Nígbà tí ìjọba Trump ń ṣàkóso kede Ìyọkúrò rẹ̀ kúrò nínú àwọn àjọ àgbáyé 66 àti àwọn àjọ àdéhùn ní ọjọ́ keje oṣù kìíní, àti ìyọkúrò owó tí wọ́n ń gbà láti ọ̀dọ̀ àwọn oníròyìn sọ pé ìgbésẹ̀ náà jẹ́ ìyàsọ́tọ̀ láìronújinlẹ̀ tàbí ìdínkù owó ìnáwó fún ìgbà kúkúrú. Ìgbésẹ̀ yẹn kò yé ohun tó ń ṣẹlẹ̀ gan-an.
Èyí kìí ṣe ìdánrawò pàtàkì láti dín owó kù. Ó jẹ́ ìyọ̀ǹda ètò ìjọ́ba àgbáyé tí ó ń mú kí ìṣòro máa pọ̀ sí i dípò kí ó yanjú wọn, èyí tí ó sì sinmi lórí ìdàgbàsókè àwọn àṣẹ, ìnáwó, àti àwọn ìṣòro láti fi dá wíwà rẹ̀ láre.
Owó ṣe pàtàkì níbí, ṣùgbọ́n níwọ̀n ìgbà tí ó bá fi èrò ọkàn rẹ̀ hàn.
Ohun ti Amẹrika n fipamọ ni otitọ
Nípa lílo àwọn àtẹ ìdókòwò tí ìjọba Amẹ́ríkà ti ṣe àkójọpọ̀ tuntun, ìwé ìwádìí onímọ̀ràn fi hàn pé Amẹ́ríkà ń ná owó tó kéré jù $90 mílíọ̀nù lọ́dún lórí ìpín kan lára àwọn àjọ 66 tí wọ́n ń jáde kúrò nílẹ̀ báyìí. Iye yẹn kéré sí i, tí a gbé ka àwọn iṣẹ́ tí a lè fi hàn kedere fún ọdún 2023 tí a so mọ́ àwọn olùgbà tó tóbi jùlọ.
Láàrin àwọn tó gba owó ìrànlọ́wọ́ tó pọ̀ jùlọ láti ọwọ́ Amẹ́ríkà láìpẹ́ yìí lórí àkójọ ìyọkúrò ni United Nations Population Fund, UN Framework Convention on Climate Change, UN Women, àti UN-Habitat. Papọ̀, àwọn ilé-iṣẹ́ mẹ́rin yìí nìkan ló ń ṣe àkójọ owó tó pọ̀ jùlọ nínú ìṣirò tó wà lókè yìí, pẹ̀lú owó ìjọba nìkan tó ń gba mílíọ̀nù dọ́là lọ́dọọdún láti ọ̀dọ̀ Amẹ́ríkà.
Àwọn àjọ tó ní í ṣe pẹ̀lú ojú ọjọ́ fi hàn kedere ohun tí Washington ń fi sílẹ̀. Owó tí US fún ilé iṣẹ́ UNFCCC àti àwọn ìlànà ojú ọjọ́ tó bá a mu sábà máa ń lọ sí mílíọ̀nù dọ́là tó kéré sí lọ́dọọdún, èyí tó pọ̀ jùlọ nípasẹ̀ àwọn owó àfínnúfíndọ̀. Àwọn owó wọ̀nyí kò náwó fún ìdínkù síta tàbí ìṣẹ̀dá agbára tààrà; wọ́n ń ṣètìlẹ́yìn fún ẹ̀rọ ìṣàkóso ti ìṣàkóso ojú ọjọ́ àgbáyé — àwọn ìpàdé, àwọn ètò ìròyìn, àwọn ẹgbẹ́ ògbóǹkangí, àwọn ẹgbẹ́ iṣẹ́, àti àwọn ìlànà ìtẹ̀léra tí ó ń gbòòrò lọ́dọọdún láìka àwọn àbájáde ojú ọjọ́ tí a lè wọ̀n sí.
Apẹẹrẹ yìí kì í ṣe àìròtẹ́lẹ̀. Àwọn ilé iṣẹ́ ojúọjọ́ ni a ṣètò ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà dípò ìpinnu. Kò sí ipò kankan lábẹ́ èyí tí UNFCCC lè kéde àṣeyọrí kí ó sì dínkù. Ìlọsíwájú dá lórí owó púpọ̀ sí i; àìkùnà dá lórí jù bẹ́ẹ̀ lọ.
Àròpọ̀ owó tí a gbé kalẹ̀ láti ọwọ́ àwọn aṣojú kékeré tó tó $90 mílíọ̀nù kò ní àwọn ilé iṣẹ́ kéékèèké tó pọ̀ mọ́ àwọn 66, owó tí a kò fi bẹ́ẹ̀ tààrà tí a ń lò láti ọwọ́ àwọn olùfúnni ní owó púpọ̀, àti àwọn àfikún ọjọ́ iwájú tí a fi sínú àwọn ìlérí tí kò ní òpin. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, $90 mílíọ̀nù kì í ṣe àkọlé pàtàkì; ó jẹ́ àkọlé náà.
