“Ní oṣù kọkànlá ọdún 2020, mo rántí pé mo jókòó lórí àpótí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ mi, mo sì gbé e sí orí òkè ibi ìdúró ọkọ̀ nítorí pé ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi kan ṣoṣo tí kò sí ọlọ́pàá ní ilé-ẹ̀kọ́ tí ń ṣọ́ wa, tí mo sì ń ronú pé kí ló máa ṣẹlẹ̀ tí… mo bá fò sílẹ̀? Bẹ́ẹ̀ ni ó ti burú tó. Ṣùgbọ́n mo rò pé ìyá mi yóò banújẹ́ tó bẹ́ẹ̀. Èyí mú kí n má lè dúró síbi ìdúró ọkọ̀,” ni Houston Reese, ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, tí ó lọ sí Yunifásítì Biola ní Los Angeles County, California láti ọdún 2019 sí 2023, agbègbè kan tí ó sọ pé ó ní ọ̀kan lára àwọn ìdènà tí ó le jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà ní àsìkò Covid.
Ó ní, “Mo ní ìbànújẹ́ gidigidi nítorí ohun tí wọ́n gbà lọ́wọ́ wa, nípa àwọn ìdènà àti àìlè wà pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ mi.” Ṣùgbọ́n, ó nímọ̀lára bí ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ní oríire, nítorí pé àbájáde rẹ̀ lè burú sí i jù bẹ́ẹ̀ lọ.
Olùdarí Ilé-iṣẹ́ fún Ìṣàkóso àti Ìdènà Àrùn tẹ́lẹ̀ James Redfield wi Ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 2020, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́ àti ọ̀dọ́ ló ń kú nítorí ìpara ara ẹni àti ìlòkulò oògùn ju ti Covid lọ. Àwọn dókítà àti àwọn onímọ̀ nípa àrùn tó kọ àti tó tẹ̀jáde Ikede Barrington Nla ní oṣù kẹwàá ọdún 2020, wọ́n gbani nímọ̀ràn lòdì sí pípa ilé ìwé, wọ́n pè wọ́n ní “àìṣòdodo tó burú jáì;” wọ́n sì gbèjà ààbò àwọn àgbàlagbà àti àwọn aláìsàn gidigidi; wọ́n sì gbàni nímọ̀ràn pé kí àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn ènìyàn tó ní ìlera máa tẹ̀síwájú nínú ìgbésí ayé déédéé nítorí pé wọn kò ní ewu púpọ̀ láti inú àrùn náà. Láti ìgbà náà, ọ̀pọ̀ àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti gbà pé ìpayà, ìbẹ̀rù, àti àwọn ìdènà tó le koko nínú ìgbésí ayé àwọn ọ̀dọ́ nígbà tí àrùn Covid bá ń jà jẹ́ àṣìṣe, wọ́n sì ń fa ìpalára ńlá. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn ti dákẹ́.
Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn àbá tí a gbà lòdì sí ìdènà fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì kò dín àwọn àṣẹ àti ìlànà ìdènà tí ó ba wọ́n jẹ́ kù. Kọ́lẹ́ẹ̀jì fún àwọn ọ̀dọ́ ní àkókò láti béèrè ìbéèrè lọ́wọ́ àwọn aláṣẹ, láti ṣe àwárí àwọn èrò tuntun, láti ní àwọn ìrìn àjò pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ nígbà tí wọ́n ń bá ara wọn ṣe àjọṣepọ̀ àti ìbáṣepọ̀. Ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọ̀nà onígbàlódé gbà àwọn èrò ti mímú ìrònú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dán mọ́rán; ó ń mú wọn ṣàyẹ̀wò àwọn ojú ìwòye tí ó yàtọ̀ síra; ó sì ń kọ́ wọn láti mú kí àwọn àríyànjiyàn ẹnu àti ìkọ̀wé wọn lágbára sí i. Síbẹ̀, ní àkókò Covid, àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì àti yunifásítì káàkiri orílẹ̀-èdè náà tẹ̀lé àwọn àṣẹ ìjọba àti ti ìjọba nígbà tí wọ́n ń kó ìrẹ̀wẹ̀sì bá ìrònú àti ìbéèrè àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa ṣíṣe àkíyèsí àti níyà.
