Mo ti nifẹẹ ọpọlọpọ awọn afẹsodi ni igbesi aye mi.
Mo ti bínú, mo ti tòṣì, mo sì ti bẹ̀rù nítorí wọn. Ṣùgbọ́n mo tún ń yọ̀, mo ní ìtara, mo ní ìtẹ́lọ́rùn, mo gbéga… Ìyẹn ni ohun tó jẹ mọ́ àwọn onímukúmu. Wọ́n ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan, gbogbo wọn jẹ́ eré àti àṣejù. Wọ́n ní agbára ìfarahàn títí wọ́n fi di ẹni tí kò ní ìfẹ́, tí wọ́n ń yọ̀ títí wọ́n fi pa ara wọn. Ohun gbogbo wà ní àwọ̀ tí ó hàn gbangba, tí ó sì léwu. Ó jẹ́ apá kan ìrìn àjò náà àti ìdí tí wọ́n fi ń fa àwọn ènìyàn oníṣọ̀ọ́ra, tí wọ́n sì ń yọ̀ bíi tèmi.
Àwọn kan lára àwọn tó ti di afẹ́fẹ́ mi ti lọ. Ọ̀rẹ́ mi tó sún mọ́ mi jùlọ àti “Ounjẹ Dáradára” Olùkọ̀wé alábáṣiṣẹpọ̀, Mitch Omer, ku ni ọdun 61Àwọn mìíràn ti rí Ọlọ́run, wọ́n sì ti yí ìgbésí ayé wọn padà (wọ́n ti di ẹni ìgbàgbọ́ tó ń gbádùn mọ́ni, tó sì ń ṣeré). Mo nífẹ̀ẹ́ àwọn ènìyàn tó ti di ọtí líle, oògùn olóró, tẹ́tẹ́ àti oúnjẹ. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló ń rìn kiri láàárín àwọn mẹ́rin náà.
Láìpẹ́ yìí, àwọn ènìyàn mìíràn tún bẹ̀rẹ̀: àwọn tí wọ́n ń fi GLP-1s fún ara wọn, pàápàá jùlọ láti dín ìwọ̀n ara wọn kù, ṣùgbọ́n láti ṣàkóso àwọn ìfẹ́ ọkàn mìíràn. Ó dájú pé ó dára fún àwọn ènìyàn díẹ̀ tí ìṣànra ń pa ẹ̀mí àti ìlera wọn run. Ṣùgbọ́n fún àwọn yòókù, ṣé mo ṣiyèméjì?
Ozempic àti àwọn ìbátan rẹ̀ (Mounjaro, Wegovy, Zepbound, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) ń yí àwọn ibi ìgbádùn ọpọlọ padà, èyí tí ó mú kí gbogbo ohun tí àwọn ènìyàn ń fẹ́—oúnjẹ, ìbálòpọ̀, sìgá mímu, ọtí líle, rírajà, tẹ́tẹ́, àti kokéènì—díẹ̀ ló fà á mọ́ra. Kò yanjú àwọn ìṣòro ìfàmọ́ra, bí ìbànújẹ́ tàbí àìṣòótọ́. Ó kàn ń mú apá ẹni tí ó ń gbádùn àti gbádùn, apá aláwọ̀ ewé àti ayọ̀ kúrò.
Ó jẹ́ ẹ̀yà oògùn kan nínú ìwé Robert Louis Stevenson's Ajeji nla ti Dokita Jekyll ati Ọgbẹni Hyde, pé dókítà náà bẹ̀rẹ̀ sí í pín ara rẹ̀ níyà, ó sì dá ọkùnrin kan tó ní ọ̀wọ̀ tí wọ́n fi ìpamọ́ dè àti ẹ̀dá apànìyàn tó ń wá adùn.
