Irọ́ Ńlá Karùn-ún ti Ìmọ̀ nípa Àjẹ́sára: Pípè Àjẹ́sára ní “Ailewu àti Mímúnádóko” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka kan, jẹ́ ẹ̀rọ ìpolongo ẹ̀tàn, tí kò bá ìwà rere mu tí a gbọ́dọ̀ mú wá sí òpin.
Àwọn ọ̀rọ̀ àlọ́, àwọn gbólóhùn àkíyèsí, àti àwọn ọ̀rọ̀ ìpolówó jẹ́ iye púpọ̀ nínú àwọn ìwífún tí àwọn ilé iṣẹ́ ìròyìn ń fi ránṣẹ́ sí gbogbo wa lójoojúmọ́. Títà ọjà dá lórí fífi àwọn ìtumọ̀ rere tí ó rọrùn sí ọjà èyíkéyìí tí wọ́n ń tà.
Nígbà míìrán, ìpolówó àrékérekè lè rọrùn láti dá mọ̀, ó sì dàbí pé kò léwu tó. Ó da lórí ohun tí o fẹ́ fún oúnjẹ kíákíá, o lè pinnu pé “O jọba", tàbí dípò bẹ́ẹ̀ yan láti rí i dájú pé"Mo nifẹẹ rẹNígbà tí o bá ń ra ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, o lè ní ìtẹ́lọ́rùn láti sọ pé “Ẹ jẹ́ ká lọ sí àwọn ibi,” tàbí o lè tẹnumọ́ pé kí o ní “Ẹrọ awakọ ti o ga julọ. "
Síbẹ̀síbẹ̀, títà ọjà, ìròyìn, àti bẹ́ẹ̀ ni, àwọn ìtọ́ni ìjọba sábà máa ń jọra - àti pé wọ́n tilẹ̀ máa ń para pọ̀ - dé ìwọ̀n tí ó lè ṣòro láti rí. Tí ìpolówó ìpolówó bá dì mọ́ra tó, ó lè di ọgbọ́n àṣà. Nígbà míìrán, a lè gbà pé ó jẹ́ òótọ́ gidi.
Àwọn ìran ọmọ Amẹ́ríkà dàgbà láti gbà pé “oúnjẹ àárọ̀ ni oúnjẹ pàtàkì jùlọ ní ọjọ́ náà.” Síbẹ̀síbẹ̀, yi nipe ni a kọ́kọ́ ṣe - láìsí ẹ̀rí - ní ọdún 1917 láti ọwọ́ àwọn ọ̀mọ̀wé oúnjẹ àárọ̀ kan tí orúkọ wọn ń jẹ́ Kellogg Brothers. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti tako ọ̀rọ̀ yìí nípa pàtàkì oúnjẹ àárọ̀ ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, ó ṣì ń dún mọ́ ọkàn ọ̀pọ̀ ènìyàn gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ ìpìlẹ̀ ìgbésí ayé ojoojúmọ́.
“Ailewu ati Munadoko:” Ọrọ-ọrọ Ipolowo, Kii ṣe Otitọ Iṣoogun
Pẹ̀lú ìgbéjáde àwọn ajẹ́sára àrùn Covid, bẹ̀rẹ̀ ní December 2020, àwọn aláìsàn kárí ayé ni a fi ọ̀rọ̀ ìpolówó mìíràn tí kò ní ìdí (tí kò sì jẹ́ òótọ́ pátápátá) rọ́ wọn: pé àwọn àjẹsára Covid tuntun tí a ṣe ní kíákíá “jẹ́ ààbò àti pé ó gbéṣẹ́.” (Bí ẹnikẹ́ni bá gbàgbé bí ìpolongo ìpolówó náà ṣe lágbára tó, jọ̀wọ́ wo yi, yi, àti – gbé – yi láti mú ìrántí rẹ padà sípò.)
Wọ́n sọ fún wa pé àwọn ajẹ́sára àrùn Covid “láìléwu àti pé wọ́n gbéṣẹ́.” Àkókò yìí ni wọ́n tún sọ ọ̀rọ̀ ìpolówó yìí láìlópin, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó tọ́ka sí oríṣiríṣi ọjà, nípa lílo onírúurú ìmọ̀ ẹ̀rọ, gbogbo wọn sì yára jáde.
Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé alẹ́ kan náà ni wọ́n yàwòrán àwọn àwòrán láti ọwọ́ Pfizer/BioNTech (ìmọ̀ ẹ̀rọ mRNA), Moderna (tí ó tún jẹ́ mRNA), Johnson & Johnson (ìmọ̀ ẹ̀rọ vector viral), AstraZeneca (tí ó tún jẹ́ vector viral), àti Novavax (ìmọ̀ ẹ̀rọ subunit protein).
Kò ṣe pàtàkì. Wọ́n sọ fún wa pé àwọn àjẹsára àrùn Covid “láìléwu àti pé ó gbéṣẹ́.”