Nígbà tí Houston padà sí ilé ìwé ní ìgbà ìwọ́wé ọdún 2020, ó dà bí ìlú ẹ̀mí fún un pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ lórí ìkànnì ayélujára láti inú yàrá wọn. Ó ní, wọ́n fipá mú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti wọ ìbòmú níta, bí àwọn ọlọ́pàá ilé ìwé ṣe ń ṣọ́ wọn. Ní ìkọlù àkọ́kọ́, wọ́n san owó ìtanràn fún wọn, àti ní ìgbà kejì, wọ́n rán wọn lọ sílé, “gẹ́gẹ́ bí ọmọ ọdún 19,” ó sọ pẹ̀lú àìnígbàgbọ́. Ó ṣàpèjúwe bí wọ́n ṣe máa ń gbé oúnjẹ díẹ̀díẹ̀ nígbà tí wọ́n bá ń rìn jáde, kí ó lè bọ́ ìbòmú ojú tí a pàṣẹ fún un kí ó sì mí ẹ̀mí tútù. Ní alẹ́ ọjọ́ kan, ó lọ síta pẹ̀lú ìbátan rẹ̀ tí kò tíì rí fún ìgbà pípẹ́. Wọ́n jókòó ní nǹkan bí ẹsẹ̀ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sí ara wọn, wọ́n ń sọ̀rọ̀. Ọlọ́pàá ilé ìwé kan sún mọ́ wọn láti fipá mú wọn láti fi ìbòmú náà sí i. Wọ́n sọ pé wọ́n ń jẹun.
“O kò jẹun tó nígbà gbogbo,” ni olùṣọ́ náà wí. “Fi ìbòjú bo ojú rẹ.”
Àwọn ọlọ́pàá ń lu ilẹ̀kùn yàrá ìsinmi nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì péjọ; àwọn àṣírí àṣírí àwọn olùṣàkóso kọ́lẹ́ẹ̀jì pèsè fún fífi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ẹlẹgbẹ́ wọn tí kò tẹ̀lé ìlànà sílẹ̀; àwọn olùṣàkóso tí ń dí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti kúrò ní ilé ìwé fún oṣù mélòó kan; ìlé àwọn olùkọ́; ìlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́; ìtìjú àti ìfìyàjẹni àwọn tí kò tẹ̀lé ìlànà náà - Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì ìgbà Covid sọ irú ìtàn báyìí.
Àwọn Ìbòmọ́lẹ̀ Ojú Nígbà Tí A Bá Ń Lò Láàárín Orílẹ̀-èdè; Àwọn Abẹ́rẹ́ Àrùn Covid Tó Pàtàkì
Ẹlẹ́sẹ̀ kan tí ó ń sáré kọjá orílẹ̀-èdè, Houston ṣàpèjúwe bí wọ́n ṣe ń fipá mú un wọ ìbòmú nígbà tí ó ń sáré níta ní LA County, ṣùgbọ́n nígbà tí ẹgbẹ́ náà sáré ní máìlì méjì sí Orange County, àwọn òfin yí padà.
Ó ní, “Olùkọ́ni yóò yípadà, yóò sì sọ fún wa pé a lè bọ́ ìbòjú náà kúrò.” Ní ìparí ọdún ilé-ẹ̀kọ́ ọdún 2020, Houston, tí ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ̀ ìṣèlú, fi ìdíje sílẹ̀, ó kùnà nínú kíláàsì méjì, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ pàdánù ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ó fi ilé-ẹ̀kọ́ sílẹ̀ fún ìgbà díẹ̀. Nígbà tí ó padà dé, àwọn àṣẹ àjẹ́sára bẹ̀rẹ̀.
Ó ní, “Mi ò rò pé àjẹsára náà pọndandan fún mi gẹ́gẹ́ bí ọmọ ogún ọdún pẹ̀lú ìlù ọkàn tó ń dún fún ìgbà díẹ̀, tó jẹ́ pé ó ní ìwọ̀n 10 nínú ọgọ́rùn-ún ọ̀rá ara, tó sì ti ń sáré ìrìn 60 máìlì lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀.” Àwọn olùṣàkóso béèrè pé kí wọ́n ṣe àyẹ̀wò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó kọ̀ láti gba àjẹsára náà, wọ́n sì ní kí wọ́n ṣe àyẹ̀wò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó kọ̀ láti gba àjẹsára náà ní ìgbà méjì lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀.
