Ìṣègùn òde òní kò kùnà nítorí àìní ìmọ̀. Ó ń kùnà lábẹ́ ìwúwo ìṣòro tirẹ̀. Àkókò yìí ni a túmọ̀ sí nípasẹ̀ lílo ìwífún láìpẹ́, ìmọ̀ ẹ̀rọ tó ti gòkè àgbà, nẹ́tíwọ́ọ̀kì àwọn onímọ̀-ẹ̀rọ tó ń gbòòrò sí i, àti ètò ìṣètò tó gbòòrò ti àwọn ìlànà àti ìwọ̀n iṣẹ́. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo apá ìtọ́jú aláìsàn ni a lè wọn, a lè wọn, a sì lè ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Àwọn ìtọ́jú tí a kò lè fojú inú wò ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn ti di ohun tí a ń ṣe déédéé báyìí. Síbẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìlọsíwájú wọ̀nyí, ohun pàtàkì kan ti bàjẹ́. Ìbàjẹ́ yìí jẹ́ ti ọgbọ́n èrò orí.
Ìṣègùn ti kó agbára àrà ọ̀tọ̀ jọ, ṣùgbọ́n ó ti pàdánù òye ète rẹ̀. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ètò tí a ṣe àtúnṣe sí fún àwọn iṣẹ́ dípò iṣẹ́ tí a gbé kalẹ̀ fún àwọn aláìsàn. Ìyàtọ̀ náà kéré ṣùgbọ́n ó ṣe pàtàkì. Láìsí òye tí ó ṣe kedere nípa ète rẹ̀, ìṣègùn lè di ọ̀nà tí ó gbéṣẹ́ tí ó ń pèsè ìtọ́jú láìlóye ẹni tí ó ń ṣiṣẹ́ fún.
Ní ọ̀rúndún kejìlá, Maimonides (Rabbi Moses ben Maimon [1135–1204], tí a mọ̀ sí Rambam), ọ̀kan lára àwọn onímọ̀-ọgbọ́n-orí tó ní ipa jùlọ nínú ìtàn àti oníṣègùn ààfin ní Íjíbítì, ṣe iṣẹ́ ìṣègùn ní àkókò tí kò ní àyẹ̀wò òde òní, àwọn àyẹ̀wò tí a kò ṣe pàtó, tàbí àbójútó àwọn ilé-iṣẹ́. Ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ nínú àṣà ọgbọ́n ti ìṣègùn Andalusia àti ti Islam, tí ìmọ̀ ọgbọ́n-orí Giriki sì ní ipa gidigidi lórí rẹ̀, ó fi àkíyèsí onímọ̀-ẹ̀rọ kún ìrònú àti ẹrù-iṣẹ́ ìwà rere. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò ní àwọn irinṣẹ́ òde òní, ó ní ohun kan tó ṣe pàtàkì jù bẹ́ẹ̀ lọ: òye. Nínú Ilana Ilera, ó sọ pé ojuse àkọ́kọ́ ti dókítà ni láti pa ìlera mọ́ dípò kí ó kàn tọ́jú àrùn. Ìlànà yìí yàtọ̀ pátápátá sí ètò òde òní, èyí tí ó sábà máa ń fi ìtọ́jú ṣáájú ìdènà.
Dókítà Gẹ́gẹ́ bí Onímọ̀ Ọgbọ́n Dípò Onímọ̀ Ẹ̀rọ
Maimonides ka iṣẹ́ ìṣègùn sí ẹ̀ka ìmọ̀ ọgbọ́n orí tí a gbé kalẹ̀ láti inú àkíyèsí, ìrònú, àti àtúnṣe. Àwọn ìwé ìṣègùn rẹ̀ tẹnu mọ́ ìtọ́jú ẹnìkọ̀ọ̀kan tí a darí nípasẹ̀ ìdájọ́ dókítà, dípò títẹ̀lé àwọn òfin gbogbogbòò. Nínú àpẹẹrẹ rẹ̀, dókítà náà kì í ṣe onímọ̀-ẹ̀rọ lásán tí ó ń tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ tí a ti sọ tẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ó jẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ tí ó mọ bí a ṣe ń ṣàkóso àìdánilójú.