Wọ́n sọ fún wa pé ká lo àbẹ́rẹ́ Covid èyíkéyìí tó bá wà. Wọ́n sọ fún wa pé kò ṣe pàtàkì àbẹ́rẹ́ èyíkéyìí tí a lè fún yín. Wọ́n sọ fún wa pé ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe é kò ṣe pàtàkì. Wọ́n sọ fún wa pé ẹ lè “illa ati baramuÀwọn ajẹ́sára àrùn COVID “jẹ́ èyí tí kò léwu, ó sì gbéṣẹ́.”
Ìpolówó ìpolówó náà ṣì ń bá a lọ títí di òní. Má ṣe jẹ́ kí a gbàgbé pé àwọn àjẹsára pàtàkì méjì ti Covid (àwọn Johnson & Johnson ati awọn AstraZeneca Àwọn ọjà), àwọn méjèèjì tí wọ́n ti ń pè ní “ailewu àti alágbára,” ni a fà kúrò ní ọjà fún pípa àwọn ènìyàn. Àwọn àjẹsára àrùn COVID “láìléwu àti pé ó gbéṣẹ́.”
Má ṣe gbàgbé pé CDC ti kọ ètò ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ àléébù àjẹ́sára (VAERS) sílẹ̀. Awọn 38,000 iku nítorí àwọn àjẹsára Covid. Àwọn àjẹsára Covid “láìléwu àti pé wọ́n gbéṣẹ́.”
Má ṣe gbàgbé àwọn ìròyìn oníròyìn tó ń ṣàlàyé ìdààmú ọkàn. imunadoko ti n dinku Àbájáde ìgbóògùn Covid jẹ́ ohun tí a lè sọ tẹ́lẹ̀ pátápátá. Gbogbo èyí túmọ̀ sí pé o nílò ìgbóògùn amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ mìíràn! Àwọn àjẹsára Covid “láìléwu àti pé wọ́n gbéṣẹ́.”
Láti ṣe àtúnyẹ̀wò: méjì lára àwọn ìbọn Covid àkọ́kọ́ – tí wọ́n ti pè ní “ailewu àti muná dóko” tẹ́lẹ̀ – ni wọ́n ti fà kúrò ní ọjà nítorí wọ́n jẹ́ lewuÀwọn àtúnṣe tuntun àti àtúnṣe ti àwọn fọ́tò tó kù ni a ń ṣe nígbà gbogbo, nítorí pé àwọn àtúnṣe ìṣáájú – tí a tún ń gbéga tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó ní ààbò àti tí ó gbéṣẹ́ – ni aiṣeSíwájú sí i, àkọsílẹ̀ ààbò wọn tó burú jáì hàn nínú bí àwọn ènìyàn ṣe ń gba àwọn ẹ̀yà tuntun náà ní ìpele tó kéré.
Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn àjẹsára àrùn Covid ṣì jẹ́ “aláàbò àti pé ó gbéṣẹ́” ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀.
A lo ọ̀rọ̀ abẹ́rẹ́ “Ààbò àti Mímúnádóko” fún gbogbo àwọn ajẹ́sára
Ní àkókò yìí, ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù CDC ń ṣe àkóso ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù kan tí a yà sọ́tọ̀ fún gbígbé ìpolówó “ailewu àti tí ó munadoko” kalẹ̀ fún gbogbo Àwọn àjẹsára. Ojú-ìwé wẹ́ẹ̀bù yìí ni àkọlé rẹ̀ jẹ́ “Ṣíṣe Àjẹ́sára Aláàbò àti Tó Múnádóko. "
Gẹ́gẹ́ bí mo ṣe kà á, nínú ìwé ọ̀rọ̀ 722 yìí, CDC lo gbólóhùn náà “ailewu àti ìmúṣẹ” tàbí ìyàtọ̀ díẹ̀, ó kéré tán ni igba mẹsan. 3.7% ni kikun ti ọrọ naa – ọ̀kan nínú gbogbo ọ̀rọ̀ mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n – jẹ́ àtúnsọ ọ̀rọ̀ tàbí àtúnsọ ọ̀rọ̀ tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ti “àìléwu àti tí ó munadoko” ti ìpolówó:
- “Ìdàgbàsókè Ailewu ati Munadoko Àwọn abé̩ré̩ àje̩sára"
- “FDA n ṣe ilana awọn ajesara lati rii daju pe wọn jẹ ailewu ati ki o munadoko"
- “Kí a tó lè fọwọ́ sí àjẹsára kan, ó gbọ́dọ̀ la ọ̀pọ̀ ọdún ìdánwò kọjá láti fihàn pé ó jẹ́ ailewu, munadoko, àti pé àwọn àǹfààní rẹ̀ ju àwọn ewu lọ”
- “Àwọn àyẹ̀wò ìṣègùn rí i dájú pé abẹ́rẹ́ náà ti wà ailewu ati munadoko”
- “Báyìí ni àwọn olùwádìí ṣe ń kọ́ bóyá ajẹ́sára tuntun náà ni ailewu ati ki o munadoko nínú àwọn ènìyàn”
- "FDA fọwọsi ajesara naa ti: o ni ailewu ati ki o munadoko"
- “Ìpele 4 jẹ́ ìwádìí tí ń lọ lọ́wọ́ tí ó ń wo àwọn àjẹsára náà ailewu ati ndin"
- “ACIP fara balẹ̀ ṣe àyẹ̀wò gbogbo ìwífún nípa àjẹsára kan. Èyí ní nínú: ailewu ati ndin ti ajesara fun awọn eniyan ni awọn ẹgbẹ ọjọ-ori oriṣiriṣi”
- “Ètò ààbò àjẹsára ní Amẹ́ríkà rí i dájú pé àwọn àjẹsára wà níbẹ̀ ailewu ati ki o munadoko fún lílò"
Èyí kì í ṣe ìròyìn òtítọ́ tí a ṣe láti kọ́ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lẹ́kọ̀ọ́. Èyí jẹ́ ìpolówó tí ìjọba ń ṣe láti ọwọ́ wọn. Èyí jẹ́ ìpolówó.
