O ka àwọn àmì náà. O máa ṣàyẹ̀wò àwọn èròjà náà. O máa yẹra fún epo irúgbìn, o máa dín sùgà kù, o sì máa ń fi ojú kan ohunkóhun tí ó ní àmì ìdámọ̀ tó gùn ju haiku lọ. O máa ń forúkọ sílẹ̀ fún àwọn Substacks tí wọ́n ń pín ìwádìí ilé-ẹ̀kọ́. Ó ṣeéṣe kí o lóye ju ọ̀pọ̀ ènìyàn lọ pé àwọn ènìyàn tí wọ́n ní kí ó ṣàkóso lè rà “ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì” náà láìsí ìṣòro.
Nítorí náà, jẹ́ kí n béèrè ìbéèrè kan tí ó lè máa dúnni lára.
Kí ni o fún ajá rẹ ní òwúrọ̀ yìí?
Tí ìdáhùn náà bá jẹ́ ìyẹ̀fun aláwọ̀ ilẹ̀ láti inú àpò, o ń ṣe àyẹ̀wò oúnjẹ kan náà lórí ajá rẹ tí o ti lo ọdún díẹ̀ sẹ́yìn láti kọ́ bí a ṣe lè kọ̀ fún ara rẹ àti ìdílé rẹ. O sì ń ṣe é fún àwọn ìdí tí ó yéni pátápátá, nítorí pé ẹ̀rọ kan náà ti gbígbà àwọn ènìyàn, ìwádìí tí ilé iṣẹ́ ń ṣe, àti èdè onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tí ó ń fini lọ́kàn balẹ̀ tí ó sọ fún ọ nígbà kan rí pé margarine ní ìlera ju bọ́tà lọ ti ń ṣiṣẹ́ láìsí ìṣòro nínú ìṣègùn ẹranko fún ọ̀pọ̀ ọdún.
Oníṣẹ́ abẹ ẹranko ni mí ní UK. Mo ti lo ohun tó lé ní ọgbọ̀n ọdún ní iṣẹ́ ìṣègùn, èmi sì ni ààrẹ olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Raw Feeding Veterinary Society. Mo tún ń kọ́ nípa oúnjẹ ajá ní Yunifásítì Glasgow àti káàkiri àgbáyé. Mo wà ní Florida ní ọdún tó kọjá àti San Diego ní ọdún tó kọjá. Mo ń kọ ìwé kan lórí oúnjẹ ajá tí a ti ṣe àtúnṣe rẹ̀ dáadáa, nítorí pé ẹnìkan ní láti sọ ohun tí ilé iṣẹ́ oúnjẹ ajá fẹ́ kí o má rò nípa rẹ̀: ajá rẹ ti ṣe àyẹ̀wò oúnjẹ ajá tí a ti ṣe àtúnṣe rẹ̀ dáadáa jùlọ nínú ìtàn ẹranko ajá, kò sì sí ẹni tó kíyè sí i.
Titaja Ọlọgbọn julọ ti O ko Ri Ri
Èyí ni bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́, yóò sì jẹ́ ohun tí gbogbo ẹni tí ó ti tẹ̀lé ìbàjẹ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì nípa oúnjẹ nínú ìṣègùn ènìyàn yóò mọ̀.
Àwọn ilé iṣẹ́ oúnjẹ ẹranko pàtàkì kì í ta oúnjẹ nìkan. Wọ́n ń ṣe owó fún àwọn ẹ̀ka yunifásítì ní UK àti US níbi tí wọ́n ti ń ṣe ìwádìí nípa ìmọ̀ nípa oúnjẹ ẹranko. Wọ́n ń fún àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n ní iṣẹ́. Wọ́n ń pèsè àwọn àpò akẹ́kọ̀ọ́ àti àwọn ohun èlò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ fún àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ẹranko. Wọ́n ń ṣe onígbọ̀wọ́ fún àwọn ìpàdé níbi tí àwọn onímọ̀ nípa ẹranko máa ń péjọ fún ìdàgbàsókè iṣẹ́ wọn. Wọ́n ń pèsè àwọn ìwé ìkẹ́kọ̀ọ́. Wọ́n ń ṣe owó fún àwọn owó ìrànlọ́wọ́. Wọ́n ń kó àwọn ṣẹ́ẹ̀lì yàrá ìdúró síbẹ̀ wọ́n sì ń fi àwọn pósítà sí ara ògiri iṣẹ́ abẹ náà.
