Elo ti a ti kọ lori awọn awọn atunṣe si awọn Awọn ofin Ilera Kariaye (IHR), eyiti ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede n ṣe ara wọn labẹ labẹ Oṣu Keje ọjọ 19th (ọsẹ ti n bọ). Pupọ gbe awọn ifiyesi dide ti ipadanu ti ọba-alaṣẹ, ihamon, ojukokoro ile-iṣẹ, ati rogbodiyan ti iwulo. Ṣugbọn pupọ julọ ko padanu aaye akọkọ; omugo lasan ati titọ ati irokuro lori eyiti gbogbo eto ajakalẹ-arun ti da lori.
July 19th jẹ ọjọ ikẹhin ti Awọn orilẹ-ede Ọmọ ẹgbẹ ti Ajo Agbaye fun Ilera (WHO) le yọkuro lati awọn atunṣe IHR (laisi titẹ sii ilana yiyọkuro ọdun pupọ). Nipa kiko lati yọkuro, wọn yoo ṣe awọn asonwoori wọn lati ṣe inawo awọn apakan iwo-kakiri bọtini ti ile-iṣẹ ti n pọ si ni iyara ti o jẹ ajakale ise eka. Wọn yoo nilo lati ṣeto nẹtiwọọki nla kan lati wa fun awọn iyalẹnu adayeba ti iṣeto ti o dara, pẹlu ifarahan ti awọn ọlọjẹ lati yipada si awọn iyatọ. Eyi ti jẹ apakan ti agbaye adayeba fun awọn ọgọọgọrun awọn miliọnu ọdun, ṣugbọn iṣafihan rẹ ti di ere pupọ laipẹ nitori idapọ ti awọn ilọsiwaju imọ-ẹrọ ati titaja lile.
Ni akọkọ, a ti ni idagbasoke agbara lati ṣe awari awọn iyatọ pẹlu awọn imọ-ẹrọ bii PCR ati ilana jiini. Eyi tun ṣe iranlọwọ lati wa ọpọlọpọ awọn ọlọjẹ ti a ko ṣe akiyesi tẹlẹ nitori wọn jẹ alailewu pupọ julọ. Ni ẹẹkeji, a ti ni idagbasoke idanimọ oni-nọmba ati awọn imọ-ẹrọ ibaraẹnisọrọ ti o fun laaye ipele ti a ko tii ri tẹlẹ ti iṣakojọpọ media pupọ ati ipaniyan gbogbo eniyan - kini Goebbels le ṣe ni iwọn orilẹ-ede, a le ṣe ni bayi ni kariaye. Ni ẹkẹta, a ti ṣe agbekalẹ isanwo-si-tẹjade awọn oogun RNA ti a ṣe atunṣe (awọn ajesara) ti o jẹ olowo poku ṣugbọn, nipasẹ lilo iberu ati ipaniyan, le ṣe itasi sinu fere gbogbo eniyan, ti n pada awọn ere to dara julọ.
Awọn ọrọ ti awọn atunṣe IHR ka iṣẹtọ innocuously. Awọn orilẹ-ede diẹ yoo kọ igbasilẹ wọn. Awọn eniyan ti n ṣe awọn ipinnu nigbagbogbo ni awọn anfani iṣẹ ni ile-iṣẹ ajakaye-arun, ati pe awọn oloselu ko rii ere pupọ ni iduro lodi si ṣiṣan ti inawo. Eyi yoo ṣan si oke, bi o ti ṣe ni Covid, ṣugbọn diẹ ninu rẹ yipada si awọn owo idibo wọn. Pupọ ro pe o dara ki wọn gba awọn owo wọnyi ju awọn alatako wọn lọ. Laanu, ṣugbọn o han gbangba, awọn ijọba tiwantiwa ode oni jẹ pupọ nipa owo.
