Pẹlu awọn atunwo oluka to ju 30,000 lori Amazon, aramada sci-fi ti o dara julọ ti Michael Crichton Jurassic Park (akọkọ ti a tẹjade ni ọdun 1990) ti di ifarabalẹ aṣa, ti nfa ọpọlọpọ awọn fiimu ti o ṣaṣeyọri, ọkan ninu eyiti o wa ni awọn sinima ni Ilu Japan bi Mo ti kọ. Sibẹsibẹ laibikita olokiki fiimu Dino-ajalu yii, ọpọlọpọ eniyan ti kuna lati tẹtisi ikilọ Crichton ṣe kedere ninu ọpọlọpọ awọn aramada rẹ nipa awọn eewu ẹru ti imọ-ẹrọ ode oni – paapaa imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ ati imọ-ẹrọ jiini.
As Jurassic Park's Ian Malcolm fi sii, "Agbara jiini ni agbara pupọ ju agbara atomiki lọ" ati pe o le paapaa iparun. Agbara iparun yẹn ṣe afihan ararẹ lori iwọn kariaye lakoko ajalu Covid, ti o ṣaju mejeeji nipasẹ ọlọjẹ ti o han gbangba bioengineered ati abẹrẹ abẹrẹ ti ajẹsara ni igbega jakejado lati koju rẹ.
Fun igba pipẹ, awọn aramada ati awọn fiimu Crichton ṣe afihan awọn ajalu ti o ṣẹlẹ nipasẹ imọ-ẹrọ ti n lọ berserk ati kọja iṣakoso ti awọn ẹlẹda eniyan. Fun apẹẹrẹ, ni fiimu 1973 rẹ Westworld, Itan Crichton ṣe afihan ọgba iṣere ibaraenisepo ti n ṣe ẹda ilu Amẹrika Old West, pẹlu awọn roboti humanoid. Si iyalenu ti awọn oluṣeto eto, awọn roboti bajẹ yọ kuro ni iṣakoso wọn ati ṣe ipaniyan ipaniyan ti ọpọlọpọ awọn alabara ni ọgba iṣere.
Sibẹsibẹ, awọn roboti apanirun wọnyi jẹ awọn iṣeṣiro imọ-ẹrọ atọwọda lasan. Ariyanjiyan ti o wa ninu awọn itan-akọọlẹ Crichton n buru si paapaa nigbati aye ẹda ba kan. Ni wiwo Crichton, agbaye ti iseda jẹ idiju pupọ ati aiṣakoso, ṣiṣe awọn abajade iparun ti awọn igbiyanju eniyan ni ifọwọyi gbogbo ṣugbọn eyiti ko ṣeeṣe.
Crichton ṣalaye iduro rẹ nipa eyi ni gbangba ninu ifihan rẹ si aramada 2002 ohun ọdẹ, eyiti o jẹ nipa nanotechnology ti o da lori isedale. Ó ṣàlàyé pé, “Àpapọ̀ ètò tí a ń pè ní biosphere jẹ́ dídíjú débi pé a kò lè mọ̀ ṣáájú àbájáde ohunkóhun tí a bá ṣe,” èyí tí ó jẹ́ “àríyànjiyàn alágbára fún ìṣọ́ra.”
Nípa bẹ́ẹ̀ lọ, ó sọ àsọtẹ́lẹ̀ kan tó yani lẹ́nu pé: “Nígbà kan ní ọ̀rúndún kọkànlélógún, ìwà àìbìkítà tiwa fúnra wa yóò bá agbára ìmọ̀ ẹ̀rọ wa tí ń pọ̀ sí i.
Jiini-ti iṣẹ-ṣiṣe bioengineering gbogun ti ati awọn ajẹsara mRNA ti ara ẹni ti a fi jiṣẹ nipasẹ awọn ẹwẹ titobi lipid ti jẹ ki asọtẹlẹ yii di otito.
Akori Crichton kii ṣe trope ajalu sci-fi deede nipa iran eniyan ni ilokulo awọn ilọsiwaju imọ-jinlẹ fun ogun tabi awọn opin ibi miiran. Ojuami rẹ ni pe mejeeji awọn ọna ṣiṣe imọ-ẹrọ ti o nira pupọ ati agbaye ti ẹda jẹ inherently uncontrollable ki o si ṣọna si idarudapọ rudurudu, laibikita awọn igbiyanju wa lati tọju wọn labẹ iṣakoso.
Crichton wakọ aaye yii si ile ni awọn ọna pupọ. Ọpọlọpọ awọn ipin ninu Jurassic Park ti wa ni akole "Iṣakoso" gẹgẹbi ọna lati jẹ ki akori rẹ ṣe kedere. Awọn eniyan ti o joko ni awọn ile-iṣẹ iṣakoso lori erekusu dinosaur nikan ni iruju ti iṣakoso, eyiti o parẹ nigbati kọnputa ba kuna tabi awọn ohun airotẹlẹ ṣẹlẹ.