Wọ́n ń ṣe èyí lọ́nà tó rọ̀rùn tó bẹ́ẹ̀ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn onímọ̀ nípa ẹranko kò tilẹ̀ mọ̀ pé wọ́n ti ń lúwẹ̀ẹ́ nínú omi tí ilé iṣẹ́ náà ń ṣe onígbọ̀wọ́ rẹ̀ láti ọjọ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ àwọn onímọ̀ nípa ẹranko.
Àbájáde rẹ̀ ṣeé sọtẹ́lẹ̀. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo àwọn ìwádìí nípa oúnjẹ tó gbòòrò tí wọ́n tẹ̀ jáde láàárín ọdún àádọ́ta sẹ́yìn ni wọ́n ti ṣe lórí oúnjẹ tí wọ́n fi ọkà ṣe tí àwọn ilé iṣẹ́ tó ṣe ìnáwó fún ìwádìí náà ń ṣe. Ìwádìí náà di ohun tí wọ́n ń kọ́ àwọn onímọ̀ nípa ẹranko.
Ní ìyàtọ̀ sí èyí, oúnjẹ tí a kò jẹ tàbí oúnjẹ tuntun kò tíì gba owó ìnáwó kankan ní ilé iṣẹ́ náà, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé kò sí àyẹ̀wò ńlá. Lẹ́yìn náà, a sọ fún àwọn onímọ̀ nípa ẹranko pé “kò sí ẹ̀rí” fún àìjẹun, nítorí pé kò sí ẹni tí ó ní owó tí ó ti sanwó fún ẹ̀rí náà láti wà.
Ó dà bí ìgbà tí a bá ń ṣe onígbọ̀wọ́ fún gbogbo ìwádìí lórí bọ́ọ̀sì, lẹ́yìn náà a ó sì kéde pé “kò sí ẹ̀rí” pé kẹ̀kẹ́ ń ṣiṣẹ́.
Igbimọ Ounjẹ Agbaye ti Ẹgbẹ Awọn Ẹranko Kekere Agbaye ti Agbaye ti kilọ ni gbangba pe ọpọlọpọ awọn iwadi ounjẹ ẹranko ni ile-iṣẹ ṣe inawo ati pe o sọ pe awọn ariyanjiyan ti o ni anfani yẹ ki o ma kede nigbagbogbo. RCVS Knowledge, Royal College of Veterinary Surgeons ni UK, eyiti o n ṣakoso Evidence-Based Veterinary Medicine Network, ṣe akiyesi pe orisun inawo jẹ ọkan ninu awọn asọtẹlẹ ti o lagbara julọ ti abajade ninu awọn idanwo ounjẹ. Àwọn Ìròyìn JAVMA ti ṣe awọn nkan lori ipa ile-iṣẹ ninu eto ẹkọ ẹranko.
Èyí wà nínú àwọn ìwé àṣẹ. Kò tún jẹ́ ìkùnsínú lásán mọ́.
Kí Ni Òótọ́ Nínú Àpò
A máa ń ṣe kibble ti ọjà nípasẹ̀ ìlànà kan tí a ń pè ní extrusion: a máa ń fipá mú àwọn èròjà náà gba inú agba kan ní ìwọ̀n otútù àti ìfúnpá tó le koko, lẹ́yìn náà a máa ń fúyẹ́, a máa ń gbẹ ẹ́, a sì máa ń fi ọ̀rá àti adùn bò ó láti mú kí àbájáde náà dùn. Ìlànà náà jẹ́ ti ilé iṣẹ́ àti tó gbéṣẹ́, ó sì ń mú kí ọjà náà pẹ́ títí tí a ó fi wọ́n oṣù tàbí ọdún.