Bí gbogbo ìfowópamọ́ bá tilẹ̀ dé ọgọ́rọ̀ọ̀rún mílíọ̀nù dípò bílíọ̀nù, ìwọ̀n náà tóbi tó láti ṣe pàtàkì, ó sì kéré tó láti ṣàlàyé èrò náà. Èyí kì í ṣe iṣẹ́ ìnáwó. Washington sábà máa ń ná ju èyí lọ lórí àwọn ètò tí àwọn ènìyàn díẹ̀ lè rántí pé wọ́n gbà láyè. Ohun tó mú kí ìpinnu yìí yàtọ̀ ni ibi tí wọ́n ti ń ṣe àfojúsùn fún àwọn ìdókòwò náà.
Ìdí Tí A Fi Yan Àwọn Àjọ Yìí
Àwọn aláṣẹ kò yọ ara wọn kúrò láìròtẹ́lẹ̀. Àwọn àjọ tí a yàn fún ìjáde náà ní àrùn kan náà nínú ètò àjọ. Àwọn ẹgbẹ́ tí a dá sílẹ̀ láti yanjú àwọn ìṣòro ìmọ̀-ẹ̀rọ pàtó ti yípadà díẹ̀díẹ̀ sí àwọn ìpele ìgbéjàgbara títí láé. Àwọn akọ̀wé ojú ọjọ́, àwọn ilé iṣẹ́ ìbílẹ̀, àti àwọn àjọ tí ń ṣètò ìlànà kìí sábà máa ń kéde àṣeyọrí nítorí pé àṣeyọrí yóò ba ìjẹ́pàtàkì àti ìpìlẹ̀ owó wọn jẹ́.
Àwọn àpẹẹrẹ ìnáwó ń fún ìyípadà yìí lágbára nípa fífúnni ní ẹ̀bùn ìdámọ̀ àwọn ewu tó ń pọ̀ sí i dípò ìdàgbàsókè tó ṣeé wọ̀n. Nínú ètò ìṣètò ojú ọjọ́, gbogbo àfojúsùn tí a pàdánù di ìdí fún àwọn ìpàdé afikún, àwọn ètò afikún, àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àgbáyé afikún. Bí àkókò ti ń lọ, èyí ti mú àwọn ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ní àwọn ìwọ̀n iṣẹ́ tí kò lágbára ṣùgbọ́n tí wọ́n ní àṣẹ ìwà rere tó lágbára jáde.
Àwọn alárìíwísí nípa yíyọ àwọn ìyípadà náà sábà máa ń fi ọgbọ́n ìrònú yìí hàn láìmọ̀ọ́mọ̀. Oluṣọ kìlọ̀ pé fífi àwọn àjọ UN sílẹ̀ nínú ètò ojú ọjọ́ yóò “ba ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kárí ayé jẹ́” yóò sì fi “ọ̀pọ̀ ọdún ìṣàkóso ojú ọjọ́ sílẹ̀.” Àníyàn yẹn ń fi hàn gbangba. Ó ka ìkópa ara rẹ̀ sí àṣeyọrí, dípò ìdínkù síta èéfín, agbára ìfaradà, tàbí àbájáde ìyípadà.
Àwọn ohun pàtàkì tí wọ́n ń ṣe nínú àwọn ilé-iṣẹ́ wọ̀nyí kò pọ̀ sí i, ṣùgbọ́n wọ́n ń darí owó tí wọ́n fi yọ̀ǹda ṣe tí ó bá àwọn ètò ìrànlọ́wọ́ àti ti àwọn àjọ NGO mu. Àbájáde rẹ̀ ni pé ìyàtọ̀ tó ń pọ̀ sí i láàárín àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí àti àwọn ohun pàtàkì orílẹ̀-èdè tí àwọn ìjọba tí wọ́n ń ṣe ìnáwó fún wọn ń ṣe.
Èyí túmọ̀ sí ìkọ̀sílẹ̀ ìṣàkóso pajawiri kárí ayé títí láé.
Àmì Ìlànà tí Washington Ń Fi Ránṣẹ́
Ìgbésẹ̀ Trump fi hàn pé ó ti padà sí ìlànà àtijọ́ kan tí kò ṣeé ṣe báyìí: àwọn ilé iṣẹ́ gbọ́dọ̀ wà láti yanjú àwọn ìṣòro, kì í ṣe láti ṣàkóso wọn títí láé.