“Àwọn tí a ní láti ṣe àyẹ̀wò ni a mọ̀ ní gbangba, a sì ní láti lọ sí ibi tí ó yàtọ̀ síra ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga láti gba ìfọ́ imú. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní àmì àìtọ́ tàbí tí wọ́n ní àrùn Covid, tí wọ́n ní ikọ́ tàbí òórùn dídùn, ni a rán lọ sí àwọn ilé tí ó yàtọ̀ síra ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga, a sì fipá mú wọn láti dúró fún ọ̀sẹ̀ méjì,” ó ṣàlàyé. “Àìní àmì àrùn vax àti àyẹ̀wò àrùn náà jẹ́ ìtìjú,” ó sọ. Ó wo gbogbo àwọn tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò náà tí wọ́n ń ṣàìsàn.
Àwọn Àṣẹ Ìjàgun
Ẹgbẹ́ No College Mandates (NCM), tí Lucia Sinatra ń darí, ni wọ́n tọ́pasẹ̀ rẹ̀. 1,200 awọn ile-iwe giga èyí ló pàṣẹ fún àwọn ajẹ́sára Covid, èyí tí kì í ṣe gbogbo ilé ìwé gíga ló pàṣẹ fún wọn ní ọdún 2021, gẹ́gẹ́ bí Sinatra ti sọ. Ó ṣiyèméjì nípa àwọn ajẹ́sára Covid láti ìgbà tí wọ́n ti kọ́kọ́ ṣe é, lẹ́yìn ìwádìí àti òye, ó bẹ̀rẹ̀ sí í jà láti dá wọn dúró.
“Ṣíṣe bẹ́ẹ̀ kọ́ kò jẹ́ àṣàyàn fún mi – iṣẹ́ náà gbọ́dọ̀ parí, mo sì gbọ́dọ̀ wà ní ipò iwájú. Mo ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì tí wọ́n fẹ́ wọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga tàbí kọ́lẹ́ẹ̀jì, kò sì sí ọ̀nà tí mo fẹ́ jẹ́ kí ilé-ẹ̀kọ́ kan fipá mú wọn láti tẹ̀lé àṣẹ fún ọjà tí kò dènà àkóràn tàbí ìtànkálẹ̀ àrùn, tí kò pọndandan fún àwọn àgbàlagbà ọ̀dọ́ tí ara wọn le tí wọn kò sí nínú ewu àìsàn líle tàbí ikú láti inú kòkòrò àrùn náà, tí wọ́n sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í fi àwọn àmì ìpalára ti myocarditis àti pericarditis hàn, àti àwọn àmì mìíràn.”
Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí NCM tọ́pasẹ̀ jẹ́ díẹ̀ lára àwọn tí ó nílò àjẹsára COVID. Ó ní, “Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ kékeré mìíràn tí a kò mọ̀ dáadáa wà tí wọ́n tún nílò àjẹsára náà.” “A lo àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga 1,200 tí ó ga jùlọ, tí a kọ sílẹ̀ nípasẹ̀ àwọn tí a kọ sílẹ̀ láti ọwọ́ àwọn tí ó ní àrùn náà. Iroyin US ati Iroyin agbaye“A fi àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì mìíràn kún un nígbà tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àwùjọ sọ fún wa nípa ìlànà wọn.” Nítorí iṣẹ́ àwọn ajìjàgbara bíi Sinatra àti àwọn ẹgbẹ́ bíi No College Mandates, ní oṣù Kejì ọdún 2025, ìjọba Trump ti ṣe àtẹ̀jáde kan ibere láti fòpin sí àyẹ̀wò fún COVID gẹ́gẹ́ bí ohun tí a gbọ́dọ̀ ṣe fún ìforúkọsílẹ̀ ní kọ́lẹ́ẹ̀jì. Síbẹ̀síbẹ̀, wọ́n ṣì jẹ́ dandan fún ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìlera láti parí àwọn apá ìṣègùn tí a nílò ní ẹ̀kọ́ wọn.
