti ìwà ipá: àwọn ìṣòro ní
ìbáṣepọ̀ ti oogun ati ofin. PLoS Med 2006;3:e372.
12 Gøtzsche PC. Awọn oogun oogun jẹ okunfa akọkọ ti iku. Ati awọn oogun ọpọlọ jẹ idi kẹta ti o fa iku. Brownstone Iwe akosile Ọdun 2024; Oṣu Kẹrin Ọjọ 16.
13 Davies J, Ka J. Atunyẹwo eto sinu isẹlẹ, idibajẹ ati iye akoko ti awọn ipa yiyọkuro antidepressant: Njẹ awọn ilana ti o da lori ẹri bi? Addict Behav 2019; 97: 111-21.
14 Horowitz MA, Buckman JEJ, Saunders R, Aguirre E, Davies J, Moncrieff J. Awọn ipa yiyọkuro antidepressants ati iye akoko lilo: iwadii ti awọn alaisan ti o forukọsilẹ ni awọn iṣẹ itọju ailera akọkọ. Aimirisi Res 2025; 350: 116497.
15 Gøtzsche PC, Demasi M. Awọn ilowosi lati ṣe iranlọwọ fun awọn alaisan yọkuro lati awọn oogun aibanujẹ: Atunwo eto. Int J Risk Saf Med 2024;35:103-16.
16 Gøtzsche PC. Lilo igba pipẹ ti awọn oogun antipsychotic ati awọn antidepressants ko da lori ẹri. Int J Ewu Saf Med 2020; 31: 37-42.
17 Aṣojú Hengartner, Plöderl M. Ìdáhùn sí Lẹ́tà sí Olóòtú: “Ìran Tuntun Àwọn Egbòogi Aláìlera àti Ewu Ìpara-ẹni: Àwọn Èrò lórí Àtúnyẹ̀wò Hengartner àti Plöderl. "Ìmọ̀ nípa Ọpọlọ 2019;88:373-4."
18 Gøtzsche PC. Awọn ijinlẹ akiyesi jẹrisi awọn abajade idanwo ti awọn antidepressants ilọpo igbẹmi ara ẹni. Mad in America 2025; Oṣu Kẹta Ọjọ 8.
19 Gøtzsche PC. Igbẹmi ara ẹni pọ si lẹhin idena igbẹmi ara ẹni ti orilẹ-ede ti ṣe ifilọlẹ. Mad in America 2025; Oṣu Kẹta Ọjọ 20.
20 Cipriani A, Zhou X, Del Giovane C, et al. Agbara afiwera ati ifarada awọn antidepressants fun aisan ibanujẹ nla ninu awọn ọmọde ati awọn ọdọ: itupalẹ nẹtiwọọki kan. Lancet 2016;388:881-90 ati Jakobsen JC, Katakam KK, Schou A, et al. Àwọn olùdínà ìfàtún serotonin tí a yàn dípò placebo nínú àwọn aláìsàn tí wọ́n ní ìṣòro ìdààmú ọkàn ńlá. Àtúnyẹ̀wò ètò pẹ̀lú ìṣàyẹ̀wò meta àti ìṣàyẹ̀wò ìṣàyẹ̀wò ìṣàyẹ̀wò.. BMC Psychiatry 2017;17:58. (Nínú àwọn ìròyìn ìwádìí ìṣègùn nípa àwọn oògùn ìsoríkọ́ tí mo gbà láti ọ̀dọ̀ European Medicines Agency, ìyàtọ̀ àárín ìwọ̀n lórí ìwọ̀n Hamilton lẹ́yìn ìtọ́jú jẹ́ 7.5. Nítorí náà, ìwọ̀n ipa tí ó jẹ́ 0.25 bá 2 mu lórí ìwọ̀n Hamilton).