Iselu lẹgbẹẹ, o tọ lati gbero bawo ni a ṣe de iru aaye bẹẹ. Ajakaye-arun nla ti o kẹhin ti o kẹhin ni aarun ayọkẹlẹ Sipania ni ọdun 1918-19. Iyẹn jẹ ṣaaju ki a to ṣẹda eyikeyi oogun aporo ti ode oni (julọ aisan iku o ṣee ṣe lati awọn akoran kokoro-arun keji) ati ṣaaju gbogbo awọn gizmos ati ọgbọn ti oogun ode oni. Lati igba naa, awọn oṣuwọn iku arun ajakalẹ-arun ti ṣubu nitori a jẹun dara julọ, ni imototo ti o dara julọ ati gbe ni awọn ipo to dara julọ, ni awọn ile-iwosan igbalode, ati gbogbo ohun ti imọ-ẹrọ n pese. Ti aarun ayọkẹlẹ ti Ilu Sipeeni ba tan ni bayi, ko ṣee ṣe pe ọlọjẹ deede le fa ilana kanna ti iku, ayafi ti a ba fẹ gaan. Ọgọrun ọdun ti awọn ilọsiwaju ninu imọ-ẹrọ iṣoogun ati iduroṣinṣin eniyan ko to ohunkohun, gẹgẹ bi ọpọlọpọ awọn alaṣẹ iṣoogun ti n gba lati eyi yoo jẹ ki a gbagbọ.
Awọn ajakale-arun aisan iwọntunwọnsi ni ipari awọn ọdun 1950 ati 1960 ni awọn iṣẹlẹ nikan lati igba naa nibiti ibesile ọlọjẹ ti atẹgun ti gba ni otitọ. significantly loke ipetele fun iku lododun (aisan ẹlẹdẹ [H1N1] ni ọdun 2009 ko ṣe). Lẹhinna Covid-19 wa, ti o ni nkan ṣe pẹlu iku ni awọn orilẹ-ede ọlọrọ ni o kan ju ọjọ-ori apapọ ti iku lọ, ati pe o ṣee ṣe dide lati iwadi ti a ṣe nipasẹ ile-iṣẹ ajakaye-arun kanna ti o jere lati ọdọ rẹ.
Eyi fi iṣoro igbẹkẹle nla silẹ ni idalare ero ajakalẹ-arun ti o jẹ gaba lori ilera gbogbo eniyan ni bayi. O ti wa ni jiya pẹlu nipa pummeling awọn àkọsílẹ, ati awon oselu, pẹlu awọn itan to farcical ti won bẹrẹ lati wa ni gbagbọ. A tun ni itara lati gbagbọ pe awọn ile-iṣẹ bii WHO, Banki Agbaye, ati G20 kii yoo ṣe nkan lati tan wa jẹ. Laisi idamu nipasẹ aini ẹri, WHO ṣeto nipa pataki ṣiṣẹda itan-akọọlẹ nipasẹ awọn atẹjade ibesile nla meji wọn ti awọn ọdun 5 ti o kọja, Ṣiṣakoso Awọn ajakale-arun ati Iboju iwaju, mejeeji ti a tẹjade ni 2023. Ni ẹẹkan, Mo dajudaju, WHO kii yoo ti ṣe eyi. Wọn ṣe ipilẹ ẹtọ wọn ti awọn ibesile ti o dide lori ayaworan ẹyọkan ti n fihan ko si ibesile ni ọdun 2000, ṣugbọn ikojọpọ iduroṣinṣin lati igba naa. Àjọ WHO ń tẹnu mọ́ ọn pé àwọn àrùn bíi kọ́lẹ́rà, ìyọnu àjàkálẹ̀, Ìbà Yóodò, àti afẹ́fẹ́fẹ́fẹ́, tí ó burú gan-an ní àwọn ẹ̀wádún sẹ́yìn àti àwọn ọ̀rúndún ti ń pọ̀ sí i nísinsìnyí. A sanwo fun ẹnikan lati ṣe apẹrẹ ayaworan yii (isalẹ) lati yi pada, dipo ki o funni ni otitọ. O jẹ nija lati ma ṣe apejuwe eyi bi jibiti, ṣugbọn o ni ibamu pẹlu fifiranṣẹ WHO lori ọran yii lati ibẹrẹ ọdun 2020.