Ìṣègùn òde òní túbọ̀ ń tẹnu mọ́ ìgbọràn sí òfin. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìlànà àti ìlànà ìṣègùn wúlò, wọ́n ti fẹ̀ sí i débi pé wọ́n sábà máa ń túmọ̀ iṣẹ́ dípò kí wọ́n kàn sọ ọ́ di mímọ̀. Ìṣègùn tó dá lórí ẹ̀rí, tí a kọ́kọ́ rò gẹ́gẹ́ bí ìṣọ̀kan ìmọ̀ ìṣègùn pẹ̀lú ẹ̀rí tó dára jùlọ, ni wọ́n sábà máa ń lò báyìí gẹ́gẹ́ bí ìtẹ̀lé ìlànà tó lágbára.
Nígbà tí a bá lo ìfaramọ́ gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n pàtàkì ti dídára, ìyàtọ̀ ni a máa ń rí gẹ́gẹ́ bí ewu. Síbẹ̀, kò sí aláìsàn kan tí ó bá àwọn ènìyàn tí a kẹ́kọ̀ọ́ nínú àwọn ìdánwò ìṣègùn mu. Maimonides mọ èyí ní àìfọ̀rọ̀wérọ̀, ó ń tọ́jú àwọn ènìyàn dípò àwọn àkópọ̀ ìṣirò. Ìyàtọ̀ yìí kì í ṣe ti ọgbọ́n èrò orí lásán; ó ní àwọn àbájáde tó wúlò ní ẹ̀gbẹ́ ibùsùn. Dókítà tí a kọ́ láti tẹ̀lé àwọn ìlànà lè fúnni ní ìtọ́jú tó tọ́ ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ, síbẹ̀ kò lè dá a mọ̀ nígbà tí aláìsàn kan bá ṣubú sí àwọn àpẹẹrẹ tí a retí.
Ní ìyàtọ̀ sí èyí, dókítà tí a kọ́ láti ronú lè mọ àwọn ohun tó yàtọ̀ síra, kí ó yí padà ní àkókò gidi, kí ó sì pe àwọn èrò tó yẹ níjà nígbà tí ó bá pọndandan. Àpẹẹrẹ Maimonides nílò ìbáṣepọ̀ ọpọlọ pẹ̀lú gbogbo àwọn aláìsàn. Àwọn ètò òde òní, nínú ìsapá wọn láti ṣe ìtọ́jú tó péye, lè dín ìfaramọ́ náà kù. Àbájáde rẹ̀ kì í ṣe pé oògùn tí kò tọ́ ni, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń jẹ́ oògùn tí kò pé.
Ìdènà Gẹ́gẹ́ Bí Ìlànà Pàtàkì ti Ìtọ́jú Ìṣègùn
Maimonides fi ìdènà hàn gẹ́gẹ́ bí ìlànà pàtàkì nínú ìṣègùn. Àwọn ìmọ̀ràn rẹ̀ nípa oúnjẹ, eré ìdárayá, oorun, àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì ìmọ̀lára fi òye tó péye nípa ìtọ́jú ìlera hàn gẹ́gẹ́ bí ẹrù iṣẹ́ pàtàkì fún dókítà¹. Nínú ìlànà rẹ̀, àìsàn sábà máa ń jẹ́ nítorí àìdọ́gba.
Ìṣègùn òde òní mọ ìjẹ́pàtàkì ìdènà ṣùgbọ́n, ní ti ìṣètò, ó ń fúnni ní ìṣírí láti ṣe ìtọ́jú. Ìṣàkóso àrùn onígbà díẹ̀ jẹ́ ti oògùn, nígbà tí àwọn olùpinnu òkè gba àfiyèsí tí kò tó nǹkan. Ìyípadà yìí fi àwọn ìṣírí ètò hàn dípò àìní òye ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì. Frieden ti jiyàn pé ṣíṣe ìpinnu ìṣègùn tó múná dóko gbọ́dọ̀ rékọjá àwọn àyẹ̀wò aláìṣeéyípadà láti fi àwọn olùpinnu ìlera tó gbòòrò kún un. Ìlànà Maimonides retí ojú ìwòye yìí ní ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún ṣáájú.