Onisowo ti o gbero ati ṣakoso erekuṣu naa, John Hammond, n tẹsiwaju ni idaniloju awọn eniyan agbegbe rẹ pe “ko si iṣoro rara ni erekusu naa.” Ní ìdáhùnpadà, òǹkọ̀wé ìṣirò náà Malcolm (tí ó ṣe kedere ń sọ̀rọ̀ fún Crichton) pe Hammond ní “òmùgọ̀ ńlá” fún ìgbẹ́kẹ̀lé àṣejù, ó sì pe erékùṣù náà ní “jàǹbá tí ń dúró de ìgbà.” Nínú ọ̀kan lára àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ kéékèèké tí kò lẹ́sẹ̀ nílẹ̀, Malcolm ṣàwárí “ìran títóbilọ́lá ti ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì…àlá ìṣàkóso lápapọ̀.”
Iṣoro miiran ti o tobi ninu itan naa ni ti aimọkan eniyan nipa ẹda. Paapaa awọn amoye dinosaur ko mọ pupọ nipa wọn. Imọ wọn ni opin, da lori awọn kuku egungun ati akiyesi. Fun apẹẹrẹ, awọn dinosaurs yipada lati yara pupọ ju ti a reti lọ, nitorina awọn ẹrọ ti a lo lati ṣakoso wọn lọra pupọ.
Ni afikun, Grant onimọ-jinlẹ ro pe awọn dinosaurs ti n fò kii yoo lewu si eniyan, nitori wọn jẹ ẹja. Sibẹsibẹ, wọn fi han pe wọn jẹ agbegbe pupọ ati nitorinaa kọlu ati ṣe ipalara fun awọn eniyan. Bakanna, a kọ ẹkọ lakoko Covid pe awọn amoye le jẹ awọn itọsọna ti ko ni igbẹkẹle pupọ, paapaa nipa awọn amọja tiwọn, gẹgẹbi imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ aramada ti o kopa ninu awọn abẹrẹ mRNA.
In Jurassic Park, Crichton jẹ o han ni kii ṣe aniyan nipa awọn dinosaurs. Aramada naa mẹnuba (aigbekele aijẹ-itan) ile-iṣẹ Biosyn ti idagbasoke ti ajẹini ti a ti yipada rabies pathogen, eyiti o le ṣe akoran eniyan nipasẹ ifasimu. Ẹnì kan fi ìwà òmùgọ̀ gbìyànjú láti gbé e pẹ̀lú àpò nínú ọkọ̀ òfuurufú. Nibi ni agbaye gidi, ni ọdun 2023, Yale Engineering fi igberaga kede idagbasoke ti ajesara mRNA Covid pẹlu awọn ẹwẹ titobi ti o le fa simu.
Lori gbogbo ohun miiran, aṣiṣe eniyan, aibikita, aiṣotitọ, ati ojukokoro n mu ajalu naa pọ si. Ninu igbiyanju lati ji awọn ọmọ inu oyun dinosaur lati ta wọn fun orogun iṣowo kan, iwa kan lairotẹlẹ ṣeto lẹsẹsẹ ti awọn ipadanu apaniyan ati awọn idalọwọduro eto. Bakanna, lakoko iberu Covid, awọn ilana iṣelọpọ lati ṣe agbejade awọn ajesara mRNA yorisi awọn iṣoro bii nlọ DNA ajẹkù ni abẹrẹ lẹgbẹrun, eyi ti o le jẹ iparun si ilera ti awọn olugba wọn.
Gẹgẹbi Crichton ti loye, awọn igbiyanju lati sọ iṣakoso pipe lori iseda, lori awọn ọna ṣiṣe oni-nọmba ti o nira pupọ, ati lori awọn eniyan ti pinnu lati ṣubu sinu odi ti agbaye gidi. Fifi ohun elo jiini sinu awọn sẹẹli eniyan nipasẹ imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ mRNA jẹ ọran ni aaye.
Nfeti si ikẹkọ ori ayelujara nipasẹ olugbe WEF guru Yuval Herari ti n ṣalaye rẹ awọn iran ti ojo iwaju, Mo ti kọlu nipasẹ imọran ti o lewu ti itọju eniyan bi “awọn ẹranko hackable,” ti o tumọ si awọn nkan ti koodu jiini tabi iṣẹ ọpọlọ le ṣe iyipada daradara (“gepa”) fun ilọsiwaju tiwọn.
Sibẹsibẹ, ọpọlọpọ awọn ẹya ti isedale eniyan ni a ko loye daradara, ati pe awọn eniyan ni idiju pupọ ju awọn kọnputa ati awọn ọna ṣiṣe ti eniyan ṣe. Ni lọwọlọwọ (ati fun ọjọ iwaju ti a le foju ri), awọn eniyan jinna, jinna ju agbara tekinoloji eyikeyi lọ lati ṣe afọwọyi tabi ṣakoso lailewu.
Ni oye, iwe aramada Crichton ohun ọdẹ pari lori akọsilẹ buburu: "Wọn ko loye ohun ti wọn nṣe. Ẹ̀rù ń bà mí pé ìyẹn yóò wà lórí òkúta ibojì ìran ènìyàn.”