Ni ọdun 20 ṣaaju Covid-19, awọn amoye ti a gba nipasẹ G20 lati ṣafihan ẹri ti o ṣe atilẹyin awọn atunṣe IHR nikan le rii awọn ibesile ti o to awọn iku 190,000 ni ọdun 20 ṣaaju-Covid (“wo awọn ajakale arun ajakalẹ-arun” ninu Annex D) ti 2022 G20 iroyin. Fifi awọn nọmba si awọn wọnyi, fere gbogbo (163,000) ni a da si aisan elede ni ọdun 2009 (nipa idamẹrin deede iku aisan ọdun kọọkan). Pupọ julọ ti o ku ni o wa lati ibesile Ebola ti Iwọ-oorun Afirika ti o wa ni agbegbe, ati ibesile aarun ọgbẹ Haiti eyiti o dide lati jijo omi omi lati ile-iṣẹ United Nations kan. Ní ìyàtọ̀ pátápátá síyẹn, nǹkan bí mílíọ̀nù 1.3 ènìyàn nísinsìnyí ń kú lọ́dọọdún láti inú ikọ́ ẹ̀gbẹ àti àwọn ọmọdé tí ó lé ní 600,000 láti inú ibà. O fẹrẹ to 100 milionu ti ku lati ibà, iko, ati HIV/AIDS ni idapo laarin 20 ọdun kanna. Laisi ijaaya, akọwe G20 pari pe ibesile nla ti o wa loke jẹ “irokeke ti o wa” ti n ṣalaye awọn orisun diẹ sii.
Kii ṣe pe o kọja, Banki Agbaye darapọ pẹlu WHO lati pese ayaworan alaye ninu ijabọ osise wọn ti o pinnu lati ni idaniloju awọn ijọba wa lati yi awọn owo pada si awọn ajakale-arun ju awọn arun ajakale-arun nla; iba, iko, ati HIV/AIDS. Lati ṣe idalare owo ti gbogbo eniyan ni ipin si igbaradi ajakaye-arun ti ere kuku ju awọn aarun ti o ni ẹru giga, wọn nilo lati ṣafihan pe awọn ajakale-arun jẹ idiyele awọn ọrọ-aje diẹ sii. Wọn ya ila fun iba, iko, ati HIV/AIDS ni idapo ni $22 bilionu fun ọdun kan (ie boya nipa 1% tabi 2% ti iye owo otitọ). Lẹhinna wọn fa laini igbi loke eyi lati fihan pe SARS1 (awọn iku 840) ati MERS (nipa awọn iku 800) jẹ $ 50-70 bilionu.
Covid jẹ idiyele ti o ju $9 aimọye lọ, eyiti o pẹlu awọn idiyele ti awọn titiipa ati awọn idii iwuri lati idahun iyalẹnu naa. A Lancet article pé WHO ì bá ti fohùn ṣọ̀kan pẹ̀lú ìnáwó ìṣúnná owó ọdọọdún ti ikọ́ ẹ̀gbẹ pé kí ó jẹ́ 508 bílíọ̀nù dọ́là, ṣùgbọ́n WHO àti Banki Àgbáyé yan bílíọ̀nù 22 dọ́là fún ikọ́ ẹ̀gbẹ, ibà, àti HIV ní àpapọ̀. Àjọ WHO ka fáírọ́ọ̀sì pípa ní ìpíndọ́gba ọjọ́ orí 80 ọdún jẹ́ àṣẹ títóbi ju àwọn àrùn mẹ́ta lọ tí ó ti pa nǹkan bí 100 mílíọ̀nù, ní pàtàkì àwọn ọmọdé àti àwọn àgbàlagbà, láàárín 20 ọdún péré.