Àìdọ́gba yìí hàn gbangba ní pàtàkì nínú ìṣàkóso àrùn onígbà pípẹ́, níbi tí a ti ṣàlàyé àwọn ọ̀nà ìtọ́jú dáadáa, ṣùgbọ́n àwọn ọ̀nà ìdènà ṣì ń ṣiṣẹ́ láìsí ìyípadà. Aláìsàn òde òní sábà máa ń wọ inú ètò ìtọ́jú lẹ́yìn tí àrùn náà ti tẹ̀síwájú, nígbà náà ni àwọn ìtọ́jú máa ń díjú sí i, wọ́n máa ń náwó jù, wọn kò sì ní ṣiṣẹ́ dáadáa. Ìtẹnumọ́ Maimonides lórí àwọn ìwà ojoojúmọ́ (ìyẹn oúnjẹ, ìṣípo, àti ìwọ̀ntúnwọ̀nsì), fi òye hàn pé ìlera ni a kọ́ ní àkókò dípò kí a tún padà bọ̀ sípò ní ìgbà díẹ̀díẹ̀. A sábà máa ń mọrírì ìwọ̀n ìtọ́jú yìí nínú àwọn àpẹẹrẹ ìtọ́jú òde òní.
Ìṣọ̀kan Ìlera Ọpọlọ àti ti Ara
Maimonides mọ̀ pé ìlera ìmọ̀lára àti ti ara kò ṣeé yà sọ́tọ̀. Ó ṣàlàyé ipa tí àwọn ipò ọpọlọ ní lórí iṣẹ́ ara, ó sì tẹnu mọ́ ọn pé ìtọ́jú tó gbéṣẹ́ gbọ́dọ̀ yanjú àwọn méjèèjì².
Ó bani nínú jẹ́ pé ìtọ́jú ìlera òde òní sábà máa ń fọ́ ìṣọ̀kan yìí. Ìmọ̀ nípa ọpọlọ, ìtọ́jú inú, àti ìlera ìwà sábà máa ń ṣiṣẹ́ ní ìfẹ̀gbẹ́kẹ̀gbẹ́ dípò kí ó jẹ́ ní ọ̀nà tí a ti ṣe àkópọ̀. Nítorí náà, aláìsàn pín sí oríṣiríṣi ètò. Epstein àti Street ti fihàn pé ìtọ́jú tí ó dá lórí aláìsàn nílò òye gbogbo ìtumọ̀ ìrírí aláìsàn ná๲. Ọ̀nà tí Maimonides gbà ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà yìí.
Pípín ìtọ́jú náà tún máa ń yí ojú ìwòye dókítà nípa ẹrù iṣẹ́ padà. Nígbà tí àwọn ẹ̀rọ tó yàtọ̀ síra bá ń ṣàkóso àwọn apá tó yàtọ̀ síra ti aláìsàn, ìṣirò yóò di àrà ọ̀tọ̀. Kò sí dókítà kan ṣoṣo tó ní ẹrù iṣẹ́ láti so gbogbo rẹ̀ pọ̀. Ọ̀nà tí Maimonides gbà yẹra fún pípín yìí nítorí àìní. Àpẹẹrẹ rẹ̀ fi hàn gbangba pé dókítà náà gbọ́dọ̀ so àwọn ohun tó ní í ṣe pẹ̀lú ara, ìmọ̀lára, àti àyíká pọ̀ mọ́ òye kan náà nípa aláìsàn. Ojúṣe tó ní í ṣe pẹ̀lú ìṣọ̀kan yìí túbọ̀ ń ṣòro láti mú pamọ́ nínú iṣẹ́ òde òní.
Ìwà rere láàrín àwọn ìfúnpá ètò
Fún Maimonides, iṣẹ́ ìṣègùn jẹ́ ìwà rere ní ti ara rẹ̀. Iṣẹ́ dókítà náà kò ṣe kedere: láti ṣe ohun tó dára jùlọ fún aláìsàn. Àwọn dókítà òde òní ń ṣiṣẹ́ láàárín ètò tí a ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ìfúngunmọ́ ìṣàkóso, ìnáwó, àti òfin. Relman ṣàpèjúwe ìfarahàn “àgbègbè ìṣègùn-iṣẹ́-ajé,” nínú èyí tí àwọn agbára ọrọ̀-ajé ti ní ipa lórí ìfitónilétí ìtọ́jú¹⁰.