Ó tún ń ṣe àwọn nǹkan sí oúnjẹ tí yóò máa dẹ́rù ba ọ́ tí o bá ronú nípa wọn fún ìṣẹ́jú kan.
Ìwádìí kan tí Clean Label Project ṣe ní ọdún 2026 dán àwọn oúnjẹ ajá 79 wò ní gbogbo ilé ìwádìí ISO 17025 tí wọ́n fọwọ́ sí, wọ́n sì rí i pé kíbble gbígbẹ ní ìdajì ju oúnjẹ tuntun tàbí èyí tí ó dìdì lọ ní ìlọ́po 21.2, mercury ní ìlọ́po 20.7, arsenic ní ìlọ́po 13.3, àti cadmium ní ìlọ́po 6.1. Ìpele ìdajì tó ga jùlọ nínú àyẹ̀wò oúnjẹ gbígbẹ jẹ́ 1,576.5 ìpín fún bílíọ̀nù kan. Oúnjẹ ajá tuntun àti èyí tí ó dìdì ni wọ́n dán wò fún ìbàjẹ́ irin líle ju àpapọ̀ àwọn oúnjẹ ènìyàn tó lé ní 3,000 lọ nínú ibi ìpamọ́ kan náà.
Lọ́wọ́lọ́wọ́, kò sí òfin ìjọba àpapọ̀ fún àwọn ohun ìbàjẹ́ wọ̀nyí nínú oúnjẹ ẹranko. Àwọn aláṣẹ tí wọ́n gbẹ́kẹ̀lé kò tilẹ̀ dán oúnjẹ tí wọ́n fẹ́ máa wò wò fún un wò fún àwọn ohun ìbàjẹ́ wọ̀nyí.
Tí o bá ti kẹ́kọ̀ọ́ nípa bí a ṣe ń ṣe àkóso, ìlànà yìí kò ní yà ọ́ lẹ́nu. Ṣùgbọ́n ó lè mú kí o wo àwo ajá rẹ ní ọ̀nà tó yàtọ̀ síra ní alẹ́ yìí.
Àjọra Tó O Ti Lè Mọ̀ Tẹ́lẹ̀
Àwọn òǹkàwé Brownstone kò nílò ìfìhàn sí èrò ìjẹ́wọ́ ilé-ẹ̀kọ́. Ẹ ti rí i bí ó ṣe ń ṣẹlẹ̀ ní ìlera gbogbogbòò, nínú ìlànà ìṣègùn, nínú ìdènà àwọn ìlànà ìtọ́jú ní ìbẹ̀rẹ̀, àti nínú ìbàjẹ́ àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí a ti gbẹ́kẹ̀lé tẹ́lẹ̀.
Iṣẹ́ abẹ́rẹ́ ẹranko ní irú tirẹ̀, ó dákẹ́jẹ́ẹ́ ṣùgbọ́n kò dínkù sí i.
Nígbà tí àwọn ilé iṣẹ́ oúnjẹ ẹranko bá ń ṣe ìnáwó fún ẹ̀kọ́, ìwádìí, àwọn ìpàdé, àti àwọn ìlànà ìṣègùn, iṣẹ́ náà máa ń ní ojú tí kò tọ́, tí ó sì ní èrò rere. Àwọn oníṣègùn ẹranko kì í ṣe oníwà ìbàjẹ́. Wọ́n kàn ń kọ́ wọn nínú ètò kan tí àwọn ènìyàn tí wọ́n ń ta ọjà náà ti kọ́ àìṣeédá “tí ó dá lórí ẹ̀rí” tí wọ́n sì sanwó fún.
Oníṣègùn ẹranko tó sọ fún ọ pé kíbble ni ọ̀nà tó dára jùlọ kò purọ́ fún ọ. Ó ń tún ohun tí àwọn olùkọ́ tí àwọn ilé iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ náà ń kọ́ wọn kọ́ wọn.
Lílóye èyí kì í ṣe nípa ẹ̀bi, ó jẹ́ nípa àyíká ọ̀rọ̀.
