ifihan
Nígbà àtijọ́, àwọn òpó mẹ́ta pàtàkì ló ń gbé ìdájọ́ ìṣègùn lárugẹ: àkíyèsí òótọ́, ìjíròrò gbangba, àti ìrẹ̀lẹ̀ láti gbà pé a ní ààlà ìmọ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìlànà wọ̀nyí ṣì ń gbèrú nínú ìbáṣepọ̀ ojoojúmọ́ láàárín àwọn ilé ìwòsàn àti àwọn ọ̀nà ICU, àyíká tí ó kún fún ìdàrúdàpọ̀ tí ó sábà máa ń fi ìfẹ́ ọkàn hàn sí ohun tí ó ṣe pàtàkì ju ohun tí ó ní í ṣe pẹ̀lú nǹkan lọ ti ń bò wọ́n mọ́lẹ̀ lórí ayélujára.
Àwọn ìkànnì ìbánisọ̀rọ̀ àwùjọ ti yí ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ padà pátápátá, ṣùgbọ́n wọ́n tún ti yí ọ̀nà ìgbésí ayé wa ojoojúmọ́ padà. Ó ti yí bí a ṣe ń ronú padà, bí a ṣe ń ṣe àyẹ̀wò ìwífún, àti ẹni tí a yàn láti gbẹ́kẹ̀lé. Dípò gbígbé ìjíròrò onímọ̀ nípa ìmọ̀ lárugẹ, ó ti yí ìmọ̀ ìṣègùn padà sí ibi ìjà tí èrò ń bá ara wọn jà àti bí àwọn ọ̀nà ìkọ̀wé ṣe ń mú kí àwọn ohùn tí ó le koko jù àti èyí tí ó ń yípadà pọ̀ sí i, tí ó sábà máa ń mú kí àwọn ojú ìwòye tí a wọ̀n pọ̀ sí i kúrò. Síbẹ̀, láàárín àwọn èrò tí kò ṣe pàtàkì, àwọn ohun pàtàkì kan wà tí ó ti yọjú. Gẹ́gẹ́ bí ìṣègùn fúnra rẹ̀, ìkànnì ìbánisọ̀rọ̀ àwùjọ ní onírúurú ìrírí: rere, búburú, àti búburú.
Rere: Ìmọ̀ dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn nígbẹ̀yìn gbẹ́yín
James Madison fi hàn gbangba pé Àwùjọ olómìnira gbọ́dọ̀ fi agbára tí ìmọ̀ ń pèsè dì ara rẹ̀ mú.Àwọn ìkànnì àwùjọ ti mú àṣẹ pàtàkì yìí ṣẹ, wọ́n ti sọ ìròyìn di tiwantiwa ní ọ̀nà tí a kò tíì rí irú rẹ̀ rí.
Àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn tó ṣọ̀wọ́n, tí wọ́n ti nímọ̀lára pé wọ́n dá wà nínú ìjìyà wọn tẹ́lẹ̀, lè bá ara wọn sọ̀rọ̀ nípa àwọn ibi ìpàdé àti àwọn ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́. Wọ́n ń pín àwọn ìrírí ara ẹni, wọ́n ń ṣiṣẹ́ pọ̀ lórí wíwá ojútùú, wọ́n sì ń jèrè òye kíákíá ju bí ọ̀pọ̀ ilé ìtọ́jú ìlera ìbílẹ̀ ṣe lè tẹ̀ jáde lọ. Ní gbogbo àgbáyé, àwọn oníṣègùn lè bá ara wọn sọ̀rọ̀, wọ́n ń pín àwọn ìlànà ìṣègùn àti ìdáhùn ìtọ́jú ní àkókò gidi, wọ́n sì ń mú kí àwọn ìjíròrò tí ó kọjá ààlà ilẹ̀ ayé rọrùn—ohun tí ìwé ìròyìn ìṣègùn kò lè bá mu ní ti ìyára.