Àbájáde àwọn ìfúnpá ètò wọ̀nyí hàn gbangba nínú bí àwọn dókítà ṣe ń sunkún. Shanafelt àti Noseworthy ti so ìṣẹ̀lẹ̀ yìí pọ̀ mọ́ àwọn ìfúnpá ètò tí ó ń ba ìtẹ̀síwájú iṣẹ́ jẹ́⁹. Èyí ni a ṣàpèjúwe lọ́nà tí ó péye sí i gẹ́gẹ́ bí ìpalára ìwà rere: àìlèṣeé ṣe láti máa ṣe déédéé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ìwà rere.
Ìyípadà yìí ní àwọn ìtumọ̀ tó ju ìlera dókítà lọ. Ó ní ipa lórí ìgbẹ́kẹ̀lé. Àwọn aláìsàn lè má mọ àwọn ìdíwọ́ ìṣètò tí àwọn dókítà ń lò, ṣùgbọ́n wọ́n sábà máa ń mọ̀ nígbà tí ìtọ́jú bá jẹ́ ti ètò dípò kí ó jẹ́ ti ìdájọ́. Píparẹ́ ìgbẹ́kẹ̀lé nínú àwọn ilé ìwòsàn lè, ní apá kan, ṣàfihàn ìsopọ̀mọ́ra yìí. Ètò Maimonides, tí ó dá lórí ojúṣe ìwà rere tààrà láàárín dókítà àti aláìsàn, pa ìgbẹ́kẹ̀lé náà mọ́ nípa ṣíṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀.
Ìbáṣepọ̀ ìmọ̀, àṣẹ, àti àìdánilójú
Maimonides fi ọgbọ́n ìmọ̀ ṣe àgbéyẹ̀wò ìmọ̀ tó gbajúmọ̀, àmọ́ kò fi bẹ́ẹ̀ fara mọ́ ọn. Ó ṣe àgbéyẹ̀wò ìmọ̀ tó gbajúmọ̀, ó sì tẹnu mọ́ bí òye ṣe rí nígbàkúgbà.
Láìka ìpìlẹ̀ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì rẹ̀ sí, ìṣègùn òde òní lè fà sí ìṣe tí àwọn aláṣẹ ń darí. Àwọn ìlànà àti gbólóhùn ìfohùnṣọ̀kan lè di líle ju ẹ̀rí wọn lọ. Djulbegovic àti Guyatt tẹnu mọ́ ìdààmú tí ó wà láàárín ẹ̀rí tí a fi ìdí múlẹ̀ àti ìtọ́jú ẹnìkọ̀ọ̀kan. Ìdánilójú tí ó pọ̀ jù lè dí ìwádìí lọ́wọ́.
Ìtọ́jú Ẹni-kọọkan sí Àwọn Ọ̀nà Tí Ó Dá lórí Àwọn Ènìyàn
Àwọn ìwádìí tó dá lórí iye ènìyàn ṣe pàtàkì, síbẹ̀ wọ́n ní ààlà ní ti gidi. Èrò “aláìsàn tó wọ́pọ̀” ṣì jẹ́ àkópọ̀. Maimonides tọ́jú àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan. Ìrònú rẹ̀ nípa ìṣègùn ni a gbé kalẹ̀ fún aláìsàn pàtó dípò kí ó mú aláìsàn náà bá àpẹẹrẹ kan mu.
Montori àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ti tẹnumọ́ pé ìtọ́jú tó dára jùlọ nílò ìsopọ̀ ẹ̀rí pẹ̀lú àyíká àti àwọn ìlànà ẹnìkọ̀ọ̀kan¹⁵. Ìlànà yìí bá ọ̀nà Maimonides mu tààrà. Síbẹ̀, àwọn olùtọ́jú ìlera òde òní díẹ̀ ló ń lò ó.
