Kí ni ìbáṣepọ̀ láàárín ẹ̀kọ́, ìmọ̀ àti ọgbọ́n? Èyí kì í ṣe ìbéèrè kékeré, àbájáde rẹ̀ kò sì hàn gbangba rárá. Ìgbésí ayé wa lè sinmi lórí rẹ̀ ní ti gidi.
Jẹ́ kí n ṣàlàyé ìṣòro náà. Ní ọjọ́ 12/5/2025, a Ọrọ Iṣọkan láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àjọ ìṣègùn ni wọ́n ti tú jáde, wọ́n sì ṣe àríwísí gidigidi sí àbá tuntun ti Igbimọ Advisory lori Awọn iṣe Ajesara (ACIP) ti Iṣẹ fun Arun Iṣakoso ati idena (CDC) lórí àtúnṣe sí ìlò àjẹsára Hepatitis B fún gbogbo ọmọ tuntun. Ọ̀rọ̀ gbólóhùn náà ń sọ pé:
“Ẹ̀rù bà wá gidigidi nípa àwọn ìgbésẹ̀ tí Ìgbìmọ̀ Ìmọ̀ràn fún Ìṣàkóso Àrùn àti Ìdènà (ACIP) gbé ní ọ̀sẹ̀ yìí. Ète ìpàdé yìí ni láti fi iyèméjì sínú àwọn àjẹsára dípò kí a gbé ìlànà àjẹsára tó dájú kalẹ̀, gbogbo wa la ó sì san owó fún èyí.”
“Èyí yàtọ̀ sí ipa ìtàn ACIP ti kó nínú ṣíṣe ìlànà àjẹsára ní Amẹ́ríkà.” Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀, a lè retí pé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì yóò darí àwọn ìpinnu, àwọn ògbógi yóò jiyàn lórí ẹ̀rí, àti ìfohùnṣọ̀kan láti mú kí àwọn àbá tí a pín pọ̀, tí ó ṣe kedere. Bẹ́ẹ̀ kọ́ ni ìgbìmọ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́, àyípadà yìí sì fi ìlera àwọn ará Amẹ́ríkà sínú ewu. (tẹnumọ fi kun)
Èyí dàbí gbólóhùn láti ọ̀dọ̀ rẹ̀ National Foundation for Diseases láti ọjọ́ kẹtàdínlógún Okudu kẹfà, ọdún 2025, nípa àpapọ̀ ACIP lọ́wọ́lọ́wọ́:
Ìyàtọ̀ kúrò nínú ìlànà tó ti wà fún ẹ̀rí tó ti pẹ́ tó sì ti ń darí àwọn ìjíròrò ACIP ní ìtàn máa ń ba ìfọkànsìn àti ìgbẹ́kẹ̀lé jẹ́, ó lè mú kí àìròtẹ́lẹ̀ ṣeé ṣe, ó sì lè ṣe ìpalára fún ìlera gbogbo ènìyàn. Ìlànà kan tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ògbógi Centers for Disease Control and Prevention (CDC), àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́, àti àwọn àjọ onímọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìṣègùn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, ti ṣe pàtàkì láti rí i dájú pé àwọn àbá tó lágbára, tó ṣe kedere, tó dá lórí ẹ̀rí tí gbogbo ènìyàn àti àwọn onímọ̀ ìlera lè gbẹ́kẹ̀lé. Dídìbò lórí àwọn àbá ìlànà tó ṣe pàtàkì láìsí ìlànà tó tọ́ tó ní àtúnyẹ̀wò pípéye, tó wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, àti tó ṣe àyẹ̀wò tó péye nípa àwọn ìwádìí tó wà láti ọwọ́ àwọn ògbógi tó tóótun ń sọ àwọn àbájáde di aláìlágbára, ó sì ń yọrí sí ìdàrúdàpọ̀ àti àìgbẹ́kẹ̀lé àwọn àbá.