21 Leucht S, Fennema H, Engel R, et al. Kí ni HAMD túmọ̀ sí? J Paapa Ẹjẹ 2013; 148: 243-8.
22 Henkel V, Mergl R, Kohnen R, ati al. Ṣíṣàwárí ìsoríkọ́ ní ìtọ́jú àkọ́kọ́: àfiwé àwọn ọ̀nà tó yàtọ̀ síra nínú ìwádìí ẹgbẹ́ kan tó ṣeé ṣe. BMJ 2003;326:200-1; Lundh A. Eri der eri fun waworan fun şuga? Àkójọpọ̀ ìwé ìròyìn 2008;170:1479.
Àkójọ Àyẹ̀wò Àwọn Àmì Àìsàn ADHD Àgbàlagbà 23-V1.1 (ASRS-V1.1) láti Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò Àyẹ̀wò Àgbáyé ti WHO Composite; 2003.
24 Gøtzsche PC. Ṣe aisanasinwin jẹ ẹṣẹ lodi si ẹda eniyan? Copenhagen: Institute for Scientific Freedom 2024 (ó wà nílẹ̀ lọ́fẹ̀ẹ́).
25 Rai D, Lee BK, Dalman C, Newschaffer C, Lewis G, Magnusson C ati al. Àwọn egbòogi ìdààmú ọkàn nígbà oyún àti autism nínú àwọn ọmọ: ìwádìí àwùjọ tí ó dá lórí iye ènìyàn. BMJ Ọdun 2017;358:j2811.
26 Lebin LG, Novick AM. Awọn Inhibitors Reuptake Serotonin ti a yan (SSRIs) nigba oyun: atunyẹwo tuntun lori awọn ewu si iya, oyun, ati ọmọ. Curr aṣoju Ayanra ọlọpa 2022; 24: 687-95.
27 Lu CY, Zhang F, Lakoma MD, et al. Àwọn àyípadà nínú lílo oògùn adínilára láti ọ̀dọ̀ àwọn ọ̀dọ́ àti ìwà ìpara ara ẹni lẹ́yìn àwọn ìkìlọ̀ FDA àti ìròyìn: ìwádìí quasiexperimentalBMJ 2014; 348:g3596.
28 Barber CW, Miller M, Azrael D. Idahun kiakiaBMJ 2014; 348:g3596.
29 Newman TB. Ìkìlọ̀ nípa àpò dúdú fún àwọn adídùn ara nínú àwọn ọmọdé? N Engl J Med 2004; 351: 1595-8.
30 Gøtzsche PC. Awọn oogun apaniyan ati ilufin ṣeto: Bawo ni ile elegbogi nla ti bajẹ itọju ilera. Lọ́ndọ́nù: Radcliffe Publishing; 2013; Healy D. Jẹ́ kí wọ́n jẹ Prozac: ìbáṣepọ̀ aláìlera láàárín ilé iṣẹ́ oògùn àti ìsoríkọ́. Niu Yoki: Ilé Ìtẹ̀wé Yunifásítì New York; 2004; Healy D, Cattell D. Ìbáṣepọ̀ láàárín òǹkọ̀wé, iṣẹ́ àti ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ní agbègbè ìtọ́jú ara. Br J Awoasinwin 2003;183:22-7; Lenzer J. FDA lati ṣe atunyẹwo awọn iwe aṣẹ ile-iṣẹ oogun “ti o sọnù”BMJ 2005;330:7; Healy D. Awọn SSRI ati ipalara ara ẹni ti a mọọmọ. Br J Awoasinwin 2002;180:547; Healy D. Ǹjẹ́ àwọn olùṣàkóso kò ṣiṣẹ́ lórí àwọn ohun tí wọ́n lè ṣe àtúnṣe serotonin? BMJ 2006; 333: 92-5.
31 Laughren TP. Ipilẹ ijinle sayensi ati iwa-rere fun awọn idanwo iṣakoso placebo ni ibanujẹ ati schizophrenia: oju-iwoye FDA kan. Onímọ̀ nípa Ọpọlọ Eurọdún 2001;16:418-23.