Ìlọsíwájú ìmọ̀-ẹ̀rọ nígbà tí kò sí àwọn ìlànà ìtọ́sọ́nà
Agbara imọ-ẹrọ ti oogun ode oni ko ni iṣaaju. Sibẹsibẹ, imọ-ẹrọ ko ni anfani ni ara rẹ; iye rẹ ṣe afihan awọn ohun pataki ti eto ti a lo o.
Topol ti jiyan pe imotuntun imo-ero le mu iwọn ara eniyan ti oogun pada sipo⁸. Sibẹsibẹ, awọn igbasilẹ iṣoogun itanna nigbagbogbo n yi akiyesi kuro lati alaisan si awọn iwe aṣẹ. Verghese ṣapejuwe eto kan ninu eyiti alaisan di alabẹhin si aṣoju oni-nọmba wọn¹⁴. Nitori naa, iriri ile-iwosan le jẹ ki o tẹriba si awọn iwe aṣẹ rẹ. Maimonides ṣe iṣe oogun laisi awọn iranlọwọ imọ-ẹrọ, sibẹ o ṣetọju wiwa jinna.
Ìmọ̀ ẹ̀rọ, nígbà tí a bá so mọ́ ìrònú ìṣègùn pọ̀ sí i, ó máa ń mú kí ìtọ́jú pọ̀ sí i. Nígbà tí ó bá rọ́pò ìrònú ìṣègùn, ó máa ń dín in kù. Ìyàtọ̀ náà kò sí nínú ohun èlò náà fúnra rẹ̀ ṣùgbọ́n nínú ipa tí ó kó nínú ìpàdé ìṣègùn. Ìwà Maimonides fihàn pé àìsí ìmọ̀ ẹ̀rọ kò dí ìṣègùn tó gbéṣẹ́ lọ́wọ́, nígbà tí ìrírí òde òní fihàn pé wíwà ìmọ̀ ẹ̀rọ kò fúnni ní ìdánilójú. Ìpèníjà náà kì í ṣe láti dín ìlọsíwájú ìmọ̀ ẹ̀rọ kù, ṣùgbọ́n láti rí i dájú pé ó wà lábẹ́ ìdájọ́ ìṣègùn.
Àwọn Ohun Pàtàkì Tí Wọ́n Sọnù àti Àìní fún Ìgbàpadà
Cassell tẹnu mọ́ ọn pé ìṣègùn gbọ́dọ̀ kojú ìjìyà, kìí ṣe àìsàn lásán. Èyí bá ìlànà Maimonides mu. Starfield fi ìyàtọ̀ hàn láàárín ìtọ́jú tí ó da lórí aláìsàn àti èyí tí ó da lórí ẹni, ó sì sọ pé ìtọ́jú tòótọ́ gbọ́dọ̀ kojú ẹni náà ju àmì àrùn lọ. Maimonides ṣe èyí ní ti ara rẹ̀.
Kì í ṣe ìmọ̀ fúnra rẹ̀ ni ohun tí a ti sọnù. Dípò bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ìbáṣepọ̀.
ipinnu
Maimonides kìí ṣe ohun tí a lè fi ṣe ìfẹ́ ọkàn láti inú ìtàn, bí kò ṣe ohun tí a kò tíì rí gbà. Ìṣègùn rẹ̀ dá lórí ìlànà: ìdènà lórí ìdásí, ìdájọ́ lórí ìgbọràn, ẹnìkọ̀ọ̀kan ju àpapọ̀ lọ, ìwà rere lórí ìrọ̀rùn.
Ìṣègùn òde òní ní àwọn irinṣẹ́ àrà ọ̀tọ̀. Ṣùgbọ́n láìsí ìmọ̀ ọgbọ́n orí, àwọn irinṣẹ́ wọ̀nyẹn lè jẹ́ kí a má lo wọ́n láìsí ìtọ́sọ́nà.
A kì yóò pinnu ọjọ́ iwájú ìṣègùn nípa bí a ṣe lè ṣe púpọ̀ sí i.