Má ṣe gbàgbé pé wọ́n fi àwọn abẹ́rẹ́ COVID ránṣẹ́ sí ọjà láàárín oṣù díẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ influenza ti ọdún kọ̀ọ̀kan ṣe rí). Gbagbé “ọdún ìdánwò.”
Má ṣe gbàgbé pé kò sí ọjà tí a gbà pé ó ní “ewu” tí a lè kà sí “ailewu” láìsí ààlà.
Má ṣe gbàgbé pé “àwọn ìdánwò ìṣègùn” sábà máa ń kéré jù àti pé wọ́n máa ń kúrú jù láti fi hàn pé wọ́n ní ààbò tàbí pé wọ́n ń ṣiṣẹ́ dáadáa.
Má ṣe gbàgbé pé àwọn olùṣe àjẹsára náà – ọ̀pọ̀ nínú wọn ló ní ìwé ìròyìn ìtànkálẹ̀ ìwà ọ̀daràn fún jìbìtì – wọ́n sì ṣe “àwọn ìwádìí ìṣègùn” tiwọn.
Ẹ má ṣe gbàgbé pé àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ti CDC ló kọlù “ètò ààbò àjẹ́sára” (VAERS) nígbà tí wọ́n kọ ẹgbẹẹgbẹ̀rún ènìyàn tí wọ́n ti kú nítorí ìbọn Covid.
Má ṣe gbàgbé pé ní ìtàn, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àjẹsára tí a fọwọ́ sí ni a ti fà kúrò ní ọjà nítorí àwọn ìṣòro pẹ̀lú ààbò àti/tàbí ìṣiṣẹ́. apeere ni:
- Àjẹsára ibà ẹlẹ́dẹ̀
- Àjẹ́sára Rotavirus (Rotashield)
- Ajẹsara ọlọpa ti ẹnu
- Àjẹsára Lyme
- Àjẹsára àrùn measles tí a pa
- Àjẹsára HBV tí a mú jáde láti inú plasma
- Àjẹ́sára Àrùn Covid ti Johnson & Johnson
- Àjẹsára Àjẹsára Àrùn Covid AstraZeneca
Ó máa jẹ́ ohun tó máa fi hàn gbangba láti ṣe àtúnyẹ̀wò kíkún lórí àwọn ojú òpó wẹ́ẹ̀bù CDC, FDA, àti àwọn Ẹ̀ka Ìlera Ìpínlẹ̀ - láìsí àwọn ohun èlò ìpolówó ti àwọn olùṣe àjẹsára àti ìwé àkójọpọ̀ nínú àwọn ìwé ìròyìn ìwádìí ìṣègùn - láti gba iye gbogbo lílo ọ̀rọ̀ agbéròyìnjáde "ailewu àti tó gbéṣẹ́".
Àsọtẹ́lẹ̀ mi ni pé iye náà yóò jẹ́ ẹgbẹẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹ́wàá.
Irọ́ Ńlá Karùn-ún ti Ìmọ̀ nípa Àjẹ́sára – pípè àwọn àjẹ́sára tí ó ní ààbò àti gbígbéṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ kan – jẹ́ àmọ̀ọ́mọ̀, àìṣòótọ́, àìtọ́, àti ìpolongo apanirun. A gbọ́dọ̀ mú un wá sí òpin.
-
CJ Baker, MD, Brownstone Senior Scholar, jẹ́ oníṣègùn ìṣègùn inú ilé-iṣẹ́ pẹ̀lú ìdá mẹ́rin ọgọ́rùn-ún ọdún nínú iṣẹ́ ìṣègùn. Ó ti ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpàdé ìṣègùn ní ilé-ẹ̀kọ́, iṣẹ́ rẹ̀ sì ti farahàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ìròyìn, títí bí Journal of the American Medical Association àti New England Journal of Medicine. Láti ọdún 2012 sí 2018 ó jẹ́ Clinical Associate Professor of Medical Humanities and Bioethics ní University of Rochester.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