Ní àkókò ìṣòro ìlera gbogbogbòò, ìyára pínpín ìsọfúnni lórí àwọn ìkànnì àwùjọ di ohun tó ṣe pàtàkì sí i. Àwọn dókítà iwájú lè kìlọ̀ fún àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn kárí ayé, kí wọ́n pín àwọn àkíyèsí ìṣáájú nípa àwọn àpẹẹrẹ àrùn, kí wọ́n sì mọ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà kí àwọn ìlànà ìjọba tó dé. Pípàṣípààrọ̀ ìsọfúnni kíákíá yìí di ọ̀nà ìgbàlà fún àwọn aláìsàn àti àwọn oníṣègùn, ó ń fún àwọn ènìyàn ní ìtìlẹ́yìn pàtàkì àti agbára ní àwọn ọ̀nà tí a kò lè ronú tẹ́lẹ̀. Apá yìí ti ìkànnì àwùjọ, gbígbé ìsopọ̀ àti pínpín ìmọ̀ lárugẹ, jẹ́ ohun tí a gbọ́dọ̀ gbìyànjú láti gbé ró àti dáàbò bò.
Ohun Burúkú: Ìmọ̀ṣẹ́ Agbára Agbára Ti Parẹ́ Lábẹ́ Ìwúwo Ariwo
George Washington gbà pé òótọ́ ló máa ń borí kìkì tí àwọn èèyàn bá fẹ́ ṣiṣẹ́ kára láti tú u jáde. Ó bani nínú jẹ́ pé ìlànà yìí ti bàjẹ́ ní ojú ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ àwùjọ, èyí tí ó ń san èrè fún iyára, ìbínú, àti ìdánilójú tí kò ní ìpìlẹ̀ báyìí. Àwọn ànímọ́ wọ̀nyí kò bá àwọn ọ̀nà líle koko, tí ó dá lórí ẹ̀rí mu tí ó ń ṣe ìpìlẹ̀ fún iṣẹ́ ìṣègùn mu.
Ní àkókò kan tí gbogbo ènìyàn lè gbọ́ ohùn wọn dáadáa, àwọn ọ̀nà tí wọ́n fi ń ya àwọn oníṣègùn tó ní ìmọ̀ àti àwọn tí kò ní ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti sọ di aláìlágbára. Àwọn ènìyàn tí kò ní ìmọ̀ tó péye lè fi ara wọn hàn gẹ́gẹ́ bí ògbóǹkangí, àwọn ènìyàn sì máa ń tiraka láti ṣe ìyàtọ̀ tó dá lórí ìmọ̀. Ìgbẹ́kẹ̀lé lè dàbí ìmọ̀, a sì lè máa ṣi iṣẹ́ wọn lò gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́.
Ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ti dá ipa tó bani lẹ́rù, kódà lórí àwọn oníṣègùn tó ní ìmọ̀ tó sì lè máa ṣiyèméjì láti sọ èrò wọn ní gbangba. Wọn kò ṣe bẹ́ẹ̀ nítorí pé wọn kò ní ẹ̀rí tàbí ìmọ̀, ṣùgbọ́n nítorí pé wọ́n bẹ̀rù ẹ̀san láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn tó ń sọ̀rọ̀ lórí ayélujára. Ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo tí a kò lóye lè yọrí sí ìhalẹ̀mọ́ni, ìbàjẹ́ sí orúkọ rere iṣẹ́, tàbí kí ó tilẹ̀ fa ẹ̀dùn ọkàn. Nínú àyíká tí a sábà máa ń pa àwọn ohùn tí kò bá ara wọn mu, ọ̀pọ̀ ènìyàn yàn láti dákẹ́—wọ́n gbàgbọ́ pé ó dára ju fífi òtítọ́ wewu lọ. Irú ìyípadà bẹ́ẹ̀ léwu sí ẹ̀ka iṣẹ́ ìṣègùn, níbi tí ìjíròrò ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó dára àti ìfẹ́ láti kópa nínú àìgbọ́ra-ẹni-níjà ṣe pàtàkì fún ìlọsíwájú.