Lori 12/14/2025 Politico ṣe atẹjade nkan kan ti akọle rẹ jẹ Olùdámọ̀ràn àjẹsára yìí fún RFK Jr. ní àwọn ọ̀rọ̀ tí ó yẹ fún àwọn alátakò rẹ̀. Ó ṣe àtúnyẹ̀wò ìjì líle tí wọ́n ń fẹ̀sùn kàn àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ACIP ti CDC lọ́wọ́lọ́wọ́ àti ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ Retsef Levi, títí kan:
Mo rò pé a ti gba ojú ìwòye ìlera tó dá lórí ìlera. Ètò wa wà ní àárín gbùngbùn àti pẹ̀lú agbára. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlànà ìlera gbogbogbòò gbà pé àwùjọ kékeré kan ní ipò iwájú yẹ kí ó ṣe ìpinnu fún gbogbo ènìyàn kí ó sì fipá mú wọn dípò fífi ẹni kọ̀ọ̀kan sí ipò àkọ́kọ́ kí ó sì fún àwọn ènìyàn lágbára, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn àwọn dókítà àti àwọn ẹlòmíràn, láti gba ìlera wọn.
diẹ ninu awọn Wọ́n ń ṣe àríwísí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ACIP àti àwọn olùgbékalẹ̀ pé wọn kò yẹ fún ACIP nítorí wọn kì í ṣe dókítà tàbí “àwọn ògbóǹkangí.” Èrò mi yàtọ̀ pátápátá, mo sì gbà pẹ̀lú Ọ̀jọ̀gbọ́n Levi. Wọ́n jẹ́ àwọn àṣàyàn tó dára, kì í ṣe pelu kì í ṣe “onímọ̀ nípa dókítà”, ṣùgbọ́n nítorí rẹ̀! Emi yoo si fi ẹri ti o han gbangba ṣe atilẹyin fun eyi.
Iṣoro naa ni lati ṣe pẹlu ìronú tí ó ní ìtara ni mejeji olori ati amoyeNígbà tí a bá so àwọn méjèèjì pọ̀ ní àwọn olùṣe ìpinnu, bẹ́ẹ̀ náà ni ewu náà wà gẹ́gẹ́ bí David Snowden àti Mary Boone ṣe ṣàlàyé rẹ̀ nínú Ètò Àwọn Aṣáájú fún Ṣíṣe Ìpinnu:
...olori ni o wa ni ifaragba si ìrònú tí a ti kọ́,ìdáhùn onípele kan tí ó máa ń wáyé nígbà tí àwọn ènìyàn bá fọ́jú sí àwọn ọ̀nà ìrònú tuntun nípa àwọn ojú ìwòye tí wọ́n ní nípasẹ̀ ìrírí, ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àti àṣeyọrí tí ó ti kọjá…
Ìrònú tí a kọ́ ní ìkọ́ra jẹ́ ewu nínú àwọn àyíká ipò tí ó díjú pẹ̀lú, ṣùgbọ́n ó jẹ́ amoye (dípò àwọn olórí) tí wọ́n ní ìfẹ́ sí i, tí wọ́n sì máa ń jẹ gàba lórí ìjọba náà. Nígbà tí ìṣòro yìí bá ṣẹlẹ̀, Àwọn àbá tuntun láti ọ̀dọ̀ àwọn tí kì í ṣe ògbóǹkangí lè jẹ́ èyí tí a kò gbójú fò tàbí tí a kò gbà, èyí tí yóò yọrí sí àwọn àǹfààní tí a pàdánù. Ó ṣe tán, àwọn ògbógi ti náwó lórí kíkọ́ ìmọ̀ wọn, wọn kò sì lè fara da àwọn èrò tí ó lè fa àríyànjiyàn. Ṣùgbọ́n, bí àyíká ọ̀rọ̀ bá ti yípadà, aṣáájú lè nílò àǹfààní sí àwọn èrò àìròtẹ́lẹ̀ wọ̀nyẹn. Láti yanjú ọ̀ràn yìí, aṣáájú gbọ́dọ̀ fetí sí àwọn ògbógi náà nígbà tí ó ń gba àwọn èrò tuntun àti ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹlòmíràn ní àkókò kan náà.
Iṣẹ́ ìṣègùn jẹ́ iṣẹ́ tí a kò fi bẹ́ẹ̀ mọ̀. Àwa oníṣègùn sábà máa ń ní ìmọ̀ tó jinlẹ̀ ṣùgbọ́n a lè ní ìpèníjà gidigidi nípa bí ó ṣe gbòòrò tó. Dunning-Kruger Ipa (àìní ìmọ̀ ní agbègbè kan tí ó jẹ́ pé ó lè fa ìgbẹ́kẹ̀lé jù nínú agbára ẹni) ni a ṣe àkíyèsí nínú awọn ọmọ ile iwosan, ṣùgbọ́n kí ni nípa àwọn oníṣègùn ní gbogbogbòò?