Kó tó di pé wọ́n ti ṣe ìbọn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níléèwé gíga, ìgbésí ayé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì yí padà lójijì àti lọ́nà tó yanilẹ́nu. Ní ìgbà ìrúwé ọdún 2020, àwọn ilé ẹ̀kọ́ jákèjádò orílẹ̀-èdè dá àwọn kíláàsì ara ẹni dúró, wọ́n yí padà sí àwọn kíláàsì orí ayélujára, wọ́n sábà máa ń rán àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ sílé tàbí wọ́n máa ń fi wọ́n sí ilé ìtura tàbí gbọ̀ngàn ìgbafẹ́. Èyí kan ó kéré tán àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mílíọ̀nù mẹ́rìnlá, gẹ́gẹ́ bí Ọ̀jọ̀gbọ́n Bryan Alexander ti Georgetown ti sọ. iṣiro lori CNBC ní ìparí oṣù kẹta ọdún 2020. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tó ju 1,300 lọ gẹ́gẹ́ bí Àpérò Orílẹ̀-èdè ti Àwọn Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Ìpínlẹ̀ ti sọ, àwọn kíláàsì tí wọ́n ti dá dúró ní ojúkojú àti àwọn ilé ẹ̀kọ́ tí wọ́n ti pa.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì àti yunifásítì ní gbogbo orílẹ̀-èdè náà ló ń dí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti lọ sí kíláàsì, wọ́n ń dá wọn dúró, tàbí wọ́n ń lé wọn jáde nítorí pé wọ́n kọ̀ láti gba ìbọn. Ó ṣòro tàbí kò ṣeé ṣe láti gba ìyọkúrò.
“Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọ̀nyí sábà máa ń ní ìbànújẹ́ tàbí ìbẹ̀rù débi pé wọn kò lè gbèjà ara wọn,” Sinatra sọ. “Àkókò rere nínú ìgbésí ayé wọn ti bàjẹ́, àwọn àgbàlagbà àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí a yàn láti dáàbò bò wọ́n sì yíjú sí wọn.”
A Akosile ti Eedi Egbogi iwadi pari ero pe awọn ipalara ti awọn igbelaruge ibọn Covid ju awọn anfani fun awọn ọdọ ti ọjọ-ori 18 si 29 lọ. Sibẹsibẹ ni ọdun 2022, ọpọlọpọ awọn ile-ẹkọ giga ati awọn ile-ẹkọ giga Wọ́n ṣì ń béèrè pé kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gba ìfúngun COVID pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìfúngun méjì láti lọ sí ilé ìwé.
“Mo pàdánù ìgbàgbọ́ púpọ̀ nínú àwọn ilé-ẹ̀kọ́ àti nínú ilé-ẹ̀kọ́ mi,” Houston Reese sọ. “Mo rò pé ilé-ẹ̀kọ́ náà yóò fẹ́ láti dúró ní òtítọ́, ṣùgbọ́n fún ọdún méjì sí mẹ́ta, ó dé ibi tí ó yẹ fún Ilé-iṣẹ́ Ìlera Àpapọ̀ ti LA County.” Houston sọ pé ó ka àti fetísílẹ̀ ní gbogbo ìgbà ní àkókò yìí sí oríṣiríṣi àwọn orísun ìròyìn bíi Fox, CNBC, CNN, àti Ojoojumọ Waya àti ìwádìí nípa àwọn àpilẹ̀kọ àti orísun. Ó tún ṣàkíyèsí àti gbà Johns Hopkins kan. article èyí tó béèrè ìbéèrè nípa iye àwọn tó ń polongo. Ó ní bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ láti bá sọ̀rọ̀ àti àwọn ẹgbẹ́ ìjọ ló ràn án lọ́wọ́ láti dúró tì í, ó sì fi kún un pé àwọn ọ̀rẹ́ kan fi ilé ìwé sílẹ̀ nítorí àwọn ìlànà tó ń dínà mọ́ ọn.
Houston sọ pé ó yára hàn gbangba pé kọ́lẹ́ẹ̀jì náà ní “ìrònú apàṣẹwàá” ó sì lè dá àwọn ènìyàn padà sílé nítorí àìtẹ̀lé òfin. Àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n kan bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kẹ́dùn ṣùgbọ́n wọn kò dìde dúró, ó ní.
“Ìyẹn jẹ́ ohun ìjákulẹ̀, ṣùgbọ́n mo mọ̀ pé wọ́n gbọ́dọ̀ máa ṣiṣẹ́ wọn,” Houston sọ. Nígbà tí olùkọ́ni ìsáré rẹ̀ lọ sí ṣọ́ọ̀ṣì kan tí ó ṣì ṣí sílẹ̀, “nígbà tí ìjọba ìpínlẹ̀ LA fòfin dè orin,” ó sọ pé àwọn aláṣẹ ilé-ìwé fipá mú kí olùkọ́ náà dúró sílé fún ìgbà díẹ̀. “Kì í ṣe àkókò tó dára. Ó kéré tán akẹ́kọ̀ọ́ kan ni wọ́n lé jáde nítorí pé ó ní àlejò.”