Lẹ́yìn Àwo: Gbogbo Ajá
Ṣùgbọ́n àpilẹ̀kọ yìí kìí ṣe nípa oúnjẹ nìkan, nítorí pé ìṣòro oúnjẹ kò sí ní ìdákọ́tọ̀.
Tí o bá ti béèrè ìbéèrè nípa ìtọ́jú tó pọ̀ jù nípa ìlera ènìyàn, ó yẹ kí o béèrè irú ìbéèrè kan náà nípa ajá rẹ. Iṣẹ́ ìtọ́jú ẹranko òde òní, bíi ti ìtọ́jú ènìyàn òde òní, ti mú kí ìtara fún ìtọ́jú oògùn dàgbà, èyí tó máa ń ju ẹ̀rí tó fi hàn pé ó pọn dandan lọ nígbà míì.
Àpẹẹrẹ rere ni ìtọ́jú ìtọ́jú ìtọ́jú déédéé. Fún ọ̀pọ̀ ọdún, a ti gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun rere tí kò ṣeé ṣiyèméjì: jíjẹ́ onídàájọ́, dídádúró pátápátá. Ṣùgbọ́n ẹ̀rí náà pọ̀ ju ìyẹn lọ. Àwọn ìwádìí ńláńlá ti fihàn báyìí pé ìtọ́jú ...
Èyí kò túmọ̀ sí pé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kò tọ́ nígbà gbogbo. Ó túmọ̀ sí wípé ìjíròrò náà yẹ fún òtítọ́ ju bí a ṣe ń rí lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ, àwọn onílé sì yẹ kí wọ́n ṣe ìpinnu tó dá lórí ìmọ̀ dípò kí wọ́n tì wọ́n láti tẹ̀lé ìlànà.
Bákan náà ni ó kan àwọn oògùn tí a ń lò fún àwọn àìsàn tí ó lè máa dáhùn sí àwọn àyípadà oúnjẹ àti àyíká ní àkọ́kọ́. Àwọn ìṣòro awọ ara onígbà pípẹ́, àwọn ìṣòro ìfun tí ó ń wáyé, àkóràn etí tí ó ń bá a lọ, àníyàn, àti ìwúwo ara jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìdí tí àwọn ajá fi ń lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà ẹranko. Wọ́n tún wà lára àwọn àìsàn tí a sábà máa ń ròyìn pé ó máa ń sunwọ̀n sí i nígbà tí a bá gbé àwọn ajá kúrò nínú oúnjẹ tí a ti ṣe àtúnṣe sí oúnjẹ tuntun tàbí oúnjẹ tí a kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe.
Mi ò kì í ṣe egbòogi tó ń gbógun ti oògùn. Mo máa ń lo oògùn nígbà tí wọ́n bá nílò rẹ̀. Àmọ́ oògùn tó dára jù ni èyí tó máa ń dúró sínú àpótí, ìbéèrè àkọ́kọ́ tó dára jù tí dókítà ẹranko lè béèrè nípa ajá tó ń ṣàìsàn fún ìgbà pípẹ́ ni: “Kí la fẹ́ fún un?”
Èrò ìlera gbogbo ajá túmọ̀ sí bí a ṣe ń tọ́jú ẹranko náà gẹ́gẹ́ bí ètò ẹ̀dá alààyè, kì í ṣe àkójọ àwọn àmì àrùn tí a ó máa fi dókítà oṣooṣù tọ́jú. Oúnjẹ tó dára, eré ìdárayá tó yẹ, ìtọ́jú àwọn kòkòrò tó bófin mu, lílo oògùn pẹ̀lú ìṣọ́ra, àti ìjíròrò òtítọ́ nípa ìtọ́jú àwọn ajá jẹ́ ara àwòrán kan náà.
Ounjẹ Aise ati Ibeere Atunse
Ìjíròrò tó gbòòrò gan-an tún wà níbí pẹ̀lú, èyí tó so ajá pọ̀ mọ́ ilẹ̀.
Tí o bá bìkítà nípa iṣẹ́ àgbẹ̀ àtúnṣe, tí mo sì fura pé ọ̀pọ̀ àwọn tó ń ka ìwé Brownstone ló ń ṣe bẹ́ẹ̀, ohun tí o ń fún ajá rẹ ní oúnjẹ kì í ṣe ìbéèrè tó yàtọ̀ sí irú ètò iṣẹ́ àgbẹ̀ tí o ń ṣe.