Lọ́nà ìyanu, mi ò rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan pàtó lórí èyí, àmọ́ àwọn kan wà awọn iroyin anecdotal Èyí yóò fihàn pé àwọn dókítà máa ń ṣe àwọn awakọ̀ òfúrufú tó ní ìṣòro nígbà míì. Ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ òótọ́, ìdí rẹ̀ jẹ́ ohun tó díjú. Síbẹ̀síbẹ̀, “àṣà ìṣètò” ti dókítà jẹ́ apá kan ìṣòro náà.
In Aṣáájú Ẹ̀yà, David Logan àti àwọn olùkọ̀wé ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ṣàlàyé ìpele márùn-ún ti Àṣà Àjọ, pẹ̀lú àwọn àmì wọn:
Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo àwọn oníṣègùn ló dì mọ́ ìpele kẹta, gbígbà àwọn èrò tuntun sì lè jẹ́ iṣẹ́ tó ṣòro, pàápàá jùlọ tí ó bá kan bíbéèrè lọ́wọ́ wọn.
Ǹjẹ́ ẹ̀rí kankan wà tó lè ṣètìlẹ́yìn fún àwọn àkíyèsí wọ̀nyí? Ǹjẹ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ kan wà láti inú ìtàn, pàápàá jùlọ ìtàn sáyẹ́ǹsì, láti ṣàlàyé ìyípadà yìí lọ́wọ́lọ́wọ́ pẹ̀lú ACIP? Mo gbàgbọ́ pé àwọn wọ̀nyí wà:
Fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún, ìrìn àjò ojú omi ti ṣòro bí kò bá tilẹ̀ jẹ́ ewu gidi. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a lè fi sextant mọ ibìkan (ipò Àríwá/Gúúsù) ní ọ̀nà tó rọrùn láti fi mọ bí a ṣe ń lo sextant, ìwọ̀ oòrùn (ìlà oòrùn/ìwọ̀ oòrùn) kò rí bẹ́ẹ̀. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó ga jùlọ, títí kan Isaac Newton, gbìyànjú láti yanjú ìṣòro náà, ṣùgbọ́n wọ́n yọjú sí òfo. Ní ọdún 1714, Àwọn Kọmíṣọ́nà fún Ṣíṣàwárí Ọ̀nà Gígùn ní Òkun Àwọn ẹ̀bùn owó tí a gbé kalẹ̀ fún àwọn ìwọ̀n Longitude tó péye jùlọ, tó £20,000. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ gbìyànjú àwọn fọ́múlá trigonometric celestial tó díjú ṣùgbọ́n ó jẹ́ nígbà tí Gbẹ́nàgbẹ́nà àti olùṣe aago, John Harrison, ṣe chronometer kan tí yóò máa ṣe àtúnṣe Greenwich Mean Time nínú ọkọ̀ ojú omi tí a ti yanjú ìṣòro náà.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìpè fún ọkọ̀ òfurufú àkọ́kọ́ tó wúwo ju ti afẹ́fẹ́ lọ ní ìkùukùu, gbogbo ènìyàn gbà pé Wright Brothers ló ṣe ọkọ̀ òfurufú àkọ́kọ́ ní ọdún 1903, Àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ kẹ̀kẹ́ kì í ṣe àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ.