Nibẹ ni jina siwaju sii sanlalu eri ti WHO ati awọn ile-iṣẹ alabaṣepọ ṣina gbogbo eniyan, media, ati awọn ijọba lati ṣe agbega eto ajakalẹ-arun naa. Kikọ nipa eyi kii ṣe igbadun. O jẹ aiṣedeede mọọmọ ti a pinnu lati yi awọn owo pada si awọn orilẹ-ede ọlọrọ, awọn ile-iṣẹ wọn, ati awọn oludokoowo, npo aidogba ati ki o nfa net ipalara. Ẹka aladani ati awọn orilẹ-ede diẹ le ṣakoso pupọ julọ iṣẹ WHO nipasẹ pàtó kan igbeowo. Awọn orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ n lọ nitori awọn aṣoju fẹ iṣẹ kan pẹlu awọn ile-iṣẹ kanna tabi kọ lati gba pe awọn ile-ibẹwẹ wọnyi ṣe itan-akọọlẹ kan, paapaa nigbati atunyẹwo akọsọ kan fihan pe awọn ẹtọ wọn jẹ abumọ tabi ti ko ni ipilẹ.
Paapaa botilẹjẹpe awọn olufojusi akọkọ ti awọn atunṣe IHR ko le ṣalaye ọran isokan fun nini wọn, wọn yoo wa ni agbara. Eyi jẹ nìkan nipa kikọ ile-iṣẹ kan lati tun Covid; gbigba owo lati awọn ẹru arun ti o tobi ṣugbọn ti ko ni ere, titẹ sita diẹ sii, ati idojukọ ọrọ yii laarin awọn ti n ṣe igbega deede tuntun. Idakeji gangan ti ohun ti WHO yẹ lati ṣe.
Orilẹ Amẹrika ati Argentina ti ṣalaye ipinnu wọn lati lọ kuro ni WHO. A yoo rii bi iyẹn ṣe pẹ to. Akoko ti awọn ipilẹ ati awọn apẹrẹ ti lọ lati ilera agbaye. Awọn owo diẹ sii yoo wa ni ọna si awọn ile-iṣẹ ijọba ti n dagba nigbagbogbo ti iṣẹ wọn nikan, ti idi kanṣoṣo fun aye, ni lati ṣe idanimọ awọn irokeke imọ-ọrọ ti o le ṣee lo lati pa awọn ọrọ-aje pa, yọ awọn igbesi aye awọn miiran kuro, ati jade diẹ sii ti awọn ọrọ ti o ku wọn. Awọn olugbe ailaanu ti Awọn orilẹ-ede Ọmọ ẹgbẹ WHO dabi ẹni pe ko ni awọn oludari gidi mọ. Nikẹhin, gbogbo ile-iṣọ yoo ṣubu labẹ iwuwo ti awọn aṣiṣe ti ara rẹ ati ailagbara aje. Lakoko, idotin ile-iṣẹ ti o ni ibanujẹ ti ilera gbogbogbo ti kariaye ti di yoo tẹsiwaju lati wa ninu gbese ati ba gbogbo eniyan jẹ.
-
David Bell, Olukọni giga ni Ile-ẹkọ Brownstone, jẹ dokita ilera gbogbogbo ati alamọran imọ-ẹrọ ni ilera agbaye. David jẹ oṣiṣẹ iṣoogun iṣaaju ati onimọ-jinlẹ ni Ajo Agbaye ti Ilera (WHO), Alakoso Eto fun iba ati awọn aarun ọgbẹ ni Foundation fun Innovative New Diagnostics (FIND) ni Geneva, Switzerland, ati Oludari Awọn Imọ-ẹrọ Ilera Agbaye ni Owo-ori Idaraya Agbaye ti Intellectual Ventures ni Bellevue, WA, AMẸRIKA.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