“Mo nireti pe itan mi yoo mu awọn eniyan ni irẹwẹsi lati tun gba ipo ẹgbẹ naa. Mo fẹ lati ri idahun ti o mọ ni ọjọ iwaju,” Houston sọ, o fi kun pe o jẹ Libertarian ati pe ko ro pe ijọba yẹ ki o ni ẹtọ lati ṣe awọn ipinnu iṣoogun fun awọn eniyan. O ṣe akiyesi pe o ti ṣe iwadi data ti o sọ pe awọn ibọn Covid ko da itankale kaakiri. Inu mi dun lati ba a sọrọ lori foonu lakoko ti o n gbadun Disney World ni ọsan ọjọ Sunday kan pẹlu awọn ọrẹ rẹ. “Ohun ti o ṣẹlẹ lakoko Covid ko yẹ ki o ṣẹlẹ mọ,” o sọ.
Awọn ihamọ Ile-ẹkọ giga East Coast
Jákèjádò orílẹ̀-èdè náà ní Fairfield, Connecticut, Sophia Spinelli ṣàlàyé irú ìrírí kan náà nígbà tí ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní Fairfield University ní oṣù kẹta ọdún 2020. Àjàkálẹ̀-àrùn náà bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún àkọ́kọ́. Nígbà tí ó padà sí ilé ìwé ní ìgbà ìwọ́wé ọdún 2020, wọ́n ti gbọ̀ngàn oúnjẹ àti ibi ìdárayá pa, wọ́n sì wà ní títì pa títí di ìyókù ọdún, ó sọ.
“A kò gbà wá láàyè láti ní àlejò tó ju méjì lọ nínú yàrá wa ní àkókò kan náà, àwọn àlejò sì ní láti wọ ìbòmú,” Sophia sọ. Ó ní àwọn alábàágbé márùn-ún ní ilé gbígbé kan ní ilé ìtura kan ní ilé ìtura kan. Nígbà tí àwọn àlejò kò bá wọ ìbòmú, àwọn olùdámọ̀ràn olùgbé àti àwọn ọlọ́pàá ilé ìtura sábà máa ń kan ilẹ̀kùn wọn, wọ́n sì máa ń fipá mú wọn wọ ìbòmú. Wọn kò gbà kí àwọn ọmọ ọdún méjìlá ní ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́.
“Nítorí náà, sísá fún ọjọ́ kan kì í ṣe àṣàyàn rárá,” Sophia sọ. “Wọ́n fi wá sí yàrá wa fún oṣù mẹ́sàn-án lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.” Àwọn kíláàsì kan wà ní ojúkojú, ṣùgbọ́n wọ́n máa ń yí sí Zoom lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan tàbí títí láé jálẹ̀ ọdún, ó fi kún un.
Lilo oògùn olóró, ìlòkulò ọtí líle, Ati afẹsodi si awọn ẹrọ kọnputa Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì ti pọ̀ sí i nígbà tí àjàkálẹ̀-àrùn bá ti pa àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga àti àwọn ìdènà, gẹ́gẹ́ bí onírúurú ìwádìí ti sọ, akẹ́kọ̀ọ́ yìí ní Fairfield University ròyìn ìrírí rẹ̀ ní ojú-ìwòye.
“Gbogbo ẹni tí mo mọ̀ máa ń mu ọtí líle ní gbogbo alẹ́ – a kò ní ohun mìíràn láti ṣe, ó sì bani nínú jẹ́ pé ọtí mímu nìkan ni ọ̀nà tí ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní láti kojú,” Sophia sọ. “Gbogbo ìwà mi yípadà. Mi ò ka ara mi sí ẹni tí ó ní ìbànújẹ́ tàbí tí kò ní ìtẹ́lọ́rùn, ṣùgbọ́n mo lè sọ pé ipa tí Covid ní lórí mi jẹ́ ohun tó burú gan-an sí ìlera ọpọlọ àti ti ara mi.” Nítorí pé kò lè lo ibi ìdánrawò, ó sáré.