Ní ọdún 1929, Frank Whittle, ọ̀kan lára àwọn ọ̀gágun ìfò ní RAF, ṣe àgbékalẹ̀ èrò ẹ̀rọ ìfò àkọ́kọ́. Ó lo turbine tí a fi àwọn gáàsì èéfín yí láti ṣiṣẹ́ compressor tí ń ṣiṣẹ́ afẹ́fẹ́ tí ń wọlé. Ó bani nínú jẹ́ pé, àwọn “ògbóǹkangí” kò rí ògbóǹkangí nínú iṣẹ́ ọnà náà, wọ́n sì ti ṣe é. ìforígbárí ìpìlẹ̀ pàtàkì ó sì rìn díẹ̀díẹ̀ lórí iṣẹ́ náà. Whittle kò ní ìwé ẹ̀rí ẹ̀kọ́ àwọn tó ń ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ náà. Ní àfikún, àwọn “ògbóǹkangí” kò lè sọ ìwé àṣẹ náà di àṣírí! Hans von Ohain, onímọ̀ ẹ̀rọ kan ní Germany tí ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn Ernst Heinkel lórí èrò kan náà rí ìwé àṣẹ náà ó sì ṣe àtúnṣe rẹ̀, èyí tí ó fún Nazi Luftwaffe láyè láti ṣe ọkọ̀ òfúrufú ìṣiṣẹ́ àkọ́kọ́.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń rò pé Hedy Lamarr jẹ́ òṣèrébìnrin arẹwà ní Hollywood, ó jẹ́ ògbóǹkangí pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀dá, títí kan “fífò ìgbàkúgbà” tí ó ń dènà kí àwọn torpedo má baà dí. Ó tún jẹ́ ìpìlẹ̀ fún irú àwọn nǹkan bẹ́ẹ̀ tí gbogbo wa ń lò: Wi-Fi, GPS, àti Bluetooth. Kò burú fún “olùfẹ́ òṣèré.”
“Arábìnrin” Elizabeth Kenny jẹ́ Nọ́ọ̀sì Bush ará Australia tí ó kọ́ ara rẹ̀ níṣẹ́, ó sì jáwọ́ nínú àìlègbé àwọn aláìsàn polio, ó sì ṣe àgbékalẹ̀ ìtọ́jú tó lágbára fún ìṣípo tí kò ṣeé gbé. Ilé iṣẹ́ ìṣègùn ní Australia kò fi ìtara bá èyí mu:
Láàárín ọdún 1936 sí 1938, Ìgbìmọ̀ Ọba ti Ìjọba Queensland ṣe àyẹ̀wò iṣẹ́ Kenny wọ́n sì tẹ̀ ẹ́ jáde. Ìròyìn ti Ìgbìmọ̀ Ọba Queensland lórí Àwọn Ọ̀nà Òde Òní fún Ìtọ́jú Àrùn Ara Ọmọdé ní ọdún 1938. Ọ̀rọ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ nípa Kenny tó tako lílo àwọn splint àti stablet ni: “Àṣìṣe ńlá ni kíkọ ìdènà ara sílẹ̀, ó sì kún fún ewu ńlá. pàápàá jùlọ nínú àwọn aláìsàn kékeré tí wọn kò lè fọwọ́sowọ́pọ̀ nínú àtúnkọ́ ẹ̀kọ́.”
Ǹjẹ́ ìdáhùn yìí kò dà bí àríwísí ACIP láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé ìṣègùn lọ́wọ́lọ́wọ́ ní Amẹ́ríkà? Ohun tó yani lẹ́nu ni pé, àwọn ènìyàn gba èrò Kenny pẹ̀lú ojú rere ní Mayo Clinic ní Amẹ́ríkà.