A ó pinnu rẹ̀ bóyá a rántí ìdí tí a fi ṣe é. Nítorí pé ètò tí ó ń wọn ohun gbogbo, tí ó ń ṣe àtúnṣe ohun gbogbo, tí ó sì ń ṣàkóso ohun gbogbo, síbẹ̀ tí kò lóye aláìsàn tí ó wà níwájú rẹ̀, kò tíì ní ìlọsíwájú. Kò pé. Tí a kò bá sì ṣe àtúnṣe rẹ̀, ó lè di ohun tí ó léwu ju oògùn àtijọ́ lọ:
Ó di oogun tí kò mọ ohun tí ó jẹ́ mọ́.
jo
- Maimonides M. Ilana Ilera. . Bar-Sela A, Hoff HE, Faris E. Philadelphia ni a túmọ̀ rẹ̀: Ẹgbẹ́ Ìmọ̀ Ọgbọ́n ti Amẹ́ríkà; 1964.
- Maimonides M. Ìtọ́sọ́nà lórí Ikọ́-àrùnNínú: Rosner F, olóòtú. Àwọn Ìwé Ìṣègùn ti Moses Maimonides. Niu Yoki: Ìtẹ̀jáde Ktav; 1971.
- Djulbegovic B, Guyatt GH. Ilọsiwaju ninu oogun ti o da lori ẹri: ọgọrun ọdun mẹẹdogun lori. Lancet. 2017; 390: 415-423.
- Rosner F. Àjogúnbá Ìṣègùn ti Moses MaimonidesHoboken: Ìwé Ìtẹ̀jáde KTAV; 1998.
- Rosner F. Maimonides gẹ́gẹ́ bí oníṣègùn. JAMA. 1965;194(9):1011–1014.
- Frieden TR. Ẹ̀rí fún ṣíṣe ìpinnu ìlera—lẹ́yìn àwọn àdánwò tí a kò lè ṣàkóso láìsí ìṣètò. N Engl J Med. 2017; 377: 465-475.
- Sackett DL, Rosenberg WM, Gray JA, Haynes RB, Richardson WS. Oògùn tí ó dá lórí ẹ̀rí: ohun tí ó jẹ́ àti ohun tí kò jẹ́. BMJ. 1996; 312: 71-72.
- Topol EJ. Ìṣègùn Jíjìn: Báwo ni ọgbọ́n ìjìnlẹ̀ àtọwọ́dá ṣe lè mú kí ìtọ́jú ìlera ènìyàn tún padà sí rere. Niu Yoki: Àwọn Ìwé Àkọ́kọ́; 2019.
- Shanafelt TD, Onímọ̀ràn JH. Ipò ìdarí àti ìlera dókítà. Mayo Clin Proc. 2017;92(1):129–146.
- Relman AS. Ilé-iṣẹ́ ìṣègùn-iṣẹ́ tuntun náà. N Engl J Med. 1980; 303: 963-970.
- Cassell EJ. Ìwà ìjìyà àti àwọn ète ìṣègùn. N Engl J Med. 1982; 306: 639-645.
- Epstein RM, Street RL. Awọn iye ati iye ti itọju ti o dojukọ alaisan. Ann Fam Med. 2011;9(2):100–103.
- Starfield B. Ṣé ìtọ́jú tí ó dá lórí aláìsàn kan náà pẹ̀lú ìtọ́jú tí ó dá lórí ẹni kọ̀ọ̀kan? Perm J. 2011;15(2):63–69.
- Verghese A. Ìyàlẹ́nu àṣà—aláìsàn gẹ́gẹ́ bí àmì, àmì gẹ́gẹ́ bí aláìsàn. N Engl J Med. 2008; 359: 2748-2751.
- Montori VM, Brito JP, Murad MH. Ìṣe tó dára jùlọ ti ìṣègùn tó dá lórí ẹ̀rí. JAMA. 2013;310(23):2503–2504.
-
Joseph Varon, Dókítà jẹ oniwosan abojuto to ṣe pataki, ọjọgbọn, ati Alakoso ti Alliance Medical Independent. O ti kọwe lori 980 awọn atẹjade atunyẹwo ẹlẹgbẹ ati ṣiṣẹ bi Olootu Oloye ti Iwe akọọlẹ ti Oogun Olominira.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