Ó ní, “Nígbà tí mo sáré jáde nìkan, àwọn ọlọ́pàá ilé-ẹ̀kọ́ sọ fún mi pé kí n wọ ìbòjú, èyí tí mo kọ̀ láti ṣe.” “Ìpele mi lọ sílẹ̀, mo sì mọ̀ pé mo ti dé ipò ìrẹ̀wẹ̀sì nígbà tí mo ń sunkún láìsí ìdí tí ó hàn gbangba ní àárín ọ̀sán.” Ó ṣàpèjúwe àwọn ọ̀rẹ́ tí wọ́n ń bá ara wọn jà ní ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, títí kan ọ̀rẹ́ ọkùnrin kan tí ó di ẹni tí ó gbára lé ọtí líle pátápátá. “Èmi àti àwọn alábàágbé mi a máa ń sùn ní gbogbo ọjọ́ a sì máa ń mu ọtí nígbà tí oòrùn bá wọ̀. Kò sí ohun mìíràn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àkókò wa. A kò lè ní àwọn ọ̀rẹ́ tuntun a sì pàdé àwọn ènìyàn tuntun nítorí àwọn òfin náà. Mo máa ń wo àwọn àwòrán mi a sì lè dá ara mi mọ̀.”
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Fairfield kò pàṣẹ fún àjẹsára àrùn Covid, bíi Houston Reese ní LA County, California, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bíi Sophia ní Connecticut ni wọ́n máa ń ṣe àyẹ̀wò ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀.
“Mo ti pàdánù ìdánwò kan rí nítorí pé mo wà nílé fún ìgbéyàwó arábìnrin mi, ọlọ́pàá kan sì dé sí yàrá mi, ó sì halẹ̀ mọ́ mi pé wọn yóò lé mi kúrò ní ilé ìwé tí mi ò bá tẹ̀lé ìlànà náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ kí n sì gba ìdánwò ní ọjọ́ náà.” Sophia béèrè lọ́wọ́ àwọn ìlànà kọ́lẹ́ẹ̀jì tí kò bá a mu. Ó sọ pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gba ìmeeli nígbà gbogbo láti ọ̀dọ̀ ààrẹ kọ́lẹ́ẹ̀jì tí ó ń kìlọ̀ fún wọn pé kí wọ́n má ṣe pàdé àwọn ẹgbẹ́ ọ̀rẹ́ wọn nínú yàrá wọn. Pẹ̀lú ìṣírí láti ọ̀dọ̀ ìdílé rẹ̀ àti gbígbà agbára láti inú ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn rẹ̀, ó sọ pé òun ni ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kan ṣoṣo nínú àwùjọ rẹ̀ tí ó kọ̀wé sí olórí.
“Mo pàdé rẹ̀ lórí ayélujára mo sì ṣàlàyé bí àwọn òfin náà ṣe tako ara wọn. Báwo ni dídi mọ́ inú ilé ní gbogbo ọjọ́ láìsí afẹ́fẹ́ tuntun ṣe dára ju wíwà ní àyíká àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ti wà ní ilé ìwé gbogbo ọdún lọ? Kí ló dé tí wọ́n fi kọ̀ láti gba èrò àtijọ́ nípa ààbò agbo, pàápàá jùlọ ní ibi tí ó yẹ kí ó jẹ́ ibi tí ó dára jùlọ? Kí ló dé tí a fi gbọ́dọ̀ ní àwọn kíláàsì lórí ayélujára nígbà tí àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n nìkan ló ń bẹ̀rù ìlera wọn?” Ó béèrè.
Ó ní àwọn olùṣàkóso dáhùn àwọn ìdáhùn tí kò wúlò àti èyí tí kò ṣe àtúnṣe.
Ó ní, “Mo rẹ̀wẹ̀sì nígbà tí kò sí ọ̀kan lára àwọn ẹlẹgbẹ́ mi tí yóò gbèjà ara wọn tàbí fún ara wọn nítorí ìbẹ̀rù fún àbájáde rẹ̀.” Nígbà tí ilé ìwé bẹ̀rẹ̀ sí í ṣí sílẹ̀ ní ọdún àkọ́kọ́ rẹ̀, ìwà àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti yípadà, ó ní.