Láti inú ìròyìn Dókítà Jekyll fúnra rẹ̀:
Nítorí náà ni mo ṣe fi àwọn ohun ìgbádùn mi pamọ́; nígbà tí mo dé ọ̀pọ̀ ọdún tí mo ti ń ronú jinlẹ̀, tí mo sì bẹ̀rẹ̀ sí í wo ìlọsíwájú àti ipò mi ní ayé, mo ti dúró ní ìdúróṣinṣin sí ìwà àìṣòótọ́ ìgbésí ayé. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni yóò tilẹ̀ máa sọ̀rọ̀ àìṣòótọ́ bí mo ṣe jẹ̀bi; ṣùgbọ́n láti inú àwọn èrò gíga tí mo ti gbé kalẹ̀ níwájú mi, mo wò wọ́n mo sì fi wọ́n pamọ́ pẹ̀lú ìmọ̀lára ìtìjú tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ àìlera. Nítorí náà, ó jẹ́ ìwà àṣekára ti àwọn ìfẹ́ ọkàn mi ju ìbàjẹ́ èyíkéyìí nínú àwọn àṣìṣe mi lọ, tí ó sọ mí di ohun tí mo jẹ́, àti pẹ̀lú ihò jíjìn ju ti ọ̀pọ̀ ènìyàn lọ, ó ya àwọn agbègbè rere àti búburú tí ó ń pín ìwà ènìyàn méjì sọ́tọ̀ nínú mi. Nínú ọ̀ràn yìí, mo ní ìtara láti ronú jinlẹ̀ lórí òfin líle ti ìgbésí ayé yẹn, èyí tí ó wà ní gbòǹgbò ìsìn, tí ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orísun ìbànújẹ́ tí ó pọ̀ jùlọ. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé mo jẹ́ oníṣòwò méjì, ní ọ̀nà kan, èmi kì í ṣe àgàbàgebè; ẹ̀gbẹ́ méjèèjì mi jẹ́ aláìṣòótọ́; Èmi kì í ṣe ara mi mọ́ nígbà tí mo fi ìdènà sílẹ̀ tí mo sì tìjú, ju nígbà tí mo ń ṣiṣẹ́, ní ojú ọjọ́, nítorí ìtẹ̀síwájú ìmọ̀ tàbí ìtura ìbànújẹ́ àti ìjìyà. Ó sì ṣeéṣe kí ìtọ́sọ́nà àwọn ẹ̀kọ́ sáyẹ́ǹsì mi, tí ó yọrí sí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ àti ti ìjìnlẹ̀ pátápátá, tún ṣe àtúnṣe, ó sì tan ìmọ́lẹ̀ lílágbára sí ìmọ̀ yìí nípa ogun tí ó ń lọ láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ mi. Pẹ̀lú gbogbo ọjọ́, àti láti ìhà méjèèjì ti ọgbọ́n mi, ìwà rere àti ti ọgbọ́n, mo ti sún mọ́ òtítọ́ yẹn dáadáa, nípasẹ̀ àwárí díẹ̀ tí mo ti ṣe ìdánilójú sí ọkọ̀ ojú omi búburú bẹ́ẹ̀: ọkùnrin yẹn kì í ṣe ọ̀kan ní tòótọ́, ṣùgbọ́n ó jẹ́ méjì ní tòótọ́.
Dájúdájú, ìfẹ́ ọkàn dókítà láti pín ara rẹ̀ kúrò nínú ìdààmú ọkàn yóò ní àwọn àbájáde búburú. Ẹ̀kọ́ Jekyll àti Hyde ni pé yíyọ ìwà rere kúrò nínú ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ jẹ́ ohun tí kò dáa. Ó ń da ìṣètò àdánidá rú. Ìbéèrè mi fún RLS, ṣé ó ṣì wà pẹ̀lú wa láti dáhùn: Ǹjẹ́ GLP-1s ní irú ewu búburú kan náà?
Mo rò pé wọ́n lè ṣe bẹ́ẹ̀. Ìdí kan ni ẹ̀gbọ́n mi Joe.