awọn Ikú Àṣejù isoro
Ọpọlọpọ awọn onkọwe (Ed Dowd, Debbie Lerman, Denis Rancourt, et al, àti àwọn mìíràn) pe àfiyèsí sí ikú òjijì ọ̀pọ̀ ènìyàn, títí kan ikú òjijì àwọn ènìyàn, Hank Aaroni, ní ìtòsí abẹ́rẹ́ pẹ̀lú àwọn abẹ́rẹ́ mRNA anti-Covid. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òǹkọ̀wé ìṣáájú, nígbà tí wọ́n jẹ́ olùwádìí tó ní ìmọ̀, wọn kò ní ipa taara ninu oogun tabi itọju ileraÀwọn àwárí wọn ni a ṣe àríwísí nípasẹ̀ awọn miran àti pé àwọn àjọ bíi irú èyí ló ń fi ìtara gbé àríwísí yìí. GAVI. Lóòótọ́, àwọn ọ̀rọ̀ lórí ayélujára lórí àpilẹ̀kọ yìí mẹ́nu ba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìbéèrè nípa ọ̀nà àti ìjẹ́pàtàkì ìwádìí yìí. Àwọn òǹkọ̀wé mìíràn, ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pé pẹ̀lú àwọn ìforígbárí díẹ̀, gbà pé àkíyèsí yìí jẹ́ òótọ́ àti pé ó nílò ìkẹ́kọ̀ọ́ síwájú sí i.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀rọ̀ àríwísí ni wọ́n ń ṣe nítorí “ẹ̀yà ẹlẹ́yàmẹ̀yà” àti “ìbálòpọ̀” lọ́wọ́lọ́wọ́, kò sí iyèméjì pé ìròyìn ọdún 1910 ló fa ìyípadà ńlá nínú iṣẹ́ ìṣègùn àti ẹ̀kọ́ ìṣègùn. Ohun tó gbayì nínú ìjíròrò yìí ni ohun tí àjọ tó ṣe ìròyìn náà àti ìtàn iṣẹ́ òǹkọ̀wé náà:
Ní ọdún 1908, nígbà tí CME ń wá ọ̀nà láti gbé ètò àtúnṣe rẹ̀ ga àti láti yára mú àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí kò bá àwọn ìlànà rẹ̀ mu kúrò, ó ṣe àdéhùn pẹ̀lú rẹ̀. Ile -iṣẹ Carnegie fun Ilọsiwaju ti Ẹkọ láti ṣe ìwádìí nípa ẹ̀kọ́ ìṣègùn Amẹ́ríkà. Henry Pritchett, ààrẹ Carnegie Foundation àti olùgbèjà pàtàkì fún àtúnṣe ilé-ẹ̀kọ́ ìṣègùn, yan Abraham Flexner láti ṣe ìwádìí náà. Kò sí dókítà, onímọ̀ sáyẹ́ǹsì, tàbí olùkọ́ ìṣègùn, Flexner, tó ṣe ìwádìí náà Aakiri ti Ise ìyí àti iṣẹ́ a ilé-ẹ̀kọ́ fún èrè in Louisville, Kentucky.[16] Ó ṣe àbẹ̀wò sí gbogbo àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ìṣègùn 155 ti Àríwá Amẹ́ríkà tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ nígbà náà, gbogbo èyí tí ó yàtọ̀ síra gidigidi nínú ẹ̀kọ́ wọn, ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò, àti àwọn ohun tí a nílò fún wíwọlé àti yíyẹ ìwé ẹ̀kọ́.
Fi èyí wéra pẹ̀lú àríwísí láti ọ̀dọ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àjọ ìṣègùn lórí bí àwọn ènìyàn ṣe ń hùwà àti bí wọ́n ṣe ń hùwà ìṣègùn lọ́wọ́lọ́wọ́. ACIP tó mú kí àròkọ yìí jáde. Àjọ ìṣègùn kò ṣe ìwádìí Flexner, kì í ṣe dókítà tàbí ẹnikẹ́ni tó ní í ṣe pẹ̀lú ìṣègùn ló darí ìròyìn náà, ṣùgbọ́n Ó gboyè Bachelor ní Classics, láìsí ìwé ẹ̀rí gíga, ẹni tí ó ń ṣe ilé-ẹ̀kọ́ èrè kan ní Kentucky!
Èmi fúnra mi kò fara mọ́ gbogbo ìparí àti àbá ìròyìn náà. Ìtẹnumọ́ rẹ̀ lórí ọ̀nà ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì fún wa láyè láti yanjú àwọn ìṣòro “tí ó díjú” nígbà náà ṣùgbọ́n ó ti àwọn ìṣòro “tí ó díjú” sí ẹ̀yìn. Ó fi ipa aláìsàn àti àwùjọ sí ìbéèrè gbígbòòrò ti ilera ìtọ́jú àti ìtẹnumọ́ arun abojuto.
Ìdílé Rockefeller ṣe àtìlẹ́yìn gidigidi fún ìṣẹ̀dá àti ìmúṣẹ ìròyìn Flexner. Àwọn àbá náà bá ìdàgbàsókè àwọn aṣojú oògùn mu àti ni ibamu pẹlu awọn ifẹ ti Rockefellers nínú àwọn aṣojú oògùn. Èyí jẹ́ kí Big Pharma wọlé, ó sì fi ìpìlẹ̀ sílẹ̀ fún àjálù tí ó jẹ́ ìdáhùn wa sí Covid.
ni a laipe esee, David Bell ti ṣe àpèjúwe pẹ̀lú ìfarabalẹ̀ lórí àwọn ìforígbárí tó wà nínú gbogbo ètò ìlera ìjọba.