Ó ní, “Àwọn ènìyàn tí mo pàdé ní ọdún àkọ́kọ́ tí wọ́n ń yọ̀ bíi pé wọ́n yàtọ̀ sí bí mo ṣe rántí wọn.” “Ìmọ́lẹ̀ kò sí níbẹ̀… gbogbo ènìyàn sì dà bí ẹni pé wọn kò mọ bí nǹkan ṣe rí láwùjọ.” Ó fi kún un pé, “Gbogbo wa ló nímọ̀lára pé a ti pàdánù àwọn ìrírí tí ó yẹ kí ó jẹ́.”
Sophia kọ̀ láti gba àjẹsára náà nítorí ó sọ pé òun ti kọ́ ara òun nípa àwọn àpilẹ̀kọ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ràn láti ọ̀dọ̀ àwọn dókítà tí wọ́n lòdì sí àṣẹ.
Ó fi kún un pé, “Mo mọ ọ̀pọ̀ ènìyàn tí wọ́n ti farapa nínú àjẹ́sára tí wọ́n sì gbá mọ́lẹ̀ lábẹ́ aṣọ ìbora láti dáàbò bo ìdúróṣinṣin àjẹ́sára náà.” “Mi ò rí ìdí kankan láti gba àjẹ́sára fún kòkòrò àrùn kan tí mo ti ní tẹ́lẹ̀ tí mo sì ti ní àjẹ́sára lòdì sí. Tí a bá ti gbà àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láyè láti bá ara wọn sọ̀rọ̀ kí wọ́n sì kọ́ àjẹ́sára agbo, kò ní sí ìdí láti fi àwa ẹlẹ́wọ̀n sí yàrá ìsùn wa.” Sophia sọ pé ó nímọ̀lára ìjákulẹ̀ àti ìbínú, ìbànújẹ́ àti ìdẹkùn.
Ó bani nínú jẹ́ pé, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì túbọ̀ ń fi hàn pé a kò nílò ìfúngun Covid fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga àti àwọn ọ̀dọ́ tí ara wọn le koko, àti pé ìfúngun náà lè ba ètò ààbò ara jẹ́ àti le ni asopọ pẹlu awọn aarun kan pato, gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ìwádìí àrùn jẹjẹrẹ, Dókítà Charlotte Kuperwasser ní Tufts University, ti sọ. Akẹ́kọ̀ọ́ kan tí wọ́n fọ̀rọ̀ wá lẹ́nu wò fún ìtàn yìí sọ pé wọ́n ṣe àyẹ̀wò àìsàn leukemia fún bàbá-ńlá rẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n gba oògùn Covid booster.
“Mo nímọ̀lára pé mo dá nìkan wà ní ìjàkadì mi pẹ̀lú ilé-ẹ̀kọ́ náà,” Sophia Spinelli sọ. “Ní àkókò kan náà, mo kọ́ pé mo lè dúró fún òtítọ́ láìka bí ó ṣe lè bani lẹ́rù tó àti bí ó ṣe lè dá nìkan wà sí.” Bí irú nǹkan bẹ́ẹ̀ bá tún ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i, ó nírètí pé àwọn ọ̀dọ́ bíi tirẹ̀ yóò ní ìgboyà láti gbèjà òtítọ́, “bí kì í bá ṣe fún ara wọn, ó kéré tán fún àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní àyíká tí wọ́n bẹ̀rù láti sọ̀rọ̀,” ó wí.
Nígbà tí èmi àti ọkọ mi pàdé Thomas ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ní ọ̀kan lára àwọn ìjọ tí a ń lọ, mo bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ lórí ìtàn yìí. Thomas jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ òfin ní ọdún kejì tí ó ti gba oyè àkọ́kọ́ rẹ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì ní kọ́lẹ́ẹ̀jì kékeré kan tí ó gbajúmọ̀ ní New England nígbà tí ó wà ní àsìkò Covid. Thomas ṣàlàyé bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ ṣe ń fara da àwọn àmì àrùn Post Traumatic Stress Disorder láti ìgbà náà - àwọn àmì àrùn bíi ìṣọ́ra púpọ̀, àníyàn, ìṣòro oorun, ìbànújẹ́ àti àìnírètí, àti ìṣòro dídúróṣinṣin.