Oúnjẹ ẹranko tí a ti ṣe iṣẹ́ rẹ̀ dáadáa ni a kọ́ lórí àpẹẹrẹ iṣẹ́ àgbẹ̀ kan náà tí ó ń ba ilẹ̀ jẹ́, tí ó ń dín onírúurú ẹ̀dá alààyè kù, tí ó sì sinmi lórí àwọn ohun ọ̀gbìn kan ṣoṣo, àwọn ajílẹ̀ oníṣọ̀kan, àti àwọn èròjà ọjà tí a ń tà ní àgbáyé. Àwọn ohun èlò aise náà ṣeé yípadà. Àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè náà kò hàn gbangba. A ṣe ètò náà láti mú kí ó rọrùn jùlọ fún èrè tó ga jùlọ, kò sì sí ìlera ẹranko ní ìparí ẹ̀wọ̀n náà tàbí ìlera ilẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ tí ó hàn gbangba nínú ìṣirò owó.
Oúnjẹ ajá tí a kò rí tàbí tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ jẹ, tí a wá láti àwọn oko tí wọ́n ń ṣe àwọn ọ̀nà ìtúnṣe, so mọ́ àpẹẹrẹ tí ó yàtọ̀ pátápátá. Ó ń ṣètìlẹ́yìn fún ètò ẹran ọ̀sìn tí ó ń tún ilẹ̀ ṣe dípò kí ó bọ́ sílẹ̀. Ó ń pa owó mọ́ nínú ètò oúnjẹ àdúgbò. Ó ń dín ẹ̀wọ̀n ìpèsè kù. Ó sì ń ṣe oúnjẹ tí, nígbà tí a bá dán an wò ní yàrá ìwádìí, ó yọrí sí pé ó ní àwọn èròjà díẹ̀ àti pé àwọn èròjà oúnjẹ tí àwọn ajá ti dàgbàsókè láti máa lò.
Joel Salatin, ẹni tó ti sọ̀rọ̀ ní àwọn ayẹyẹ Brownstone, ti sọ̀rọ̀ nípa òmìnira oúnjẹ pẹ̀lú òye tó ṣe kedere. Òmìnira láti yan ohun tí epo máa ń wọ inú ara rẹ, àti sínú ara àwọn tí o ní ẹrù iṣẹ́ fún, kì í ṣe òmìnira kejì. Ó jẹ́ ìpìlẹ̀. Ìlànà yẹn kan àwọn ẹranko tí a ń tọ́jú.
Ohun tí o lè ṣe ní alẹ́ òní
O ko ni lati ju apo naa sita ni ọla. Awọn iyipada ounjẹ ninu awọn aja yẹ ki o jẹ diẹdiẹ, ati awọn iyipada ti ko ni eto ti a gbero le fa wahala ounjẹ. Ṣugbọn o le bẹrẹ ni alẹ oni pẹlu nkan ti o rọrun.
Yí àpò oúnjẹ ajá rẹ padà kí o sì ṣàyẹ̀wò iye àwọn fítámìnì àti ohun alumọ́ní tí a ti rí láti inú premix oníṣẹ́dá dípò àwọn èròjà tí a lè dá mọ̀. Tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn èròjà kéékèèké bá wá láti inú àkójọ kẹ́míkà gígùn, ronú nípa fífi ohun èlò oúnjẹ kan tí ó rọrùn, tí ó ní ààbò, tí ó sì ní gbogbo oúnjẹ kún oúnjẹ ọ̀la: ṣíbí kan ti sadine tí a sè tàbí tí a kò sè, kúbù kan ti ọkàn tí a kò sè tàbí tí a kò sè díẹ̀, tàbí ẹ̀dọ̀ kékeré kan lẹ́ẹ̀kan tàbí lẹ́ẹ̀mejì lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀.