Joe jẹ́ ọkùnrin onírẹ̀lẹ̀ àti oníṣọ̀ọ́ra. Òun àti ìyàwó rẹ̀, Darla, ti fẹ́ ọmọ gidigidi ṣùgbọ́n kò ṣẹlẹ̀ rárá. Wọ́n tọ́ àwọn ajá oníṣẹ́gun tí wọ́n ń tọ́jú bí ọmọ ọwọ́. Joe ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùyàwòrán ní Àríwá Minneapolis nínú ilé iṣẹ́ kékeré yìí láti ọdún 1930 tí ó ní òórùn bí rósì cologne àti eruku.
Ní àkókò kan ní ìparí ọdún 1970, Joe bẹ̀rẹ̀ sí í gbọ̀n rìrì láìṣe àkóso. Ohun búburú fún olùfọ́tò. Wọ́n ṣe àyẹ̀wò pé ó ní àrùn Parkinson, wọ́n sì lo ìwọ̀n Levodopa tó pọ̀, èyí tó mú kí ọpọlọ rẹ̀ kún fún dopamine. Èyí mú kí ìwárìrì náà gbòòrò sí i. Òun àti Darla dúpẹ́ gidigidi. Wọ́n nílò owó oṣù Joe, ó sì lè padà sí iṣẹ́.
Ṣùgbọ́n láàárín ìdajì ọdún tó tẹ̀lé e, àbúrò mi yípadà. Ó di onígbèéraga àti aláìgbẹ́kẹ̀lé. Nígbà tí Darla rí i pé ó ní àrùn jẹjẹrẹ, ó tún rí i pé ọkọ rẹ̀ ti fẹ́rẹ̀ sọ wọ́n di aláìní. Ọkùnrin oníwà mímọ́ yìí ti ní ìwà tẹ́tẹ́ oníwà burúkú—káàdì, ẹṣin, eré ìdárayá—ó sì jẹ́ ẹni tí ó ń tẹ́tẹ́ burúkú. Mo jẹ́ ọmọdé lásán, ṣùgbọ́n mo rántí pé bàbá mi ń sọ̀rọ̀ nípa bí Joe ṣe jẹ́ òmùgọ̀, bí ó ṣe purọ́ fún ìyàwó rẹ̀ tí ó sì ná owó tí ó nílò fún ìtọ́jú rẹ̀.
Darla kú ní ọdún díẹ̀ lẹ́yìn náà, Joe sì ń bá tẹ́tẹ́ lọ. Ó ta iṣẹ́ rẹ̀, ó sì lo owó náà fún ìrìn àjò lọ sí Las Vegas. Ní àkókò yìí, èrè Levodopa ti dínkù, ìwárìrì Parkinson rẹ̀ sì ti padà wá. Àwọn dókítà Joe ń mú kí ìwọ̀n oògùn náà pọ̀ sí i, wọ́n gbàgbọ́ pé wọ́n ń ṣe bẹ́ẹ̀ láìsí ìjìyà. Ṣùgbọ́n oògùn náà kàn mú kí ó tẹ̀síwájú nínú tẹ́tẹ́ rẹ̀. Àti ìnáwó. Àti ọtí mímu. Ọlọ́run sì mọ ohun mìíràn.
Kò pẹ́ lẹ́yìn ikú Joe, láìní owó, awọn iroyin ti bẹrẹ si jade pé Levodopa ń mú kí àwọn ènìyàn tí wọ́n ti wà ní ìpele gígùn tẹ́lẹ̀ máa ṣe onírúurú nǹkan tí kò dára. Wọ́n ń lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn aṣẹ́wó, wọ́n ń ra aṣọ tó dára, wọ́n ń lù wọ́n, wọ́n sì ń tẹ́tẹ́. Joe jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aláìsàn Parkinson àkọ́kọ́ tí wọ́n fi oògùn 'ìyanu' tuntun yìí tọ́jú, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe àṣeyọrí. Ó kú nìkan, lẹ́yìn tí ó ti yá owó lọ́wọ́ gbogbo ẹni tí ó mọ̀, ó sì sun gbogbo àwọn afárá tí ó ti fi gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀ kọ́ ilé.