Ìwà Ìbàjẹ́: Ìfòfindè ní Orúkọ “Ààbò”
Benjamin Franklin kìlọ̀ pé Àwọn tí wọ́n fi òmìnira sílẹ̀ fún àrékérekè ààbò nígbẹ̀yìn gbẹ́yín kò ní sí èyíkéyìí nínú wọnÌkìlọ̀ yìí ní àfiyèsí tó ṣe kedere ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí nítorí a ti rí àwọn òtítọ́ tó ń bani lẹ́rù nípa ìfòfindè tí àwọn ilé iṣẹ́ ìjọba àti àwọn ìkànnì àwùjọ gbé kalẹ̀.
Àwọn oníṣègùn tí wọ́n gbé àníyàn tó tọ́ kalẹ̀ tàbí tí wọ́n béèrè ìbéèrè nípa ìtàn tó wọ́pọ̀ sábà máa ń pa ara wọn lẹ́nu mọ́. Àwọn ìròyìn tí wọ́n kọ àwọn àkíyèsí ìṣègùn tó jẹ́ òótọ́ ni wọ́n sábà máa ń kà sí “ìròyìn èké,” èyí tó ń yọrí sí ipa tó lágbára lórí ìjíròrò gbangba. Gbogbo ìjíròrò ni wọ́n parẹ́ tàbí kí wọ́n fi pamọ́, kì í ṣe nítorí pé wọ́n jẹ́ irọ́, ṣùgbọ́n nítorí pé wọ́n pe àwọn ìtàn tó ti wà ní ipò àṣẹ níjà.
Àyíká yìí yọrí sí pípa àwọn ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ búburú mọ́, àti pípa àwọn ọgbọ́n ìtọ́jú ìtọ́jú àkọ́kọ́ rẹ́ tàbí fífi ṣe yẹ̀yẹ́, èyí tí ó yẹ kí a gbé yẹ̀ wò dáadáa. Nítorí náà, àwọn dókítà pàdánù àwọn ìpìlẹ̀ tí wọ́n ní láti pín ìmọ̀ wọn tẹ́lẹ̀, nígbà tí àwọn aláìsàn pàdánù ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ilé ìtọ́jú. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, ìgbẹ́kẹ̀lé ìlera gbogbogbòò bàjẹ́ gidigidi—kì í ṣe nítorí wíwà àwọn aláìgbọràn ṣùgbọ́n nítorí pé wọ́n pa àwọn aláìgbọràn mọ́ ní ọ̀nà títọ́.
Thomas Jefferson ṣàlàyé ní ṣókí nípa ìníyelórí òmìnira ọ̀rọ̀ sísọ, ó sì kéde pé, “Mo duro fun ominira awon oniroyin ati lodi si gbogbo irufin ofin lati pa awon ẹdun tabi atako awon eniyan mo nipa fifi agbara mu won.“Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò wà láàyè láti rí ìdìde Silicon Valley, ìbá ti mọ ewu tó wà nínú agbára rẹ̀ tí kò ní àkóso láti dá ìjíròrò pàtàkì dúró.”
Nibo Ni A Lọ Lati Nibi?
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò lè dá àkókò padà láti ṣàtúnṣe ọdún márùn-ún tó kọjá, a lè kọ́ àwọn ẹ̀kọ́ tó ṣe pàtàkì láti ọ̀dọ̀ wọn.