Àwọn alárìíwísí òṣèlú ti fi ara wọn hàn gẹ́gẹ́ bí aláìlágbára. Fún àpẹẹrẹ, aṣojú Gregory Meeks (D-NY), ṣàpèjúwe ìjáde Trump tẹ́lẹ̀ láti UNESCO gẹ́gẹ́ bí “aláìníwà” àti ewu fún àwọn ire Amẹ́ríkà. Ṣùgbọ́n àríwísí náà dúró lórí èrò pé Trump mọ̀ọ́mọ̀ ń pe ara rẹ̀ níjà — pé ìtẹ̀síwájú ẹgbẹ́ àti ìnáwó náà túmọ̀ sí ipa tàbí àṣeyọrí láìsí ìṣòro.
Nípa fífi ara rẹ̀ sílẹ̀, Amẹ́ríkà ń tún fi agbára rẹ̀ hàn lórí àwọn ohun pàtàkì nínú ètò ìṣèlú dípò kí ó fi wọ́n lé àwọn àjọ tí wọ́n fọwọ́sowọ́pọ̀ lọ́wọ́. Ó ń fipá mú kí àwọn àjọ àgbáyé máa ṣírò owó tí wọ́n ti gbára lé owó ìnáwó Amẹ́ríkà, tí wọ́n sì ń tako àyẹ̀wò Amẹ́ríkà. Ó tún ń fi hàn pé ó ṣeé ṣe kí wọ́n máa yọ ara wọn kúrò, èyí sì ń ba èrò náà jẹ́ pé nígbà tí orílẹ̀-èdè kan bá dara pọ̀ mọ́ ètò àgbáyé kan, kò ṣeé ronú nípa rẹ̀.
Iṣẹ́ gidi kì í ṣe owó tí a fi pamọ́ ní ọdún yìí. Ó jẹ́ àpẹẹrẹ.
Àwọn alárìíwísí jiyàn pé Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lè pàdánù agbára ìdarí. Ṣùgbọ́n agbára ìdarí tí a lè lò kìkì nípa kíkọ àwọn àyẹ̀wò tó pọ̀ sí i sí àwọn ilé-iṣẹ́ tí kò yí ìwà tàbí àbájáde padà kì í ṣe agbára ìdarí; ó jẹ́ ìrànlọ́wọ́ owó.
Fún ọ̀pọ̀ ọdún, èrò ìṣiṣẹ́ ti ìṣàkóso àgbáyé ni pé a gbọ́dọ̀ ṣàkóso àwọn ìṣòro ní àárín gbùngbùn, láìlópin, àti ní ìṣọ́ra. Àpẹẹrẹ yìí ń mú àwọn ìjọba ìbílẹ̀ tó ń pọ̀ sí i, ó ń dín ìfaradà fún ìpèníjà onímọ̀-ẹ̀rọ kù, àti ìṣèlú ìbẹ̀rù títí láé. Ìṣàkóso ojú ọjọ́ ti di àpẹẹrẹ tó ṣe kedere jùlọ ti ìrònú yìí, ṣùgbọ́n kò sí èyí tó jẹ́ ọ̀kan ṣoṣo.
Fífi ara rẹ̀ sílẹ̀ máa ń ba ìwọ̀ntúnwọ̀nsì yẹn jẹ́.
Tí àwọn kan lára àwọn ilé iṣẹ́ wọ̀nyí bá ṣe àtúnṣe, tí wọ́n dín àṣẹ wọn kù, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í fi agbára wọn hàn ní gidi, àtúnṣe ìbáṣepọ̀ ṣì ṣeé ṣe. Tí wọn kò bá ṣe bẹ́ẹ̀, ẹ̀tọ́ wọn láti má ṣe yẹ̀ sílẹ̀ yóò wó lulẹ̀.
Ohun ti o wa Next
Ìbéèrè náà kìí ṣe bóyá Amẹ́ríkà lè lówó láti fi àwọn àjọ wọ̀nyí sílẹ̀. Ó jẹ́ bóyá wọ́n lè lówó láti má ṣe bẹ́ẹ̀.
Eto ayika agbaye, ilera, tabi idagbasoke ti o da lori ilosoke ti awọn itan idaamu n tẹsiwaju ko ni agbara lati kede aṣeyọri ni eto. Ipinnu Trump koju otitọ yẹn taara.
Àwọn ìfowópamọ́ náà — mẹ́wàá tàbí ọgọ́rọ̀ọ̀rún mílíọ̀nù dọ́là — jẹ́ òótọ́. Ṣùgbọ́n èrè tó pọ̀ jù ni èrò: mímú èrò náà padà sípò pé àwọn ilé-iṣẹ́ jẹ́ irinṣẹ́, kì í ṣe àwọn aláṣẹ ìwà rere.
Iyẹn, ju ìlà ìṣúná owó lọ, ni ohun tí ó ti yípadà.
-
Roger Bate ni a Brownstone elegbe, oga elegbe ni International Center fun Ofin ati Economics (Jan 2023-bayi), Board egbe ti Africa Ija iba (Oṣu Kẹsan 2000-bayi), ati elegbe ni Institute of Economic Affairs (January 2000-bayi).
Wo gbogbo awọn ifiweranṣẹ