Thomas ṣàlàyé bí wọ́n ṣe kọ̀ ọ́ sílẹ̀ láti kúrò ní ilé ìwé nígbà tí àwọn ìdènà bá bẹ́ sílẹ̀. Ìyá rẹ̀ máa ń pè é nígbà gbogbo láti wò ó. Ó dà bíi pé òun àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ sá lọ sílé ìwé láti lọ ra ice cream ní alẹ́ ọjọ́ kan. Àwọn ọ̀rẹ́ díẹ̀ tí kò fara mọ́ òfin láti bá sọ̀rọ̀ ló ràn án lọ́wọ́, ó ní. Nígbà tí wọ́n ti ń ṣe ìdènà àti ìbẹ̀rù tó burú jù, rírí ọ̀jọ̀gbọ́n ewì tí ó fẹ́ràn jùlọ ní ilé ìwé pẹ̀lú ìbòjú tí ó ń fa àgbọ̀n rẹ̀ fún un ní ìrètí. Ọ̀jọ̀gbọ́n yìí kọ́ni nípa kíkà ewì sókè.
“Báwo ni mo ṣe lè ka ewì pẹ̀lú èyí?” ni ọ̀jọ̀gbọ́n náà béèrè, ó tọ́ka sí ìbòmú náà. Ó bani nínú jẹ́ pé ìnilára, ìbẹ̀rù, àti ìdènà kò parí lẹ́yìn tí wọ́n ti gbé àṣẹ ìbòmú náà kúrò ní ilé ìwé Thomas. Àwọn olùṣàkóso sọ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pé nínú ìpàdé èyíkéyìí, tí akẹ́kọ̀ọ́ kan bá béèrè fún ìbòmú, gbogbo àwùjọ gbọ́dọ̀ wọ wọ́n. Thomas sọ fún wa pé òun gbọ́dọ̀ fara mọ́ ìbòmú COVID kí òun tó lè padà sí ilé ìwé ní ojúkojú.
Lẹ́yìn tí mo gbọ́ ìtàn Thomas, mo fẹ́ gbọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì mìíràn ní gbogbo orílẹ̀-èdè nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wọn nígbà tí wọ́n wà ní àkókò Covid. Àwọn ọ̀dọ́ wọ̀nyí ni àwọn dókítà wa, amòfin, olùkọ́, òǹkọ̀wé, òbí, olóṣèlú, àti àwọn oníṣòwò wa. Láti oríṣiríṣi orísun, mo kó ìtàn jọ. Àwọn àjọ bíi No College Mandates ran mí lọ́wọ́, àti ìtàn láti ọ̀dọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, olùkọ́, àti àwọn òbí mi bò mí mọ́lẹ̀ - àwọn ìtàn tó bẹ̀rẹ̀ láti ìpalára àjẹsára sí ìṣẹ́gun àwọn olùkọ́ sí ikú àjẹsára sí ìlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nítorí pé wọ́n kọ̀ láti gba àjẹsára náà. Àwọn ìtàn wọ̀nyí nílò láti sọ. Díẹ̀ lára wọn ló wà níbí. Mo yí àwọn orúkọ kan padà láti dáàbò bo ìpamọ́.
“Nísinsìnyí, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má sí ẹni tó ń sọ̀rọ̀ nípa ohun tó ṣẹlẹ̀,” Lucia Sinatra ti No College Mandates sọ. “Àwọn ìtàn wọ̀nyí ṣe pàtàkì gan-an. Báwo ni àwọn ọ̀dọ́ yóò ṣe kojú àwọn ìbànújẹ́ wọ̀nyí? Sísọ òtítọ́ àti gbígbọ́ gbọ́ ọ ń ranni lọ́wọ́.”
-
Àwọn iṣẹ́ Christine E. Black ni a ti tẹ̀ jáde nínú ìwé The Hill, Counterpunch, Virginia Living, Dissident Voice, The American Spectator, The American Journal of Poetry, Nimrod International, The Virginia Journal of Education, Friends Journal, Sojourners Magazine, The Veteran, English Journal, Dappled Things, àti àwọn ìwé mìíràn. Wọ́n ti yan ewì rẹ̀ fún Ẹ̀bùn Pushcart àti Ẹ̀bùn Pablo Neruda. Ó ń kọ́ni ní ilé ìwé gbogbogbòò, ó ń bá ọkọ rẹ̀ ṣiṣẹ́ ní oko wọn, ó sì ń kọ àwọn àròkọ àti àpilẹ̀kọ, èyí tí a ti tẹ̀ jáde nínú ìwé ìròyìn Adbusters, The Harrisonburg Citizen, The Stockman Grass Farmer, Off-Guardian, Cold Type, Global Research, The News Virginian, àti àwọn ìwé mìíràn.
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