Kí ni èyí ní í ṣe pẹ̀lú ìtàn Robert Louis Stevenson nípa ìṣègùn kẹ́míkà? Kò pọ̀ rárá—taara. Nínú ìwé Jekyll àti Hyde, ẹni pàtàkì nínú ìtàn náà pinnu láti ṣẹ̀dá oògùn kan tí yóò gbà á sílẹ̀ kúrò nínú ara rẹ̀ tí ó ń bàjẹ́, tí ó sì ń bàjẹ́ (àti ní ìdàkejì). Nínú ọ̀ràn ẹ̀gbọ́n mi, àwọn onímọ̀ nípa kẹ́míkà ń gbìyànjú láti ṣàkóso àwọn àmì àrùn rẹ̀, ó sì ní àbájáde búburú, tí a kò rò tẹ́lẹ̀ ti yíyí ọkùnrin tí ó ti yípadà tẹ́lẹ̀ padà sí – ní pàtàkì – Ọ̀gbẹ́ni Hyde.
Ṣùgbọ́n ìtàn Joe jẹ́ ìwífún nípa ohun tó máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí o bá ń fi àwọn kẹ́míkà ọpọlọ rú tàbí tí o bá gbìyànjú láti mú kí àwọn ìwà kan dẹkùn sí i. Kì í ṣe ẹni tí wọ́n ń gbìyànjú láti ṣàkóso. Ní gidi, irú ẹni tí ó wà ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ ni ó máa ń tan bàtà rẹ̀, tí ó sì máa ń gbé wọn jáde ní gbogbo òru. Levodopa MÁA MÁA Ń JẸ́ ÀWỌN ÈNÌYÀN JÙ MỌ́ SÍ ÀWỌN ÈNÌYÀN JÙ MỌ́ SÍ ÀWỌN ÈNÌYÀN. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì sì máa ń pàdánù rẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún.
Àwọn oògùn GLP-1 dá lórí kẹ́míkà ọpọlọ kan náà: Dopamine. Dípò gbígbé ìwọ̀n àwọn aláìsàn ga gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ ṣe ń ṣe sí àwọn aláìsàn Parkinson, Ozempic àti àwọn yòókù ń ‘ṣe àtúnṣe’ ìwọ̀n Dopamine (èyí tí ó túmọ̀ sí pé ó ń ṣe àtúnṣe) wọn, wọ́n sì ń dín wọn [nígbà gbogbo] sí ibi tí ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ fún oúnjẹ, ọtí, nicotine, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ti ń dínkù tó fún àwọn ènìyàn láti borí.
awọn Free Tẹ ran ohun article láìpẹ́ yìí lórí ipa díẹ̀ tí a ti sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ nípa àwọn GLP-1s: àìnífẹ́ẹ́. “Wọ́n lọ sí Ozempic—Wọ́n sì ti juwọ́ sílẹ̀ fún ìwàláàyè” láti ọwọ́ Evan Gardner ìròyìn nípa àwọn ènìyàn tí wọ́n dín ìwọ̀n ara wọn kù nígbà tí wọ́n ń lo abẹ́rẹ́, pẹ̀lú ìfẹ́ ọkàn wọn, ìfẹ́ ọkàn wọn, àti ìfẹ́ ọkàn wọn láti kópa nínú ayé. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín, obìnrin kan ní ọ̀rẹ́kùnrin àlá rẹ̀, ọpẹ́ (nínú ọkàn rẹ̀) sí ara tuntun rẹ̀ tí ó rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní ìfẹ́ ọkàn láti ní ìbálòpọ̀.