Àkọ́kọ́, ó ṣe pàtàkì kí a fún àwọn dókítà ní òmìnira láti sọ èrò wọn ní gbangba lẹ́ẹ̀kan sí i. Ìjíròrò òtítọ́ kì í ṣe ewu—ní tòótọ́, ó jẹ́ ìpìlẹ̀ gan-an tí a gbé ìtọ́jú lé lórí. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn aláìsàn gbọ́dọ̀ ní ìgboyà láti béèrè ìbéèrè nípa ohun gbogbo, títí kan àwọn ọ̀nà ìwádìí tí ó ní ipa lórí ìwífún tí a gbé kalẹ̀ fún wọn, kí wọ́n rí i dájú pé àyẹ̀wò tó dára lórí àwọn orísun ṣì jẹ́ ìpìlẹ̀ ìdúróṣinṣin aláìsàn.
Kò sí ohun tí a lè sọ nípa ìjẹ́pàtàkì mímú àṣà ìjíròrò sáyẹ́ǹsì padà sípò; ó yẹ kí a fún níṣìírí dípò kí a dẹ́kun rẹ̀. Àwọn ìkànnì ìbánisọ̀rọ̀ àwùjọ gbọ́dọ̀ dáwọ́ ìfẹ̀hàn wọn dúró pé wọ́n jẹ́ olùdájọ́ òtítọ́, pàápàá jùlọ ní ẹ̀ka tí ó ní onírúurú ẹ̀ka àti ìṣòro bí iṣẹ́ ìṣègùn.
A gbọ́dọ̀ tún àwọn agbègbè gidi kọ́ láìsí ìkànnì ayélujára, níbi tí a ti ń gbé àwọn ìbáṣepọ̀ kalẹ̀ nípasẹ̀ ìbáṣepọ̀ ojúkojú àti ìdájọ́ tí a ń ṣe nípasẹ̀ òye tòótọ́, dípò ìdáhùn ìfèsìpadà sí àwọn akoonu tí ó ní ìmọ́lára. Ìdàgbàsókè ìdájọ́ ìṣègùn sinmi lórí àyíká kan níbi tí a ti ń fún ìfẹ́ ọkàn àti ìgboyà níṣìírí láti gbèrú.
ipinnu
Àwọn ìkànnì àwùjọ ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àfihàn àwọn apá tó dára jùlọ àti èyí tó burú jùlọ nínú àwùjọ wa. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ti fún àwọn ènìyàn ní àǹfààní láti rí ìwífún, ìmọ̀lára àwùjọ, àti agbára láti gbèjà ara wọn, ó tún ti kún ilẹ̀ náà pẹ̀lú ariwo, ìdàrúdàpọ̀, ìkórìíra, àti, nígbà míì, ìfòfindè pátápátá. Ohun rere tó ń jáde láti inú ìkànnì àwùjọ ní ìtumọ̀ tó jinlẹ̀. Àwọn àbájáde búburú ni a lè sọtẹ́lẹ̀ nítorí àyíká. Síbẹ̀síbẹ̀, òtítọ́ búburú ti ìfòfindè àti ìtẹ̀mọ́lẹ̀ kò ṣeé gbà rárá.
Gẹ́gẹ́ bí John Adams ti fi ọgbọ́n rán wa létí, “A gbọ́dọ̀ ṣètìlẹ́yìn fún òmìnira ní gbogbo ewu“Èyí ní òmìnira láti ronú jinlẹ̀, láti béèrè ìbéèrè nípa àwọn ìlànà tí a ti gbé kalẹ̀, láti bá ara wa jiyàn, àti láti lo ìṣègùn tí a fi ẹ̀rí ìwádìí darí dípò ìpinnu algorithmic. Ó ṣe pàtàkì kí a gba àwọn òmìnira wọ̀nyí padà láti gbé ìjíròrò tí ó dára jù àti tí ó ṣe kedere lárugẹ ní ọjọ́ iwájú.
-
Joseph Varon, Dókítà jẹ oniwosan abojuto to ṣe pataki, ọjọgbọn, ati Alakoso ti Alliance Medical Independent. O ti kọwe lori 980 awọn atẹjade atunyẹwo ẹlẹgbẹ ati ṣiṣẹ bi Olootu Oloye ti Iwe akọọlẹ ti Oogun Olominira.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