Àwọn ilé-iṣẹ́ náà, tí wọ́n ń gba èrè lórí ìdókòwò gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì wọn, tún ń ṣe àgbékalẹ̀ àti ṣe onígbọ̀wọ́ fún àwọn ìdánwò oògùn tiwọn, wọ́n sì ń fún àwọn òṣìṣẹ́ àgbà ti àwọn ilé-iṣẹ́ ìlànà bíi FDA (tí wọ́n ti ń san owó oṣù wọn nípasẹ̀ owó tí Pharma san) ní àǹfààní iṣẹ́ tí ó san owó púpọ̀ jù bí gbogbo wọn bá ń bá a lọ láti jẹ́ ọ̀rẹ́. Wọ́n lè ṣe onígbọ̀wọ́ fún àpẹẹrẹ àrùn láti fi hàn pé ó ga jù bẹ́ẹ̀ lọ. ikú ju ìgbésí ayé gidi lọ le pese, ati awọn iwe iroyin iṣoogun si tẹ àwọn ìtàn àròsọ jáde láti ṣètìlẹ́yìn fún ètò yìí. Wọ́n ń ṣe onígbọ̀wọ́ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Amẹ́ríkà fún ìdí kan náà. Kò sí èyí tó díjú - iṣẹ́ ni, gbogbo ènìyàn ló sì mọ̀ ọ́n…
ACIP ṣì ń ṣe àṣìṣe ní ẹ̀gbẹ́ Pharma, èyí tí ó ṣeé ṣe kí wọ́n ṣe nítorí ìṣòro tí Ilé Aṣòfin ṣe onígbọ̀wọ́ rẹ̀. Wọ́n lè ti ṣe é dáadáa, wọn lè má ní. Nísinsìnyí, ẹrù iṣẹ́ wà lórí ẹnìkan, bóyá ẹgbẹ́ olómìnira bíi ti CDC, láti ṣe àwọn ìdánwò tó bójú mu, tí a ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ dáadáa, tí a ṣàkóso dáadáa, tí ó sì ṣe kedere ní àwọn ènìyàn tó yẹ. Ó ṣeé ṣe. Ewu sí owó tí ilé-iṣẹ́ ń gbà àti èrè lórí ìdókòwò onípín-ìpín nìkan ló lè mú kí èrò náà fa àríyànjiyàn.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a lè rò pé “ẹ̀kọ́” ní ìtumọ̀ kan náà pẹ̀lú “ìmọ̀,” ìrírí ara ẹni fi hàn pé kì í ṣe bẹ́ẹ̀ rárá! Kódà a kò fi ìyàtọ̀ láàárín “kedere"Ati"tacit"ìmọ̀, ìwọ̀n lẹ́yìn orúkọ ẹni kì í ṣe ẹ̀rí pé a ti mọ ẹ̀kọ́ náà dáadáa." Nínú laipẹ bulọọgi post, Ankita Singha ṣe àtúnyẹ̀wò ìyàtọ̀ láàárín ìmọ̀ àti ọgbọ́n. Kódà “mímọ” kókó ọ̀rọ̀ náà (ìmọ̀) lè má jẹ́ kí a lo ìmọ̀ náà (ọgbọ́n) dáadáa.
A le wa ni opin otitọ kan ni otitọ Iyika Imọ-jinlẹ ati Iyipada Paradigm ati nilo lati wo Ọgbọn ti awọn eniyan bii Retsef Levi ati gba imọran rẹ lati wa ọna wa siwaju:
Mo rò pé a ti gba èrò ìlera tó dá lórí ìlera. Ètò wa wà ní àárín gbùngbùn àti pẹ̀lú agbára. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlànà ìlera gbogbogbòò gbà pé àwùjọ kékeré kan ní òkè gbọ́dọ̀ ṣe ìpinnu fún gbogbo ènìyàn kí wọ́n sì fipá mú wọn dípò fífi ẹni kọ̀ọ̀kan sí àárín gbùngbùn àti fífún àwọn ènìyàn lágbára, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn àwọn dókítà àti àwọn ẹlòmíràn, láti gba agbára ìlera wọn.