32 Laughren TP. Àkótán fún Ìpàdé Ìgbìmọ̀ Ìmọ̀ràn Oògùn Onímọ̀-ẹ̀rọ ...
33 Hammad TA, Laughren T, Racoosin J. Ìpakúpa ara ẹni nínú àwọn ọmọdé tí a fi oògùn apanilẹ́rìn-ín tọ́jú. Arch Gen Psychiatry 2006; 63: 332-9.
34 Bielefeldt AØ, Danborg PB, Gøtzsche PC. Àwọn ohun tó ń ṣáájú sí ìpara-ẹni-nípa àti ìwà-ipá lórí àwọn adínilára-ọkàn: Àtúnyẹ̀wò ètò ti àwọn àdánwò nínú àwọn olùyọ̀ǹda-ẹni-lára àgbàlagbà. JR Soc Med 2016; 109: 381-92.
35 Gøtzsche PC. Èrò pé àwọn oògùn adínilára máa ń gbéṣẹ́ jù nígbà tí ìsoríkọ́ bá le koko jẹ́ nítorí àwọn ohun ìjìnlẹ̀ ìṣirò. . Institute for Scientific Freedom 2025; 2 Oṣù Kẹrin.
36 Gøtzsche PC, Dinnage O. Kí ni a ti ṣe àyẹ̀wò fún àwọn oògùn adídùn?. Int J Ewu Saf Med 2020; 31: 157-163.
37 Medawar C. Ojú òpó wẹ́ẹ̀bù ìfàjẹ̀sín - ìjákulẹ̀ títà ọjà àti mímú kí àwọn oògùn ṣiṣẹ́. Int J Ewu Saf Med 1997; 10: 75-126.
38 Sharma T, Guski LS, Freund N, Meng DM, Gøtzsche PC. Awọn oṣuwọn ifasẹyin ninu awọn idanwo iṣakoso-ibibo ti awọn oogun antidepressant: Atunyẹwo eto ati itupalẹ meta ti o da lori awọn ijabọ iwadi ile-iwosan. Int J Ewu Saf Med 2019; 30: 217-32.
39 Gøtzsche PC. Nọmba ti a nilo lati tọju pẹlu oogun ọpọlọ lati ṣe anfani alaisan kan jẹ irokuro. Mad in America 2022; Oṣu kejila ọjọ 13.
40 Whitaker R. Ìpara ara àwọn ọ̀dọ́langba àti ìkìlọ̀ nípa àpótí dúdú: STAT kò mọ ohun tó jẹ́ àṣìṣeMad in America 2018; Oṣù Kẹjọ 31; Lu CY, Penfold RB, Wallace J, Lupton C, Libby AM, Soumerai SB. Ilọsi ninu iku igbẹmi ara ẹni laarin awọn ọdọ ati awọn ọdọ lẹhin US Food and Drug Administration ti ṣe ikilọ awọn igbero ati idinku ninu itọju ibanujẹ.. Psychiatr Res Clin Pract 2020;2:43-52.
41 Mills JL. Dátà ń fìyà jẹni. N Engl J Med 1993; 329: 1196-9.
-
Dókítà Peter Gøtzsche fọwọ́sowọ́pọ̀ Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Cochrane, nígbà kan ríro ètò ìwádìí ìṣègùn òmìnira tó ga jù lọ lágbàáyé. Ni ọdun 2010 Gøtzsche ni a pe ni Ọjọgbọn ti Apẹrẹ Iwadi Isẹgun ati Itupalẹ ni University of Copenhagen. Gøtzsche ti ṣe atẹjade lori awọn iwe 100 ni awọn iwe iroyin iṣoogun “marun nla” (JAMA, Lancet, Iwe akọọlẹ Isegun New England, Iwe akọọlẹ Iṣoogun ti Ilu Gẹẹsi, ati Annals ti Oogun Inu). Gøtzsche tun ti kọ awọn iwe lori awọn ọran iṣoogun pẹlu Awọn oogun Apaniyan ati Ilufin Eto.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