Àwọn ìgbésẹ̀ kékeré, tí ó dúró ṣinṣin sí oúnjẹ tuntun, tí kò sì ní ìtọ́jú púpọ̀ ló máa ń mú kí iṣẹ́ náà rọrùn. Kò pọndandan kí o di ajíhìnrere oúnjẹ tí a kò fi bẹ́ẹ̀ sè ní alẹ́ kan. O kan ní láti gbé ìwọ̀n oúnjẹ náà láti ilé iṣẹ́ sí fìríìjì.
Tí o bá fẹ́ tẹ̀síwájú, wá oníṣègùn ẹranko kan tí ó ní ìtẹ́lọ́rùn láti jíròrò oúnjẹ aise àti oúnjẹ tuntun pẹ̀lú òtítọ́, pẹ̀lú ìwífún tó ṣe kedere nípa àwọn àǹfààní àti ewu. Ẹgbẹ́ Àwọn Oníṣègùn Aise Feeding (rfvs.info) n ṣetọju iwe atokọ kariaye ti awọn onimọran ẹranko ti o le ṣe iranlọwọ.
Ajá náà yẹ fún ìwádìí kan náà
O ti mọ̀ pé ìjẹ́wọ́ ilé-iṣẹ́ gidi ni. O ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ pé a lè ṣe “ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì” láti ṣiṣẹ́ fún àwọn oníṣòwò. O ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ pé ètò oúnjẹ kò fi ìlera rẹ ṣe pàtàkì jùlọ.
Ajá rẹ ń jẹ oúnjẹ láti inú ètò kan náà tí wọ́n mú. Ìyàtọ̀ kan ṣoṣo ni pé ajá náà kò lè ka àmì náà, kò lè béèrè ìbéèrè lọ́wọ́ dókítà ẹranko, kò sì lè yan láti jáde. Ìpín yẹn wà ní ọwọ́ rẹ.
Mo kọ diẹ sii nipa eyi ni holisticvet.co.uk àti lórí Substack mi. Ìwé mi, tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ìṣòro oúnjẹ tí a ti ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ dáadáa nínú àwọn ajá, ṣe àyẹ̀wò ẹ̀rí náà ní kíkún, láti ohun tí extrusion ń ṣe sí àwọn èròjà oúnjẹ, sí ohun tí àwọn ìwádìí aláìdámọ̀ ń fi hàn nísinsìnyí nípa ìyàtọ̀ ìlera láàrín àwọn ajá tí a ti jẹ ní àjẹyó àti àwọn tí a ti jẹ ní àjẹyó, sí bí a ṣe ń kọ́ gbogbo iṣẹ́ láti gbẹ́kẹ̀lé ọjà kan láìsí pé a kọ́ wọn láti béèrè ìbéèrè nípa rẹ̀.
Tí o bá ti lo ọdún díẹ̀ sẹ́yìn láti kọ́ bí a ṣe ń ronú jinlẹ̀ nípa ohun tí ó wọ inú ara rẹ, ó lè jẹ́ àkókò láti nawọ́ irú ìtọ́jú kan náà sí ẹ̀dá tí ó dùbúlẹ̀ ní ẹsẹ̀ rẹ. Wọ́n ti ń fi sùúrù dúró. Wọ́n ń ṣe bẹ́ẹ̀ nígbà gbogbo.
-
Nick Thompson BSc (Hons) Path Sci., BVM&S, VetMFHom, MRCVS. jẹ́ oníṣẹ́ abẹ ẹranko tó ń ṣiṣẹ́ nítòsí Bath, England. Òun ni ààrẹ olùdásílẹ̀ ti Ẹgbẹ́ Àwọn Ẹranko Oúnjẹ Aise, àwọn àsọyé lórí oúnjẹ ajá ní Yunifásítì Glasgow, òun sì ni òǹkọ̀wé ìwé kan tí ń bọ̀. Àwọn àpilẹ̀kọ Substack rẹ̀ ni a lè rí NibiÓ ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé iṣẹ́ oúnjẹ aise àti àwọn àsọyé kárí ayé àti lórí ayélujára. Iṣẹ́ rẹ̀ wà ní holisticvet.co.uk.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