Èyí yàtọ̀ sí ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn aláìsàn Parkinson ní ọdún 70, 80 àti 90. Ewu tó wà níbẹ̀ ni pé àwọn dókítà kò mọ̀ (tàbí wọn kò fojú fo) ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nítorí pé GLP-1 rọrùn, àwọn ènìyàn fẹ́ wọn, wọ́n sì ń ní ipa tó yẹ kí wọ́n ní.
Ṣùgbọ́n kí ló dé tí àròpọ̀ àìnífẹ́ẹ́mọ́ bá jẹ́ ọ̀lẹ tàbí ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tí kò dáa? Kí ló dé tí ó bá yọrí sí ohun búburú jù, bíi àìní ìfọ̀rọ̀rora-ẹni-wò, àìní fún eré ìnàjú tí ó ń dani rú tàbí tí ó ń hùwà ipá sí i, àṣìṣe nínú iṣẹ́ tí ó ní ewu gíga, àìní ìfẹ́ òbí fún ọmọ….Àkójọ àwọn ìṣòro tí ó lè ṣẹlẹ̀ ń lọ síwájú àti síwájú sí i.
Ọ̀rẹ́ kan tó ń ṣiṣẹ́ ní àwùjọ onímọ̀lára ló ṣe ìlànà yìí fún ètò ìgbésẹ̀ méjìlá, ó sì sọ fún mi pé àwọn ògbóǹkangí kan wà tó ń ṣiṣẹ́ ní ìlera tí wọn kò ní gba àwọn ènìyàn tó ń lo GLP-1 sínú ètò wọn. Ó ní, “Ọ̀pọ̀ wa gbàgbọ́ pé ó jẹ́ ìfàmọ́ra tí o bá gbára lé oògùn kan tó ń mú kí iṣẹ́ ẹ̀mí kúrò.”
Robert Louis Stevenson kìlọ̀ nípa èyí gan-an ní ọdún 1886. Ìtàn rẹ̀ dá lórí oògùn kan tí a fi phosphorus àti iyọ̀ ṣe àti “ẹ̀mí ether kan tí ó ń yí padà” tí ó jẹ́ kí àwọn onímukúmu náà, oníwà ọ̀daràn àti ọ̀daràn, pínyà kí wọ́n sì máa rìn kiri láìsí ìṣòro.
Lónìí, a ní oògùn kan tí a ṣe láti inú “àwọn ìrísí iyọ̀ ti glucagon-like peptide-1 (GLP-1) receptor agonist,” tí àwọn dókítà àti àwọn ìpolówó tẹlifíṣọ̀n àti àwọn akọni eré ìdárayá àti àwọn gbajúmọ̀ jákèjádò orílẹ̀-èdè ń tì, èyí tí ó fún àwọn ènìyàn láyè láti pa àwọn oníṣègùn tí ó wà nínú—ara ẹni tí ó ti “nígbà kan rí”ti di ẹni tí a kó ní ìjánu, tí a sì ti ìtìjú”kó wọn sínú àyè ìfọ́, ti ilẹ̀kùn pa, kí o sì dì wọ́n níbẹ̀.
Má sọ fún mi pé ẹ̀dá bíi Hyde kò ní jáde nígbẹ̀yìn gbẹ́yín. Àbájáde rẹ̀ yóò wà.
“Múra sílẹ̀ fún ọkọ̀ ojú omi burúkú kan,” Mo fojú inú wò ó pé Stevenson yóò sọ.
-
Ann Bauer ti kọ awọn aramada mẹta, A Wild Ride Up the Cupboards, Igbeyawo Lailai ati idariji 4 Iwọ, bakanna bi Ounjẹ Didara Damn, iwe-iranti ati iwe ounjẹ ti a ṣe papọ pẹlu oludasile Hells Kitchen, Oluwanje Mitch Omer. Awọn arosọ rẹ, awọn itan irin-ajo ati awọn atunwo ti han ni ELLE, Salon, Slate, Redbook, DAME, The Sun, The Washington Post, Star Tribune ati The New York Times.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
